Chàng ơi điện ngọc bơ vơ quá...VC

By VƯƠNG CƯỜNG




Ảnh Nguyễn Đình Toán
 

Chàng ơi điện ngọc bơ vơ quá...
VƯƠNG CƯỜNG

     
Khi nhà thơ Bên kia sông Đuống vừa ra đi anh Nguyễn Trọng Tạo đã viết bài chuyện tình của Hoàng Cầm tôi thích đoạn qua lời kể của chị chủ quán Lá Diêu bông:

...Thi sỹ Hoàng Cầm phủ dụ chị ta bằng những câu thơ thật sang trọng:"  Kinh Bắc lên men đằm hương vương phi / Hỡi mưa phương Nam bao giờ mưa đi? "
     
Tôi cũng nghe chị Lưu Nga trong cuộc rượu có cả anh Nguyễn trọng Tạo Nguyễn Đình Toán...lúc 3 giờ sáng sau khi cùng dự lễ mừng sinh nhật lần thứ 80 của Hoàng Cầm: " Anh Hoàng Cầm cứ rủ chị về ở với anh..."
     
Bỗng nhiên tôi lại nhớ đến hai câu thơ vào loại hay nhất của Ngân Giang   viết về Trưng Nữ Vương:
Chàng ơi điện ngọc bơ vơ quá
Trăng chếch ngôi trời bóng lẻ soi
     
Tôi lại hình dung khi bà oai hùng cưỡi voi ra trận chỉ huy quân tướng đánh giặc mạnh mẽ biết chừng nào. Ấy mà khi giặc đã tan ngồi vào ngôi Vương người anh hùng ấy trở lại phụ nữ mềm yếu biết bao nhiêu. Và càng mềm yếu càng đẹp! Câu thơ của Ngân Giang cứ da diết trong lòng tôi từ khi đọc được nó đến giờ. Thì ra con người dù là ai trong đời sống tình cảm có khi còn cao hơn cả sự nghiệp! Hay nói cách khác sự nghiệp cùng với đời sống tình cảm sẽ làm người ta cân bằng hơn sáng tạo hơn. Nếu không con người sẽ cô đơn hơn bao giờ hết.
     
Tôi càng thấy vững chắc hơn trong lập luận ấy khi đọc ông Phạm Văn Đồng. Có lẽ ít ai viết hay về Hồ Chí Minh như ông. Hãy nghe ông nói: " Người là người Việt Nam Việt Nam hơn bất kỳ một người Việt Nam nào khác. Người có cặp mắt sáng sáng hơn bất kỳ một cặp mắt nào khác. Người cúi xuống nâng mọi người lên ngang đến tầm Người..." Đó cũng là những biểu hiện ra ngoài của người anh hùng giải phóng dân tộc nhà văn hóa kiệt xuất Việt Nam Hồ Chí Minh. Người anh hùng ấy không chỉ tìm đường cùng đồng chí mình đề ra và lãnh đạo thực hiện thành công đường lối giải phóng dân tộc mình khỏi áp bức nô dịch mà còn có khi tan biến vào thiên nhiên tươi đẹp: Non xa xa nước xa xa... Mặc dù công lao sự nghiệp lịch sử còn ca ngợi không có điểm cuối cùng nhưng trong lòng người anh hùng vĩ đại ấy vẫn rất cô đơn. Hãy đọc lại Phạm Văn Đồng người ở gần với Người nhất: " Chiều chiều sau giờ làm việc tôi nhìn sang Phủ Chủ Tịch thấy Bác ngồi cô đơn quá. Lúc ấy tôi lại ân hận sao ngày trước không lấy vợ cho Bác..."
     
Xem ra thì từ người anh hùng với sự nghiệp kết thành lịch sử hay với người bình thường không kể gì nam hay nữ thì tình yêu mái ấm gia đình vẫn là một mơ ước giản dị mà vĩ đại lắm. Ai thiếu thì không tránh khỏi nỗi cô đơn. Riêng nhà thơ thì nỗi cô đơn còn khủng khiếp hơn nhiều. Với nhà thơ Bên kia sông Đuống  khi đọc những dòng này tôi vẫn bùi ngùi: " Khi đã vào tuổi bát thập ông vẫn cảm thấy thèm một bàn tay của người bạn đời chăm sóc từ ốm đau đến khi trò chuyện. Ông nói: " Giá như khuy áo đứt có người đơm màn thủng có người vá thì ấm cúng biết bao. Người xưa nói " Con nuôi cha không bằng bà nuôi ông" thật thấm thía". Chính vì vậy mà thơ ông vẫn trẻ mãi nỗi đam mê và khao khát tình yêu..."
    
Và tôi hiểu khi ông có và khi không còn thì trái tim thơ vẫn được nuôi dưỡng bằng sự khát khao nguồn cội của những bài thơ tình hay nhất...

More...

Nàng Lô Rơ Lây - Hen Rích Hai Nơ

By VƯƠNG CƯỜNG


Lô Rơ Lây
Hen Rích Hai Nơ

Nỗi buồn kéo đến nôn nao
Lòng tôi không một chút nào lặng yên
Năm dài đâu dễ nào quên
Chỉ trong một chốc giấy lên ngập lòng

Bầu trời êm mát sáng trong
Buông hoàng hôn xuống cho dòng sông êm
Bao nhiêu đỉnh núi lặng im
Sáng trong ngọn lửa hai triền sông Ranh

Dốc cao dựng đững như thành
Nàng ngồi rực rỡ áo quần sáng trong
Lửa soi sáng mớ tóc vàng
Dưới vành lược nhỏ của nàng ánh lên

Dốc cao sông nước trời đêm
Lắng nghe tiếng hát dịu êm của nàng
Chứa đầy trong tiếng hát vang
Là muôn sức mạnh của ngàn bài ca

Thuyền theo dòng nước về xa
Người lái thuyền vẫn lắng nghe tiếng nàng
Đắm trông đỉnh núi rợi buồn
Thuyền va vào đá hoa cương bên bờ

Mênh mông tiếng hát diệu kỳ
Vẫn trông đỉnh núi sá gì thuyền tan
Dòng sông vỗ nhịp miên man
Núi hoa cương vẫn dăng hàng bên sông

Người trôi thuyền đắm giữa dòng
Phải vì tiếng hát và nàng Lô Rơ Lây?

VC dịch


Mời bạn tham khảo hai bài dịch khác

  NÀNG LÔ-RƠ-LÂY
(1823-1824)

BẢN DỊCH CỦA XUÂN DIỆU


Tôi không hiểu nghĩa vì sao
Nỗi buồn ấy cứ ấp vào lòng tôi
Truyền từ thời cũ pha phôi
Xa xưa một chuyện làm tôi nghĩ hoài

Trời êm đêm sắp tới rồi
Sông Ranh thong thả lòng trôi lặng tờ
Đỉnh cùng dãy núi cao nhô
Ánh lên dưới mặt trời tô lửa tà

Nàng trinh đẹp nhất như hoa
Ngồi trên chót ấy thật là diệu thay
Tóc nàng vàng đẹp hây hây
Điểm trang vàng gắt rực mây tóc vàng

Nàng dùng một chiếc lược vàng
Và nàng cất tiếng ngân vang một bài
Điệu ca huyền bí lạ đời
Khúc ca động mạnh lòng người lắm thay

Người chèo thuyền lắng mê say
Bâng khuâng xao xuyến ngất ngây trong thuyền
Bẵng quên đá chắn không nhìn
Mải đăm đăm vọng lên miền đỉnh non

Tôi đồ rằng sóng cuối cùng
Đã vùi người chủ cùng luôn với thuyền
Nguyên do bởi tại nàng tiên
Lô-rơ-lây với nhạc huyền của cô.


BẢN DỊCH CỦA HOÀNG TRUNG THÔNG

Không hiểu vì sao nữa
Lòng tôi cứ u buồn
Câu chuyện người xửa xưa
Mãi làm tôi vấn vương

Gió mát thổi chiều tà
Sông Ranh trôi êm lặng
Trên đỉnh núi sáng lòa
Ánh lửa mặt trời lặn

Một nàng xinh đẹp nhất
Kì diệu trên cao ngồi
Đồ nữ trang lấp lánh
Chải mái tóc vàng tươi

Nàng chải bằng lược vàng
Hát một thiên tình khúc
Ôi! Tiếng hát của nàng
Lạ lùng đầy ma lực

Người lái đò chèo đò
Cảm nỗi đau điên dại
Có thấy gì đá ngầm
Còn ngẩng nhìn mê mải.

