Cuộc trò chuyện với người yêu... - VC

By VƯƠNG CƯỜNG





  Cuộc trò chuyện với người yêu...
VƯƠNG CƯỜNG

     
      Bây giờ tôi không còn là chàng trai ‘mười bảy bẻ gãy sừng trâu nữa mà là một người đàn ông mang trong mình vết thương sâu nhất yêu người mà không được người đáp lại. Nhưng thật lạ là càng không được đáp lại tôi càng yêu dữ dội hơn. Vì thế mà chẳng lúc nào biển không vỗ sóng nước dưới cầu không chở nỗi buồn đi qua mây trên trời đổi hình đổi sáng . Đêm càng khuya lửa càng nồng. Nhưng tôi chưa bao giờ khóc.

      Đêm qua người Hà Nội đang đổ về Hồ Gươm để chứng kiến niềm vui nở oà theo pháo hoa. Tôi vẫn nằm nhà nỗi buồn xâm lấn hết cả không gian. Đêm sau mấy chục năm cánh cánh bên lòng một tình yêu "mấy sông cũng lội mấy đèo cũng qua" ấy tôi gặp nàng trong mơ. Bạn biết không trong đời tôi từng có nhiều giấc mơ giấc mơ nào cũng đẹp nhưng để lại nỗi buồn xen cút xấu hổ là giấc mơ đêm qua. Tôi thấy nàng vẫn như xưa thanh cao tươi non xinh đẹp. Mái tóc nàng vẫn bồng bềnh như sóng cặp mắt nàng vẫn xanh sâu thăm thẳm như nước giếng làng tôi. Tôi chưa bao giờ cầm được tay nàng dù phải đánh đổi cái gì kể cả tính mạng mình. Tôi không sợ đèo cao sông sâu biển rộng gió mưa bão bùng nếu được đến bên nàng thậm chí chỉ được ngắm nàng từ xa. Vì vậy mà đêm qua tôi vừa xúc động vừa xen chút tủi hổ tôi sợ một làn gió thoảng một ánh trăng lu tôi biết thế nào là niềm vui sướng và nỗi khổ đau tận cùng. Nhiều khi tôi cũng giận nàng lắm có lẽ nàng vẫn không quan tâm điều đó. Thế nhưng đêm qua thì không còn chỗ nào cho sự giẫn dỗi. Hình như đọc hết tôi nàng bâng quơ bảo:

Này bỏ cái giận người khi chưa biết thật sự lòng người ta như thế nào đi! Nàng lại nói tỉnh bơ: ngươi tưởng tôi là con nhỏ ít tuổi hơn ngươi sao?

Tôi bảo nàng sau tôi một tuổi. Tuổi ấy các cụ đã đúc kết rồi "gái hơn hai trai hơn một" đó mà. Yêu nàng ngày ấy mỗi lần lật giở từng trang sách khi đọc phải chữ em tôi vẫn sợ có ai nhìn thấy. Tôi dấu trong lòng mình tất cả những nỗi niềm đơn phương. " Em ơi buồn làm chi/ anh chưa đưa em về bên kia sông Đuống..." Hay " Bữa nay lạnh mặt trời đi ngủ sớm / anh nhớ em em hỡi anh nhớ em..." Hay " Trên trời xanh vừng ô kia đã hiện / gỡ hồn nàng ra khỏi mảnh hồn ta..." Tôi mơ hồ thấy nàng thường lấp lánh bước qua trước ngõ nhà tôi...
Bỗng nàng ngẩng mặt lên trời cười ha hả:
Ngây thơ như nhà ngươi ta chỉ gặp có một lần.
Vậy nàng là ai không phải cô bé da trắng tóc xanh đôi mắt thăm thẳm kia luôn chiếm trọn tình cảm riêng tôi đó sao?
Nàng lại cười chỉ duy nhất một người biết tuổi ta thôi.
Đó là ai vậy?
RaxunGam zatop khi ông nói tuổi của ta vừa là một giây vừa là ngàn thể kỷ.
Chán không tôi yêu nàng như thế mà vừa gặp nàng dù trong mơ nàng đã phủ đầu tôi như thế. Giờ thì tôi thấy không may cho tôi khi gặp giấc mơ này.
Nàng nói ta không biết giận ai và cũng chẳng thích ai biết giận. Ta chỉ yêu người có tâm hồn trong suốt không một chút bụi trần gian nhạy cảm đến mức một ngọn gió nhẹ thoảng qua cũng biết ai nhờ ngọn gió nói gì. Như đọc hết ý nghĩ không nói của tôi nàng bảo thế.
Tôi bảo không tôi đâu dám giận ai tôi chỉ yêu nàng bằng tình yêu trong suốt không vụ lợi tôi chỉ buồn cho số phận tôi thôi.
Nàng lại bảo bỏ cái thói nhà quê ấy đi. Lối nói của nhà ngươi đã tố cáo ngươi rồi. Ta không thích những người tự ti như thế. Giờ không phải thế giới của tự ti. Người đàn ông ta yêu không bao giờ có phầm chất như thế. Người đàn ông ta yêu có phẩm chất mạnh mẽ vô cùng và lại yếu mềm không thể yếu mềm hơn.
Tôi bảo không tôi không tự ti tôi chỉ buồn cho mình đã ném tình yêu không đúng chỗ để rước lấy vạ vào thân thôi.
Nàng nói thế là ngươi chưa biết người bạn của Nguyễn Bình à? Bảy lăm tuổi mới biết mình yêu nhưng không có năng lực đẻ yêu haha...
Ngươi đừng bao giờ nghĩ cứ yêu người cháy bỏng là có tình yêu. Ngươi chưa bao giờ nghĩ xem yêu ta như thế còn ta có yêu ngươi không tình yêu một phía trong mắt ta là một sự thảm hại. Tình yêu không được kể lể. Sự cháy bỏng là lẽ tất nhiên trong tình yêu. Đừng ồn ào ngọn suối ồn ào không ra đến tận bể đâu. Ngươi phải biết rằng ta đi tìm người yêu còn khốn khổ hơn ngươi nhiều ta đi khắp bốn phương trời đâu có người là ta đến chỉ cốt xem có ai trời giành cho ta không. Bởi ta biết khi ta đã yêu thì không có sức mạnh nào hơn ta kể cả thiên nhiên.
Tôi bảo nếu tôi không nói tình yêu tôi dành cho nàng làm sao nàng biết tôi yêu?