Tôi tin sóng sẽ nuốt
Người lái đò và đò
Lô-rơ-lây và tiếng hát
Sẽ gây tai họa cho.




More...

VƯƠNG CƯỜNG - Vật vã và khát khao - Đặng kim Oanh

By VƯƠNG CƯỜNG

 

    
VƯƠNG CƯỜNG- VẬT VÃ VÀ KHÁT KHAO
ĐẶNG KIM OANH
( Đọc Đám mây hình thiếu phụ NXBVH H.2010 của VƯƠNG CƯỜNG )

    
Tôi gấp tập thơ Đám mây hình thiếu phụ của Vương Cường lại lần nào trong đầu cũng còn lại hai chữ : "Mèo hoang". "Anh đứng ngồi như một chú mèo hoang..." (Giật mình nghe tiếng gió). Hình ảnh rất cũ nhưng vì sao tôi lại cảm nhận đấy mới là Vương Cường. Không biết. Tôi chỉ nhìn thấy đúng thế thôi. Và như vậy tôi theo hình ảnh con vật thức đêm gào lên những tiếng động tình trong hoang vắng để nhìn Vương Cường.
    
Vương Cường cô đơn ư khi anh đối mặt với đêm với đồng hồ với mây với gió mà không có ai hiện hữu. Không đâu. Chưa từng cô đơn một giây phút nào. Cô đơn chỉ là cái góc ẩn của người thơ. Anh yêu say đắm mãnh liệt hết mình trong tất cả khoảng thời gian anh có. Người ấy có thật nhưng tôi nghĩ người ấy rất nhiều khuyết điểm. Anh da diết với nàng nhưng trái tim người thơ lãng bãng bay lên để anh đi tìm những điều nàng còn thiếu đem về  trang sức cho nàng.
    
Tôi đọc thấy trong Vương Cường sự vật vã và khát khao qua những con chữ bề ngoài có vẻ hiền lành. "Ta thèm hai chiếc gối lửa  cháy ấm rực trong phòng" "từng tế  bào ran dậy những bờ yêu" mới là Vương Cường. Vật vã nhớ. Nhìn vào đâu cũng ra hình hài người mình yêu nói với cái gì cũng là nói với người mình yêu đó chính là tâm trạng kẻ đang u mê vì tình. Vương Cường như thế. Trong căn phòng lúc 3 giờ sáng khi chat một mình lúc rớt mạng đối diện với tiếng tích tắc đồng hồ đơn điệu nằm nghe gió thốc sân chùa...nỗi nhớ không hề xa rời Vương Cường một giây phút nào.
" Đồng hồ vật vã đêm mảnh trăng ô tròn lại khuyết
điện thoại hết tiền hoang mang cách biệt
anh vụng về  rơi méo hư vô
tiếng nấc ngọn đèn cố cháy
cố cháy lên phương ấy em chờ "
(Hy vọng)
"nhìn trời
Nhìn nắng
nhìn gió
nhìn cây
nhớ Tiên
nhớ Tiên"
Nỗi nhớ của Vương Cường làm méo cả không gian biến thế giới thành ra  bất thường "Chim hốt hoảng ném mình vô định
ngóng trông đêm ngây dại những sao gầy
vừng trăng hé nhìn khuyết tật
chập chờn đom đóm bay

Ngọn gió giật mình sổng chuồng hoang dại
rắc tro tàn bị thương
cây hoa sữa vô hồn thu hương tình cờ lại thả
có giấc mơ đêm lại hoá ra ngày"
(Hà Nội ba giờ  sáng)
    
Nhớ tím cả bốn ngàn cây số nhớ đến mây bay cũng hoá ra người nhớ đến hoa cũng bắt nói lên lời nhớ đến thời gian không dám trôi. Nhớ hốt hoảng chỉ vì mạng rớt nhớ căng lên như sợi dây đàn nhớ bập bềnh giấc ngủ như phao nhớ  tàn ngọn lửa...Cái nhớ ấy phải hữu hình quên đi nhé những mối tình tâm linh. Và  thêm nữa những nỗi nhớ  vẩn vơ kiểu mượn mặt bằng làm thơ bao giờ cũng đèm đẹp hoa mỹ áp vào  ai cũng được. Thơ Vương Cường không thế anh dùng rất nhiều động từ mạnh diễn tả cái vật vã của mình: "Anh dắt vàng mây" "Anh dậm lên chân  mình" "Anh đốt lửa lòng mình rực cháy" "Hồ  Tây vò  mây" "Dây đàn đứt  âm thanh" "Phanh rít lên người nghiêng ngả xô mình " "Lá bàng rơi cuống quýt ngập vai người" "Gió cứ lồng lên muốn bế cả sân chùa" "Gió sục tìm uẩn khúc của tàn phai" "Ngọn gió giật mình sổng chuồng hoang dại"...
Cái vật vã nhớ của Vương Cường hướng đến một người anh khát khao.
Nàng thăm thẳm xa:
"mưa da diết dệt lụa nhớ hồng hào bốn ngàn cây số"
(Thơ viết từ Xiêng Khoảng)
Nàng gần như hơi thở:
"Em ríu rít chạm vào da thịt
Khuôn mặt trăng ơi
Đâu còn nỗi nhớ
Đâu còn thời gian
Đâu còn cánh sóng
tất cả  tan vào tim
một khoảng lặng không lời"
(Xa)
Người khiến anh có những phút giây:
"Yêu đến hết sông gầy hồn loang đáy
Mây tấp chiều lòng trời rỗng bơ vơ"
Nàng là tận cùng đam mê:
"Hai cơn bão cùng đổ về một lúc
Đêm cân bằng trong thế giới nghiêng"
(Đêm Sài Gòn)
"Anh đốt lửa lòng mình rực cháy
Em bình yên hồng toả ánh Ngân Hà"
(Đêm Sài Gòn)
"Anh đóng  gói một thùng môi đỏ ấy
đỏ lơ ngơ xoay đổ một chiều thu
đốt cháy hết cả ngàn ngày mưa móc
cả ngàn ngày mây rạp giữa  đồng mây
".
(Gom gió)
     
Nhưng có thật không một hình hài như thế một tình yêu dữ dội như thế. Chắc cũng không có đâu. Nàng mang sự khát khao tình yêu của Vương Cường mà làm nên hình dáng vì thế có khi nàng là gió khi là mây khi là hương thơm thoảng đâu đó...là một tình yêu Vương Cường hướng đến trong cõi đời mà không bao giờ có được. Giống như tên tập thơ " Đám mây hình thiếu phụ" nhưng sẽ hoài công đi tìm bài thơ mang tên ấy. Cái khao khát vì thế càng thêm khát khao đến phập phồng giấy nóng ran chữ nghĩa. 
    
Tôi chỉ gặp Vương Cường một lần ngoài đời cũng chưa nói với nhau thủng câu chuyện. Bạn bè bảo rằng anh rất hiền lành và khi nói về thơ anh họ cũng phần nào cho là như thế. Sẽ khó chấp nhận nếu tôi nói Vương Cường thơ là người cuồng nhiệt sẵn sàng cháy hết cả trái tim. Thơ anh rất sex chứa đựng một kiểu yêu bất chấp tất cả rất dại dột và đàn ông. Cái sex  hiện diện trong rất nhiều bài thơ nhiều chữ nghĩa nhưng nó kín đáo có khi không hề có một chữ "yêu" hay một chữ "hôn". Nếu chính Vương Cường không tìm thấy chân dung của  anh trong bài viết này của tôi thì tôi xin đưa  ra  một  lời phản biện
"Hoa nở ở bên bờ cỏ vắng
Nắng tươi xao xuyến quả hồng mơ
Suối khe chợt thức mùa thơm lặng
Hun hút thung sâu bóng ngập hồn

Bao năm nước chặn khung hồ chứa
Một phút dâng tràn cả  bến mơ
Thấp thoáng đâu đây miền hoang mạc
Mưa về cuống quýt cả đồi hoa

Áo xiêm mây gửi bên bờ  dậu
Trăng một mình trăng đến đẫy đà
Em nhỉ rồi ngày như chợt biến
Chỉ còn ngày ấy tháng mười hai

Cái ngày trăng mọc từ  hôm sớm
Gió tình hổn hển sững sờ ai
Nào ai đã biết khung trời rộng
Nếu không ngày ấy...tháng mười hai..."
(Ngày ấy)
Bạo tay như thế là cùng
    
Trong 35 bài bài Giật mình nghe tiếng gió ở trang 42 trong 84 trang viết là một tình yêu rất đẹp. Vừa quá thực vừa hư ảo.
Xin đọc lại cả bài:
"Nghe mùi hương em thoảng trong giấc mơ
Anh giật mình tỉnh dậy giữa đêm khuya
căn phòng anh lặng im. Và gió
gío lồng lên muốn bế cả sân chùa

Anh lần ngược theo chiều gió thổi
Chân trời xa rặng núi cũng rất xa
trăng ngái ngủ kéo chăn mây khẽ trở
vì sao ơi anh như kẻ không nhà

Buồn cô đặc xếp hàng như tượng đá
Thu đã sang ngày mới cũng dần sang
tiếng tàu vọng xé đêm và lầm lũi
xa em anh đốm lửa nhỏ sắp tàn

Từ bữa biết mùi hương em anh nhớ gió
Gío chuyển anh thông điệp của nỗi buồn
Mai gió ạ nhớ chuyển dùm anh nhé
Anh đứng ngồi như một chú mèo hoang ..."
    
Không biết vô tình hay cố ý bài thơ này nằm chính ở trung tâm tập thơ. Đẩy nỗi nhớ lên đỉnh điểm nửa đêm nhớ mùi hương em tỉnh giấc anh lồng lên đi tìm em để thổi bùng ngọn lửa cuộc đời anh khát khao quá mà xa xôi quá anh bị vò xé giữa những âu lo của thời gian đang lụi dần với cái vĩnh cửu của tình yêu anh hằng mong ước giữa kỷ niệm thơm mùi da thịt em với cái mong manh gió thổi đau đớn quá mà khao khát quá người si không thể thức không thể ngủ bồn chồn gào thét "muốn bế cả sân chùa". Tâm trạng ấy được diễn tả bằng 8 chữ "anh đứng ngồi như một chú mèo hoang".
    
Vương Cường rất tuyệt khi dùng từ nhiều câu thơ ngắn mà chứa  đựng nhiều ý nghĩ:
"Có đêm thấy bố tôi từ xa ngái trở  về
Tôi ngọng lưỡi chưa kịp nói những điều ấp ủ
thấy mẹ tôi đang ăn trầu bỗng nhiên nằm xuống".
Anh dùng nhiều cách ví von "cánh đồng mọc đầy tóc bạc" "nỗi nhớ mặc áo lụa Tân Châu" để diễn tả ngắn gọn nhất thông điệp của mình. Thơ Vương Cường cũng nhiều màu sắc "vàng mơ" "tím" "hồng lụa" ...vừa dữ dội vừa nhẹ nhàng. Và đặc biệt không bài thơ nào kết thúc trước khi qua bài khác. Tất cả đều có ba chấm cuối. Như một niềm khát khao kín đáo gửi vào thơ. Vương Cường cũng đã từng nói về dấu chấm dấu phẩy trong thơ Việt Nam. Anh coi nó đóng khung ý nghĩ mà  bản chất của thơ là tràn bởi vậy có lẽ đây là tập thơ đầu tiên của Việt Nam không có ngắt câu không một dấu chấm dấu phẩy...thú vị là nó không làm ai thấy thế là bất thường.
Tôi thích hình ảnh trong thơ anh khi nói về cái thời khắc đang nhuốm hoàng hôn một đời người bằng những hình ảnh rất thơ nhưng thật  đến mức đau lòng:
" Cánh đồng mọc đầy tóc bạc"
Cảm giác một chiều dài dặc vì giận  hờn:
" đồng hồ tên nô lệ què mỏi mệt
Lén trông anh vừa chạy vừa dừng"
Tả nhan sắc người anh yêu:
"em mảnh dẻ lệch một trời vàng cúc"
    
Tôi xem lại tập thơ và không thuyết phục nổi mình là tôi đã nhầm: Vương Cường - Vật vã khát khao như một chú mèo hoang!

Đ.K.O
( Đài phát thanh và truyền hình Bình Thuận )

More...

VƯƠNG CƯỜNG và NHỮNG ĐÁM MÂY - THANH CHUNG

By VƯƠNG CƯỜNG

( Đọc ĐÁM MÂY HÌNH THIẾU PHỤ NXBVH H.2010 của VƯƠNG CƯỜNG )

Thế là "Đám mây hình thiếu phụ" của nhà thơ Vương Cường đã đi hết một hành trình nửa vòng trái đất. Thời tiết ở New York đang bắt đầu vào xuân. Nắng lung linh - hoa anh đào rực rỡ. Chắc "Mây" nhớ rét nàng Bân nơi cố quốc nên bỗng dưng hôm qua trời trở nên sũng nước. Tôi đi đón "Mây" trong vần vũ cơn mưa.

Photobucket

"Đám mây hình thiếu phụ" không phải là tựa đề của một bài thơ. Nhưng có vẻ như "nàng" là một nửa tự tách ra của nhà thơ để gửi gắm tâm tư khi cô đơn nên Vương Cường đã "tấn phong" cho nàng thành "mẫu nghi" trong số 36 bài. Tôi cũng tin họa sỹ Văn Sáng phải đọc thơ VC rất kỹ mới quyết định khoác áo tím cho "nàng mây".

Nói một cách trung thực tôi hơi... sợ đọc thơ VC. Thơ anh có tính học thuật cao ngôn từ chọn lọc nhịp điệu hiện đại khác xa với cách cảm nhận văn chương của một người bảo thủ và cổ điển như tôi. Hồi còn đi học những buổi tối mất điện trong ký túc xá tôi thường được các bạn đề nghị đọc thơ. Bởi tôi thuộc nhiều thơ tình của Xuân Quỳnh Bằng Việt Olga Bec-gôn... Sau này khi chạm đến những bài thơ chỉ gặp tứ mà không gặp vần tôi đâm ra lúng túng thiếu tự tin.
Trước khi gửi sách sang NY tặng tôi VC viết email dặn dò mong rằng tôi sẽ đối xử "tử tế" với "nàng mây" của anh. Tôi trang điểm cho nàng bằng nét gạch chân cùng những mẩu giấy nhỏ màu vàng đánh dấu những câu thơ mang hình đám mây.


Photobucket

Lần đâu tiên nhận ra "bầu trời ngây thơ ríu rít xanh" VC đã "yêu vàng mây thấp thoáng phía chân trời".  "Vàng mây" theo anh mỗi buổi sớm mai "hồng hào lấp ló ngoài cửa gió". Nàng theo anh vào đêm thiêm thiếp ngủ - "Vàng mây anh thiếu nữ vẫn thêu thùa". Khi đón gió gặp thiên đường rộng mở "anh dắt vàng mây về phía ánh đèn mơ". Dọc con phố hoa bằng lăng tím ngắt "vàng mây anh tóc xõa liễu chiều hồ". (Vàng mây - T.10)

Khi gắng nhủ lòng "đừng trông ngóng bóng người đi" trong thời khắc chuyển giao mùa xuân "năm tháng khí trơ ngày qua ngày không tết" mây bỗng vô duyên "đổi màu đổi dáng" - núi quá vô tình khi không nhận ra mình dựng vách ngăn thành cho đôi lứa cách xa. (Giao thừa ơi - T.25).
Lúc trắng tay VC khất thực trên "cánh đồng mây"; khất thực dòng sông khất thực "ngang tàng gió". Nhưng "mây vẫn lượn vô tình"   "sông òa vào nỗi lòng của biển" "gió vào nhà hồ lô cửa khép" - "Một mình anh biết gõ cửa phương nào" (Khất thực - T.24).
Khi hai người yêu nhau xa cách internet là sứ giả tuyệt vời chuyển đi những thông điệp của yêu thương. "Đêm mạng rớt" chuyến tàu đang lao vào khúc cua bỗng đột ngột dừng. Lữ khách xô vào nhau nghiêng ngả. Em giận dỗi đợi chờ anh muốn với sang em mà chẳng thể. Mây kéo nhau về mà không thể khỏa lấp lòng trời đang trống rỗng. Áo choàng mây thành lạnh lẽo phạc phờ. "Mạng vẫn rớt em gần thành xa ngái" (Đêm mạng rớt - T.18)
Mây tràn vào thơ VC với đầy đủ sắc màu hình hài nói hộ anh mọi cung bậc tình cảm tâm tư. Khi "em và anh ríu rít tháng ngày dệt bài ca của nắng" thì cánh sóng trên đại lộ hai chiều trời cũng vương màu "mây tím". Mây chuyển thành "ngũ sắc" lung linh khi hai người yêu nhau viết lời của gió. "Mây hoen nước mắt" trong "trầm trầm" nỗi buồn của cỏ; Và cánh sóng vương "màu mây lửa" khi hai người "lặng lẽ dệt bài ca không lời" (Trên đại lộ hai chiều trời - T.44).
"Đám mây hình thiếu phụ" hiện lên khi anh đứng giữa cánh đồng lúc trời chiều ngóng về phía trời xa. Hình như là một buổi chiều mùa đông. Lúa đã gặt chỉ còn trơ gốc rạ. Lá đã rụng chỉ còn những cành cây đâm tua tủa lên trời. Chiều "chẳng có màu xanh - chẳng có màu vàng - chẳng có màu trắng". "Chỉ có gió cứ lồng lên thành bão". Và VC đã gọi tên nàng "đến mòn cả hoàng hôn". (Anh gọi tên em - T.19)
Có tới hơn ba chục câu thơ trong mười tám bài thơ của VC nhắc tới "đám mây". Khi bão giông mây thành "già" trước tuổi (Hy vọng); Lúc không biết đâu sẽ là bến đỗ bình yên "hoang mây quá nửa đời người" (Ngày mai); Lúc gom gió được cả "một thùng mây con gái" (Gom gió); Khi niềm vui khói sương nỗi đau lắng lại "mây áo mỏng hững hờ thắt nút" (Hoàng hôn muộn); Khi yêu thương bừng bừng như lửa đốt mưa chẳng thể lách qua nổi "màu mây mỏng tang" làm dịu đi nỗi nhớ thì "thêm yêu cả ánh trăng vàng ngơ ngác sau màu mây" (Nói với em). Mây tím là khi "khát suối ngần đỏ máu" (Hy vọng"); Khi khoảng cách giữa hai người được tính bằng thời gian từ lần gặp cuối cùng "một trăm sáu mươi tám giờ ba mươi hai phút bốn mươi giây" (Thơ viết từ Xiêng Khoảng); Khi anh một mình - vượt mấy ngàn cây số chẳng thể vớt "vệt mây tím chấp chới chìm dần trong bến Ninh Kiều" (Mặc định với Cần Thơ).
Thơ Vương Cường dằng dặc nỗi cô đơn "Em đom đóm lập lòe bên bờ dậu - ta một mình thức ngủ một mình ta" (Có khi). Người đàn ông trong anh "yêu đến hết sông gầy hồn loang đáy" (Đêm mạng rớt) và khát khao một tổ ấm gia đình có "bàn tay xới bát cơm nước mắt"; có "hai chiếc gối lửa cháy ấm rực trong phòng" (Giao thừa ơi). Khi hai kẻ tình si gặp nhau trong một đêm Sài gòn không ngủ "từng tế bào ran dậy những bờ yêu" (Đêm Sài Gòn).
Vương Cường hầu như không nhắc đến nụ hôn. Càng không thấy sự khát khao gụi gần da thịt. Thiếu phụ trong thơ anh luôn "hun hút" ở một nơi xa "bốn ngàn cây số". Anh quen với những lời yêu gửi qua bàn phím những buổi chiều độc thoại với đám mây. Và vì thế những đám mây trong thơ anh đều mang hình thiếu phụ.

TC

More...

Mẹ tôi tóc bạc răng đen - VC viết nhanh tặng anh Nguyễn Trọng Tạo

By VƯƠNG CƯỜNG


 

MẸ TÔI

tôi dòng dõi nhà quê
trầu cau từ thuở chưa về làm dâu
áo sồi nâu mấn bùn nâu
trắng trong dải yếm bắc cầu nên duyên

cha tôi chẳng đỗ trạng nguyên
ông đồ hay chữ thường quên việc nhà
mẹ tôi chẳng tiếng kêu ca
hai tay đồng áng lợn gà nồi niêu

chồng con duyên phận phải chiều
ca dao ru lúa câu Kiều ru con
gái trai mấy đứa vuông tròn
chiến tranh mình mẹ ngóng con thờ chồng

bây giờ phố chật người đông
đứa nam đứa bắc nâu sồng mẹ thăm
(tuổi già đi lại khó khăn
thương con nhớ cháu đêm nằm chẳng yên)

mẹ tôi tóc bạc răng đen
nhớ thương xanh thắm một miền nhà quê.

( Kính Mẹ năm thượng thọ 80 - 2002 )
 

Lần đầu tiên tôi nghe được " Dòng dõi nhà quê ".
      Tôi có đọc một quyển sách từ thời còn chiến tranh cũng quên không còn nhớ tác giả nhưng nhớ đoạn này: Có một chàng trai ra Sài Gòn sinh sống và yêu một cô gái con nhà giàu có. Khi nói về mẹ mình anh ta bảo mẹ đã chết từ khi còn nhỏ. Nhưng mẹ lại muốn biết người vợ tương lai của con nên đã lên Sài Gòn thăm. Khi vào nhà người yêu giàu có kia người con trai không giới thiệu mẹ mình mà giới thiệu người giúp việc nhà mình. Thế là mẹ lại đóng vai người người giúp việc trước mặt cô dâu tương lại. Tôi nhớ đoạn này vì thấy sự hy sinh bất cứ lúc nào và bất cứ việc gì nếu việc đó có lợi cho con kể cả nhất thời.
     
Đọc câu mẹ tôi dòng dõi nhà quê biết NTT yêu quý kính trọng và tự hào về mẹ mình biết bao! Như để chứng minh cho thật rõ dòng dõi đó NTT lại viết cho rõ ràng hơn:
trầu cau từ thuở chưa về làm dâu
áo sồi nâu mấn bùn nâu
trắng trong dải yếm bắc cầu nên duyên
     
Ở đây chú ý thêm một danh từ: mấn cái mấn. Tiếng Nghệ Tĩnh để chỉ cái giống như cái váy phụ nữ thường mặc. Tôi nói giống là vì thực ra không so sánh được. Cái mấn được làm từ vài châm bâu nhuộm  bùn cho đến khi đen bầm lại mới may mấn. Thế nên rất cứng thuở nhỏ tôi nghe trẻ con hát: Cái gì mà thủng hai đầu / bên Tây thì có bên Tàu thì không. Có lẽ đây là lần đầu cái mấn vào thơ và nhờ nó làm cho tính chất dòng dõi nhà quê rõ ràng hơn. Người ta có thể tự hào về dòng dõi quý tộc hay gì đó chứ ai lại tự hào về dòng dõi nhà quê!
     
Bốn câu đầu như giới thiệu chân dung mẹ nhà quê chân chất đúng thực tế nhưng trong mỗi chữ đầy tự trọng đầy tự tin đầy tự hào. Tất cả những cái đầy mà tôi nói đó là có lý. Bởi vì:
cha tôi chẳng đỗ trạng nguyên
ông đồ hay chữ thường quên việc nhà
      Ai sinh ra trên đất Nghệ này đều biết điều này: Người phụ nữ gần như hy sinh toàn bộ cuộc đời mình cho chồng con không hề kêu ca oán thoán kể cả khi không thành công chồng con không đỗ trạng nguyên. Ông đồ có thể không đi thi hoặc thì không đỗ. Nếu ông là ông nghè hay ông tú thì biết đâu " chồng sang vợ được đi giày ". Ở đây chỉ là ông đồ nhưng mẹ cũng chẳng màng ông nghè ông tú! Ông đồ xứ Nghệ từng nổi danh nhưng cũng có khi quá tả thành gàn. Dù gàn hay chưa gàn thì vẫn giống nhau ở chỗ hay nói chữ nghĩa mà kém chân tay việc nhà chỉ có một mình vợ lo liệu. Khi tôi ở HN lâu rồi quay lại thấy thương phụ nữ quê mình quá nhất là các bà người xưa trong đó có mẹ anh Tạo và mẹ tôi:
mẹ tôi chẳng tiếng kêu ca
hai tay đồng áng lợn gà nồi niêu
     
Nhưng không phải chỉ chừng ấy! Tâm hồn người dòng dõi nhà quê có lẽ làm không ít người phải giật mình. Không ông nghè ông tú không biết chữ nghĩa gì nhiều vậy mà tâm hồn nhà quê đẹp đến sáng trong. Trong tâm hồn ấy dường như chỉ có hai điều một là chồng con hai là ca dao tục ngữ cổ tích...Tôi nghĩ đến cái nền của tâm hồn đẹp chính là tâm hồn dân tộc được thấm sâu trong lòng người phụ nữ quê tôi. Trong thơ anh Thạch Quỳ cũng nói đến điều này:
Cái thời không chữ -  thuộc Kiều
Thanh minh trong những xóm nghèo đi qua
     
RaXunGamZaTop cũng từng nói có ta ( thơ văn hóa dân tộc...) dao găm sẽ rơi khỏi tay kẻ giết người có ta vách núi sẽ nứt ra vì tiếng đàn ngân violon có ta đôi trai gái yêu nhau ngây ngất hôn nhau...
chồng con duyên phận phải chiều
ca dao ru lúa câu Kiều ru con
gái trai mấy đứa vuông tròn
chiến tranh mình mẹ ngóng con thờ chồng
     
Chỉ cần một câu thôi ca dao ru lúa câu Kiều ru con cho ta thấy toàn bộ tính cách sự hy sinh và nhen nhóm sự nảy nở cho tương lai trong người mẹ như thế nào. Cho đến khi chân chậm mắt mờ tuổi già đến vẫn không ngăn cản được cái hay lo cái tình mênh mông của mẹ:
bây giờ phố chật người đông
đứa nam đứa bắc nâu sồng mẹ thăm
(tuổi già đi lại khó khăn
thương con nhớ cháu đêm nằm chẳng yên)
     
Trong nhạc Y Van cũng hát về người mẹ: Lòng mẹ mênh mông như biển Thái Bình. Tôi thường không thích chữ to ấy mà khi nghe lời như thế này lại thấy giản dị vì lòng mẹ làm cho chữ tưởng to hóa ra nhỏ!
     
Nguyễn Trọng Tạo lại khẳng định lần nữa còn nhà quê hơn! Tóc bạc răng đen...thì quê 100% rồi nhưng nếu trong ta thiếu đi cái chất quê ấy thì sao nhỉ? Thì hình như tâm hồn ta sẽ trắng trơn và khi ấy liệu dao găm có rơi khỏi tay kẻ giết người không?
mẹ tôi tóc bạc răng đen
nhớ thương xanh thắm một miền nhà quê.
      Bài thơ giản dị chữ nghĩa nhà quê nhưng bù lại là một tấm lòng kính yêu quý trọng mẹ ít thấy. Thơ thật ra ở rất gần ta ở ngay trong ta khi nó thoát ra như ta từ trong lòng mẹ sau tiếng khóc là cứ thế lớn vụt lên. Ai cũng có một người mẹ và ai cũng sẽ thấy mình có lối mỗi khi nghĩ đến mẹ nói theo Sexpia. Viết được bài thơ tặng mẹ tưởng dễ mà khó biết bao. Mẹ anh Tạo đã ra đi nhưng tôi cứ hình dung bà thỉnh thoảng vẫn nhẩm lại mấy câu thơ con trai tặng bà khi tròn 80 tuổi...

More...

Mẹ tôi - Nguyễn trọng Tạo

By VƯƠNG CƯỜNG

Tôi vừa nhận được tin cụ Nguyễn Thị Thiêm sinh năm Quý Hợi 1923  mẹ nhà thơ nhạc sỹ Nguyễn Trọng Tạo mất lúc 14 giờ 30 ngày 10/4/2010 hưởng thọ 88 tuổi. Do phải đi công tác xa nên không sắp xếp về cùng các anh trong đoàn blogge HN được tôi đã gửi vòng hoa đến viếng. Ai cũng có mẹ và sẽ có một lần đau đớn tiễn mẹ đi về phía rất xa. Sexpia từng viết: Người mà mỗi khi ta nghĩ tới luôn thấy mình có lỗi. Đó là mẹ.
Trong giây phút đau đớn này tôi xin đăng lại bài thơ viết tặng mẹ của Nguyễn trọng Tạo như một lời chia buồn sâu sắc với anh. 
VC
 

MẸ TÔI

mẹ tôi dòng dõi nhà quê
trầu cau từ thuở chưa về làm dâu
áo sồi nâu mấn bùn nâu
trắng trong dải yếm bắc cầu nên duyên


cha tôi chẳng đỗ trạng nguyên
ông đồ hay chữ thường quên việc nhà
mẹ tôi chẳng tiếng kêu ca
hai tay đồng áng lợn gà nồi niêu


chồng con duyên phận phải chiều
ca dao ru lúa câu Kiều ru con
gái trai mấy đứa vuông tròn
chiến tranh mình mẹ ngóng con thờ chồng


bây giờ phố chật người đông
đứa nam đứa bắc nâu sồng mẹ thăm
(tuổi già đi lại khó khăn
thương con nhớ cháu đêm nằm chẳng yên)


mẹ tôi tóc bạc răng đen
nhớ thương xanh thắm một miền nhà quê.

( Kính Mẹ năm thượng thọ 80 - 2002 )

More...

Thơ Hà Huy Hân

By VƯƠNG CƯỜNG


 

Thơ HÀ HUY HÂN

Chiếc khăn thêu
(Tặng Tài Huề)

Chiếc khăn em thêu ngày anh đi bộ đội.
Buổi ấy bận nhiều nên em làm vội
Tên hai chúng mình lồng giữa hình trái tim
Em thêu tiếp cho anh vào một chuyến lên thăm.
Chiếc khăn qua hai mùa nắng gội

Khăn cũ rồi...
Bởi theo anh trên những nẻo đường hành quân
cùng đồng đội
Nhưng hình con tim có tên em tên anh
Vẫn tím màu chung thuỷ.

Khăn cũ dần...
Mà tình yêu lúc nào cũng trẻ
Chiếc khăn này cắt từ mảnh vải dành may áo em
Mỗi khi cầm khăn anh lại nhớ em thêm
Như em nhớ anh mỗi lần mặc áo...

Chiếc khăn thêu nhỏ xíu
Gói cả tình hai ta.

                        5/1974


Nét riêng Đà Lạt

Chập chùng nước chập chùng mây
Chập chùng núi chập chùng cây...chập chùng
Chập chùng sợi khói lòng thung
Chập chùng phố nhỏ mịt mùng mưa rơi
Chập chùng thác đổ nghiêng trời
Đường lên Thiền tự...
                                  
người ơi! chập chùng...

Chuông chùa động giữa thinh không
Khói hương quyện với muôn trùng cỏ hoa
Bâng khuâng giọt nắng chiều tà
Vấn vương tiếng suối lũng xa vọng về
Nghe hồ than thở dưới kia
Nghìn năm còn đọng câu thề trăm năm
Người đi khuất nẻo xa xăm
Tóc vương sương núi vai đằm ánh trăng
Lòng in đậm dáng Lang-biang...

7/2002


Lăng Tự Đức

Trầm mặc đồi thông vi vút gió
Thâm nghiêm thành quách chốn Khiêm cung
_Người ơi!Sen sứ hương ngào ngạt
Trăm họ đi về động giấc không?

20/7/1998


Lăng Khải Định

Đây núi Châu Ê sông Châu Giang
Ngài ngồi ngắm đã ngót trăm năm
Ví thử nghìn năm Ngài có hiểu
Vì đâu vận nước lại thăng trầm?

20/7/1998


Chùa Thiên Mụ

Uống mãi mước dòng Hương dịu mát
ơi rùa tiên có khát tình đời?...

20/7/1998


Cầu Tràng Tiền

Cầu Tràng Tiền sáu vài mười hai nhịp
Đo dòng Hương rộng hẹp mấy mươi mùa
Tiếng xuồng máy còi xe rung ống thép
Chừ tiếng hò biết đọng lại ở nơi mô?

20/7/1998

More...

Làng quê tôi - VC

By VƯƠNG CƯỜNG


 

Làng quê tôi

VƯƠNG CƯỜNG


      Làng tôi là làng thuần nông như cách nói hiện nay bởi ngoài làm ruộng ra không hề có ngành nghề thủ công nào cả.
Phải đến mấy chục năm tôi mới được ở nhà mình một tuần. Có lần nhà thơ Vương Trọng nói với tôi chú ở Hà Nội thời gian gấp ba lần ở quê. Vậy mà những gì chú viết được lại bắt đầu từ quê. Nhìn cái gì ở quê mình cũng đẹp mặc dù lý trí biết quê mình không có Đền Ngọc Sơn cầu Thê húc...Anh Thạch Quỳ cũng có lần nói với tôi tuổi thơ ở quê thật quan trọng khi kỷ niệm tuổi thơ vơi đi cũng là khi viết khó. Những gì anh viết được cũng nhờ những ngày chăn trâu cắt cỏ bắt ong hái sim trên đỉnh núi Quỳ. 


Hoa trong vườn nhà tôi

     
Bây giờ tôi đang trở lại quê tôi sau nhiều năm xa cách. Trên con đường vào làng những câu thơ của chú Vương Trọng cứ tràn về theo mỗi bước chân và nước mắt tôi đã rơi tự nhiên:
Khi mắt tôi khép lại cái nhìn
Hãy đưa tôi về nơi sinh nở
Làng tôi nhỏ lối vào làng cũng nhỏ
Ô tô về phải dừng lại đường quan....
     
Không biết vì sao ở quê tôi đường ô tô chạy cứ gọi là đường quan. Bạn đọc có thể yêu nhiều câu thơ bài thơ khác...bởi thơ Vương Trọng đã bay lên suốt mấy chục năm qua. Nhưng với tôi những câu thơ chú Vương trọng viết về quê mình làm tôi xúc động nhất. Đây là bài thơ chú Vương Trọng viết để tưởng nhớ Mẹ người tôi gọi bằng Bà:
Con lang thang vất vưởng giữa đời thường
Đâu cũng sống không đâu thành quê được
Còn quê mẹ cuối chân trời tít tắp
Con ít về từ ngày mẹ ra đi...
     
Tưởng như chẳng có gì cao xa chữ nghĩa mới mẻ mà xoáy vào lòng tôi suốt bao năm rồi như mới hôm qua. Đây là hình ảnh chị dâu người tôi gọi là mự ( thím ):
Nghĩ mà thương lắm chị dâu
Chiều mưa gạo hết mẹ đau cuối giường
Em ngồi đôi mắt nhòa sương
Nón tơi cắp rá ngang vườn chị đi
     
Đó là những hiện thực không hề tô vẽ những năm họ Vương tôi rơi vào khủng hoảng do một sự sai lầm lịch sử. Chú Vương Trọng qua thơ mà nổi tiếng nhưng ai biết được 10 tuổi chú mới được đi học lớp một. Anh Thạch Quỳ nói với tôi nếu tình cảnh kéo dài có thể chú mù chữ! Nhiều khi sự thật đơn giản mà ai biết được vì nó như không còn vì khi đi học chú là người học thông minh nhất từ khi còn là trẻ con đến khi học đại học tổng hợp khoa toán. Chú Vương Trọng đặc biệt giỏi toán và ngoại ngữ. Tôi thường bị núp dưới cái bóng của chú. Khi trong cuộc gặp bạn bè nhất là các nhà văn nhà thơ tôi thường được ghi chú thêm khi giới thiệu cháu Vương Trọng em Thạch Quỳ đấy. Mặc dù bị hai cái bóng đó che khuất nhưng tôi không buồn và chừng mực nào có tự hào một chút. Tôi cố gắng để không bị dợp.


Cây trầu khi làm nhà tôi để lại

     
Từ xa tôi đã nhìn thấy núi Quỳ nơi thuở nhỏ không ai trong làng tôi không có kỷ niệm ở đây. Và tôi biết trên mọi nẻo đường đất nước dù làm gì ở cương vị nào thì núi Quỳ luôn nằm trong trái tim người làng tôi.
Núi Quỳ bé sao mà nhiều đá thế ?
Tuổi chăn bò hốc đá trú mưa
Hoa chổi rụng dưới cánh ong vò vẽ
Đá trắng phơi đầy trời nắng trưa 
     
Chỉ đọc mấy câu thơ này cũng đủ thấy thơ anh Thạch Quỳ có hai yếu tố đan dệt nên tuổi thơ quê tôi và tâm hồn đá rắn. Nhiều người cứ tưởng anh Thạch Quỳ cứng rắn ngang ngang nhưng tôi biết họ đã nhầm. Người đơn giản thường chỉ thấy bề ngoài và hình ảnh bề ngoài của anh Thạch Quỳ làm nhiều người tưởng thế. Nhưng thật ra không ai tôi biết lại mềm mỏng và phong phú trong tâm hồn như anh. Khi gặp nhau thường tôi với anh Thạch Quỳ nói chuyện đến sáng. Một tâm hồn lồng lộng những kiến thức huy hoàng và một cách nhìn biện chứng!

Vẫn là quê tôi vẫn chiều chiều trên cánh đồng làng anh Thạch Quỳ đi hóng gió:
Nước trong veo con cá quả no mồi
Lượn đủng đỉnh chào thăm từng gốc lúa
Con cá ngửi vết chân bùn bỡ ngỡ
Nổi mắt tròn ngơ ngác nhận ra tôi
     
Bạn thấy đấy tình quê trong thơ anh Thạch Quỳ sống động và thơ mộng biết bao. Chính từ làng quê tôi trời xanh quê tôi đã nuôi lớn một tâm hồn cao đẹp nhen nhóm ngọn lửa tình yêu mãi mãi đến bây giờ. Thơ anh Thạch Quỳ là sự mềm mại đặc việt vì chan chứa cảm xúc:
Trời ta xanh mắt ai mà chẳng thấy!
Vốn rất xanh từ cái tiết mùa thu
Một sớm mây hừng một chiều gió dậy
Một bầu trời thanh sắc lẫn trong thơ 
      Làng tôi đấy một làng quê bình thường chẳng có gì thu hút bạn nhiều đâu. Ấy vậy mà là nơi sinh ra những hồn thơ đặc sản. Có người nói sở dĩ quê tôi làng tôi có nhiều người làm thơ vì trong kháng chiến chống Pháp làng tôi là vùng tự do. Các nhà văn nhà thơ nhạc sỹ nổi tiếng nhất Việt Nam như Chế Lan Viên Lưu trọng Lư Xuân Diệu Thanh Tịnh Nguyễn văn Tý... đã đến ở và chuyền ngọn lửa tình yêu văn học cho lớp thiếu niên trong đó có Vương Trọng và Thạch Quỳ. Tôi nghĩ cũng không sai. Nhưng ai biết bố chú Vương Trọng từng dắt tay cac con dạo trong làng và đọc Truyện Kiều hay Chinh phụ ngâm bằng chữ hán và chú Vương Trọng mới biết đi đã thuộc làu làu không biết khi ấy chú có hiểu không? Người sinh ra chú Vương Trọng chỉ biết đọc sách và ngâm thơ chứ không biết làm việc gì như những nông dân quê tôi. Tôi chỉ nhớ được một câu khi ông sắp ra đi mãi mãi thế này:
Từ trần biệt đáo nhất thân vinh
Có lẽ ít có câu thơ nào mà tình thương yêu con người quên cả mình đi như thế. Hay như ông tôi dắt anh Thạch Quỳ mới biết nói đã đọc thơ cho bạn ông đều là những người chỉ biết chữ nghĩa. Trước khi mất ông tôi gọi mẹ tôi lại và đọc:
Còn trời còn nước còn non
Còn em quả phúc cũng tròn như gương
Bài thơ ấy ông tôi chỉ đọc một lần cho mẹ tôi nghe và giờ gần một trăm tuổi mẹ tôi vẫn đọc cho tôi nghe. Nhiều người anh em trong họ tôi có trí nhớ và tâm hồn đặc biệt. Theo anh Thạch Quỳ thì người tạo ra niềm yêu đặc biệt thơ trực tiếp cho các anh là chú Vương Trâm ( Anh chú Vương Trọng ). Tôi có cảm giác không có nhà thơ bài thơ hay nào mà chú không biết. Chú cứ thuộc lòng hàng trăm hàng ngàn bài thơ đông tây kim cổ...Giọng đọc mê hồn của chú đã thu hút tôi khi còn bé tẹo. Một người chú khác là Vương Đơủ người nghe thơ qua đài tiếng nói Việt Nam là thuộc liền khi giọng nghệ sỹ ngâm thơ vừa dứt nhất là thơ anh em. 


Chú Vương Đơủ

     
Bây giờ chúng ta mới có ngày nguyên tiêu dành cho thơ. Nhưng họ tôi đã có ngày ấy có lẽ cách đây ngót nửa thế kỷ. Đêm 14 tháng giêng họ tôi đã 250 năm tế tổ. Trong những đêm như thế khi việc tế tổ đã xong thường đến chương trình đọc thơ. Nói chương trình có vẻ không đúng vì thường như tự phát và tự nhiên không hề có sự chuẩn bị nào. Đặc biệt khi chú Vương Trọng về nhà trong ngày ấy. Những đêm thơ như vậy không chỉ anh em trong họ mà có khi kéo cả người ở xa hàng cây số đến nghe.
     
Vậy là tôi đã về làng sau miên man một chút về làng quê mình. Chú Vương Long cũng là một nhà thơ có lần tôi đã giới thiệu  mời tôi lên nhà uống rượu. Nói vậy thôi chứ anh em tôi có ai biết uống rượu đâu. Ngay cả người được tiếng uống rượu như anh Thạch Quỳ cũng chỉ uống vui thôi. Trên bàn đủ thức nhắm tôi chú Vương Long và chú Vương Đơủ ( Nguyễn Ngọc Đơủ ) ngồi uống. Nhâm nhi một chút lại đọc thơ! Anh em tôi có cái lạ là gặp nhau chỉ đọc thơ rất ít nói chuyện làm ăn hay chuyện đời linh tinh đâu đó. Chú Vương Long đọc cho tôi nghe một bài thơ vừa viết khi đi chùa Hương. Đọc hết người này đến người khác tác giả này đến tác giả kia tôi có đọc vài bài trên vnweblogs!


Chú Vương Long

     
Suốt tuần anh em gặp nhau cứ vậy thời gian được đo bằng số lượng các bài thơ. Tôi có mang về mấy cuốn thơ Đám mây hình thiếu phụ ai cũng mừng. Chú Vương Sâm ( anh chú Vương Trọng ) khi mời tôi uống rượu có hỏi cháu nghiện rượu à? Vì trong bài Hà Linh viết làm chú tưởng tôi nghiện rượu. Tôi bảo cháu có nghiện đâu đây là anh bạn viết cho vui thôi. Chú bảo thế mà chú cứ tưởng cháu nghiện rượu. Chú đọc các bài tôi viết trên báo Văn Nghệ và tập thơ tôi rồi nói chúc mừng cháu năm qua làm được nhiều việc.
Tôi lại ra đi và như bao lần luôn luôn mong ngày trở lại với làng quê yêu dấu của tôi.


Những người thân đến thăm mẹ tôi



HN 30-3-2010
VC

More...

Đi xe Buýt - VC

By VƯƠNG CƯỜNG

 

Đi xe Buýt
VƯƠNG CƯỜNG

     
Ở Hà Nội cũng lâu rồi thế mà tôi chưa đi xe buýt bao giờ! Mấy hôm sau việc ra đi của thằng cháu quá đột ngột tôi lại cảm thấy không đi xe máy được. Thế là tôi đi xe buýt. Con trai bảo bố ra bến xe ngay cạnh nhà mình tìm xe số 28 lên xe sẽ đến cơ quan bố đấy. Thế là dậy sớm hơn ra bến xe. Đi sớm thấy toàn sinh viên đi học. Nhảy lên xe mất chừng 30 phút đến cơ quan. Thấy cũng tiện định bụng sẽ đi xe buýt một thời gian dài cho tâm lý ổn định trở lại sẽ đi xe máy còn la cà được. Khi về tôi ra sớm bến xe gần cơ quan. Chưa thấy xe đến. Thấy mấy ông trải bàn cờ ra hè đường tôi cũng ngồi xuống xem. Tôi biết đánh cờ nhưng chưa bao giờ cầm quân cả. Ngồi xem quên mất xe đến 2 lần rồi đi. Khi tôi biết chỉ thấy phía sau xe. Thế là đứng dậy quyết chờ. Chờ lại thấy lâu. Quay sang ngồi hàng nước nhâm nhi chén trà hút điếu thuốc vệ đường. Lần này thì mắt không rời bến xe.
     
Ngồi quán nước nghe nhiều chuyện đời lắm. Một chị chừng xấp xỉ 40 khoe với bạn mày ơi công an bắt được thằng Hùng nhà tao rồi! Loáng thoáng biết thằng con cô này nghiện nặng về bắt mẹ mỗi ngày đưa tiền hút hít khoảng 100.000đ. Lại nghe tôi chẳng bao giờ đi xe đường dài vì đa số lái xe nghiện nên nhiều tai nạn lắm...Xe đến. Thế là lên xe. Vừa lên một cậu sinh viên đã lễ phép đứng dậy nhường ghế. Một hành động thật đẹp như mấy chục năm về trước mình cũng làm như vậy khi đi tàu điện bờ Hồ. Nhưng chợt thoáng buồn! Ồ mình trong mắt các bạn trẻ đã già lắm rồi nên cần sự giúp đỡ! Thì đúng rồi con trai út đã lấy vợ cơ mà. Nhiều khi cũng vô tình quên mất tuổi tác sao khi nào cũng thấy mình còn...trẻ!
Đến Cầu Giấy mời bà con xuống xe quay đầu ở đây. Lại xuống. Lại lên xe. Biết xe số 28 chạy qua bến cạnh nhà mình tôi vẫn hỏi xe có qua Gò Đống Đa không anh? Không xe chạy theo đường mới sang Kim Liên! Lại xuống ở Kim Liên. Đi bộ tìm bến xe đi về Gò Đống Đa. Lẽ ra đi một chặng thì mình đi đến ba chặng! Về đến nhà mất hơn một tiếng đồng hồ.
     
Tôi bảo con trai mua cho bố cái xe ga để bố đi làm. Con tôi bảo để đến chủ nhật này con mua cho bố. Thật tình xe đang thừa mà phải mua xe mới bởi vì cái xe tôi thường đi lại bị tai nạn nên công an còn giữ. Con tôi bảo khi công an trả lại con bán ngay không mang về nhà nữa bố ạ. Tôi cũng thấy thế. Còn cái xe để cho cháu đi 4 năm nay còn dựng góc nhà. Tôi không muốn đi xe ấy. Con tôi lại gọi cho bạn nói bán xe này. Chao ôi chiếc xe quen thuộc với mình bây giờ người ta chỉ mua khoảng 2-3 triệu đồng vì xe cũ! Tôi bảo con mang về quê khi nào mình về thì lấy đi không bán làm gì nữa. Con tôi cũng thấy thế.
     
Lần đầu đi xe buýt gặp nhiều vui buồn và lại trở lại đi xe máy vì tâm lý đã tạm ổn.

More...

" Đám mây hình thiếu phụ " - Nỗi cô đơn minh triết - Phan Chí Thắng

By VƯƠNG CƯỜNG


( Đọc ĐÁM MÂY HÌNH THIẾU PHỤ NXBVH H.2010 của VƯƠNG CƯỜNG )

" Đám mây hình thiếu phụ " - Nỗi cô đơn minh triết
PHAN CHÍ THẮNG


      Tôi đến thăm Vương Cường. Căn nhà vắng lặng trong ngõ vắng. Đôi mắt thường vẫn trong veo của anh nay vằn những tia máu đỏ do ít ngủ trước nỗi đau bất ngờ mất người cháu thân thương mà anh chăm bẵm nuôi dạy như con đẻ.  Thường ngày tôi và Vương Cường ít khi trò chuyện với nhau song tôi hiểu tận nơi sâu thẳm anh hay nhận lấy phần lỗi về mình trong mọi mất mát đời người. Người đàn ông thích nói nhiều và ồn ào trong các lần anh em quen biết gặp nhau thực ra chỉ là cố tình khoả lấp nỗi cô đơn lầm lũi đi theo anh suốt cả cuộc đời. Anh ký tặng tôi tập thơ "Đám mây hình thiếu phụ" rồi mời tôi ăn trưa nói đùa là để trả công tôi sẽ chịu khó đọc tập thơ của anh.
      
Đọc tập thơ gồm 36 bài không phải là việc khó. Với một người quen đọc nhiều có thời gian dài phải đọc và xử lý trung bình mỗi ngày khoảng 300 văn bản như tôi thì hơn 70 trang giấy là chuyện của mươi lăm phút. Cái khó là qua những dòng thơ anh làm sao hiểu được anh muốn nói gì với người đọc.
Có gì đó ở chân trời nào đó
Hút hồn tôi suốt năm tháng ăn mày
(Ở chân trời nào đó)
" Có gì đó "
của Vương Cường nằm sâu dưới những bài thơ.
Hầu hết các nhà thơ đều cô đơn và họ thích nói về sự cô đơn của mình. Anh cô đơn khi thiếu vắng em tôi cô đơn khi thiên hạ không hiểu được tôi chị cô đơn khi đứt gánh giữa chừng. Chỉ ở những nhà thơ đích thực mới có cái cô đơn của người nghệ sỹ đi tìm cái đẹp chân chính cái cô đơn của triết gia muốn đi đến tận cùng của nhận thức.
Vương Cường cũng rất cô đơn xuyên suốt tập thơ là sự cô đơn trừ một vài bài là "Nói với con" và "Nói với em" còn có vẻ như là đang nói với người khác song thật ra vẫn là tự sự.
Người cô đơn hay viết nhật ký. Vương Cường viết cả sáng trưa chiều tối:
Chỉ còn chiếc đồng hồ làm bạn
Giận chiều nay giờ mới phải làm lành
Người bạn duy nhất là chiếc đồng hồ tí tách nó giận mình mà mình vẫn phải làm lành với nó để khỏi cô đơn. Diễn tả nỗi cô đơn như vậy cũng là tài?
Nỗi cô đơn đôi lúc được định lượng:
Anh xa em một trăm sáu mươi tám giờ ba mươi hai phút bốn mươi giây
(Thơ viết từ Xiêng Khoảng)
Hay:
Có lửa của nụ hôn
Bay bốn ngàn cây số
(Nói với con)
Và rất nhiều khi nó là định tính:
- Một mình đêm
- Anh chát một mình
(Bài thơ chợt đến tặng tiên)
- Đêm mạng rớt
- Chỉ có gió cứ lồng lên thành bão/Anh không thể nào nhặt lên được những mảnh hạt lời anh gọi em
(Anh gọi tên em)
- Xa
- Gió vào nhà hồ lô cửa khép/Một mình anh biết gõ cửa phương nào...
( Khất thực )
- Em đom đóm lập loè bên bờ dậu/ta một mình thức ngủ một mình ta (Có khi)
- Không một dáng người không một lời mê sảng (Hà Nội ba giờ sáng)
- Bên Hồ Gươm anh gọi lặng im (Bên Hồ Gươm)
- Anh đứng ngồi như một chú mèo hoang (Giật mình nghe tiếng gió)
- Chiều đơn côi sóng bỗng bạc đầu (Nói với em)...
Có thể thống kê nhiều hơn nữa những câu thơ bài thơ nói về nỗi cô đơn trong "Đám mây hình thiếu phụ".
Vì sao Vương Cường cô đơn đến vậy? Đó chính là do người đàn bà của cuộc đời anh chỉ là một ảo vọng.
      Ai cũng nhiều lần ngắm mây trời và tuỳ theo tâm trạng của mình mà gán cho những đám mây kia những hình thù nào đó. Vương Cường nhìn thấy đám mây hình thiếu phụ hoặc là anh tưởng tượng ra như thế. Chắc chắn chỉ vài phút sau đám mây sẽ biến dạng sẽ không còn mang hình thiếu phụ nữa. Cái phiêu diêu cái vô thực còn được thể hiện qua cách anh gọi "nàng" là "Tiên". Tôi sẽ không phân tích khía cạnh trân quý của cách gọi tôi chỉ muốn nói là người đàn bà của anh rất xa vời và với anh đó chỉ là ảo vọng.
Vì nó là ảo vọng nên tác giả mới:
Chiều chiều giữa hoàng hôn cánh đồng
Ngóng về chân trời xa
(Anh gọi tên em)
Ảo vọng không bao giờ có thể tìm đến có thể với tới:
Anh vượt mấy ngàn cây số
chỉ để ở với Cần Thơ một mình
...Cần Thơ như căn phòng hút hết dưỡng khí
chỉ còn anh với chân không
(Mặc định với Cần Thơ)
Ảo vọng ấy là ngày xưa xa lắm rồi là ngày nay không có thực và là ngày mai không biết đến bao giờ:
Bao giờ cho đến mùa thu
Anh nắm tay em trở về cổ tích
      Thơ ảo diệu vì nó vốn là thế và nó phải là thế.
Vương Cường bày tỏ miêu tả sự cô đơn nhưng nếu anh chỉ dừng lại ở đó thì tôi sẽ không bao giờ có bài viết này.
Suốt cả tập thơ tôi cố bới lông tìm vết mà không sao tìm ra một lời oán trách một thoáng giận hờn. Anh dành riêng một bài để "Nói với em" - bài thơ chất chứa suy tư và tràn đầy tính Thiện trong đó anh "chờ có ngày đến được với em" và vẫn tin là em đang "căng mắt đợi chờ".
Sự thuỷ chung đến từ anh và anh muốn là cũng đến từ "người đàn bà ảo vọng" kia. Tình yêu mãnh liệt đầy tin tưởng nơi chính mình và nơi người thiếu phụ "đám mây màu hồng". 
     
Tình yêu trong thơ Vương Cường là thứ tình yêu thánh thiện có thể nói là tình yêu phi vật thể nó là mây trời sông núi nó là gió là hoa cũng giống như bao nhà thơ khác đã đang và sẽ viết nhưng lại rất Vương Cường ở chỗ mây trời sông núi gió hoa kia là chính Vương Cường chứ không phải anh mượn chúng để nói hộ lòng mình.
      Vương Cường đã vươn lên thêm một nấc thang giá trị nữa khi anh nhận thức được rằng dù nỗi cô đơn của anh có to đến mấy có lớn đến chừng nào thì cũng không thể so sánh với sự hy sinh của các bạn đồng đội đã bỏ mình cho Tổ Quốc quyết sinh:
Giờ bạn cỏ non hát về tương lai
giờ bạn thông ru bảo tàng lòng đất

Tôi mơ làm chó đá
đứng canh chừng lãng quên
     
Cả tập thơ có nhiều câu thơ hay mà sao tôi lại thích nhất hai câu cuối  vừa trích dẫn. Phải nhận thức được cái "tôi" là gì trong cuộc đời này trong vũ trụ này và phải có cái tình với người như thế nào thì nhà thơ mới viết được hai câu thơ mộc mạc mà xao xuyến lòng người đến vậy.
     
Thật bất ngờ: một con người luôn cô đơn lại thèm được thêm một lần nữa cô đơn - con chó đá lặng lẽ canh chừng cho những cô đơn khác đau đớn hơn khỏi bị lãng quên xâm thực! Sự phát triển nhân văn này của nỗi cô đơn trong thơ Vương Cường làm cho sự cô đơn trong thơ anh không đơn độc không côi cút nó đón nhận sự chia sẻ và trân trọng từ người đọc.
     
Là nhà nghiên cứu Vương Cường không thể không tìm cách phân tích chính bản thân mình cũng như lý giải cuộc đời. Và anh đã tìm ra được một "Hằng số".
Hằng số là đại lượng bất biến trong mọi trường hợp. Tình yêu của Vương Cường là hằng số. Nó như hàng cây dẫu có ngoằn ngoèo nhưng vẫn nói lời chân thật như trăng có bị che khuất vẫn dịu dàng như hơi thở như sông biết tránh dãy núi vô duyên chắn ngang trước mặt lòng vẫn lao về với biển...
    
Người đàn ông chung tình trong thơ Vương Cường nhận thức được đầy đủ mình đang yêu luôn yêu và người đàn ông đó có quyền kiêu hãnh:
Có trái tim kiêu hãnh đập bên trời hằng số với thời gian...
*
*   *
     
Tôi không có ý định phân tích kỹ thuật thơ Vương Cường. Đó là việc của các nhà chuyên môn. Tôi chỉ muốn tìm câu trả lời cho câu hỏi:
Có gì đó từ chân trời nào đó
Hút hồn tôi suốt năm tháng ăn mày
      Và tôi đã tìm ra câu trả lời cho riêng mình.
Chỉ ở những nhà thơ đích thực mới có cái cô đơn của người nghệ sỹ đi tìm cái đẹp chân chính cái cô đơn của triết gia muốn đi đến tận cùng của nhận thức.

PCT

More...