Nàng nói đúng ngươi chỉ là người cục cằn thiếu đi sự tinh tế làm sao đọc được ngon ngữ không lời. Tình yêu dù sâu nặng đến đâu nó chỉ còn khi tình yêu đó được dấu kín trong lòng. Ngươi đã nói ra và nói một cách nông cạn. Thước mét Luân Đôn không đo được độ sâu đáy bể túi áo ngươi đâu đựng hết gió trời?
Tôi bảo vậy làm sao cho nàng biết tôi đang yêu nàng chỉ có nàng không thể ai khác chỉ có nàng mới vực dậy mọi khả năng trong tôi. Tôi không sống được nếu tôi không có nàng.
Nàng lại nói mấy chục năm chạy theo yêu ta ta đâu để ý ngươi vẫn sống đấy thôi. Trời đã cho ngươi đôi mắt chính các ngươi đã gọi là cửa sổ tâm hồn. Nơi ấy tình yêu mới được thể hiện. Những người còn ra rả nói yêu tức là còn giới hạn thế làm sao đến được với tình yêu vốn không có điểm tận cùng? Thôi biết rồi tâm hồn nhà ngươi nghèo nàn mà lại muốn có một tình yêu cao sang tinh sạch. Không có đâu. Yêu như thế đó là quyền ngươi nhưng nhận như thế nào là quyền ta. Những tâm hồn nhiều tạp chất không bao giờ với tới tình yêu đâu. Phải thanh sạch như tình yêu mới có được tình yêu. Còn nhiều người khác nữa tội nghiệp cho ta trên con đường một mình toàn gặp nhiều điều nếu ta thiếu đi sự bình thản lòng kiên nhẫn có lẽ ta cũng đau khổ như ngươi. Ngươi nói yêu ta nhưng thủ hỏi trong sâu thẳm lòng mình nếu có một bóng hồng lướt qua người có quay đầu lại không?
Tôi nói cái đẹp luôn thu hút tôi tôi chưng cất từ vô vàn cái đẹp để tạo ra vẻ đẹp của riêng mình  nhưng tình yêu chỉ có một.
Nàng lại ngửa mặt lên trời cười ha hả. Nụ cười mới khó hiểu làm sao.
Tôi bảo tại sao nàng cười vậy?
Nàng nói tại sao ư? Vì nhà ngươi mới yêu ta bên ngoài thôi. Yêu cái hình ảnh bên ngoài là tình yêu non nớt lắm tình yêu ấy chỉ một làn gió cũng có thể bị thổi đi mất. Trong từ điển tình yêu của ta không có dạng tình yêu như ngươi. Có những người tưởng làm thế này để gặp ta nhé họ in thơ bằng giấy đẹp bìa trình bày chữ nghĩa thật đẹp sang trọng lúc nào cũng chan chứa tình yêu lại chọn mấy nhà thơ đang nổi tiếng ở trong địa hạt của ta núp sau họ để hòng đánh lẫn con đen. Thậm chí họ tuyên bó kín đáo chỉ có họ mới có thơ mới có tình yêu. Họ hoàn toàn không biết gì về ta cả. Ta yêu bằng mắt và bằng tai bằng tất cả các giác quan ta. Ta không dễ bị đánh lừa đâu. Ta vẫn thích ngắm những nàng khi ra đường có thoa một chút son phấn một làn nước hoa ta đánh giá rất cao cái nốt ruồi giả mà cô nàng đánh đúng chỗ nhưng ta cũng biết sau những cái bên ngoài đó thật sự tâm hồn họ trong sáng và tinh tế ra sao. Ta yêu vẻ đẹp hình thức nhưng là cái hình thức được thoát ra từ nội dung sâu thẳm chan chứa tình người. Có thể ban đầu ta chưa thấy hết nhưng tự những cái đẹp đó thu hút ta tự ta phải bị cái đẹp lôi kéo. Cái đẹp không dễ thấy ngay vì thơ còn phải thử thách kiểm nghiệm qua thời gian và người đọc.
Tôi bảo xin nàng nói rõ hơn vì tôi không đủ hiểu.
Nàng nói ta có nói thì nhà ngươi cũng chẳng bao giờ hiểu ta đâu.
Tôi nói tôi không dám nói là hiểu hết nhưng vẫn muốn nghe lời nói chính từ nàng để tôi hiểu một phần thôi cũng cảm ơn lắm rồi. Để nàng giúp tôi một phần khai mở cho tôi cái đầu ngu dại này.
Nàng nói khi ta nói nhà ngươi yêu ta với cái mẽ bên ngoài là khi trong ta xuất hiện một dòng suối không có nước một dòng sông không chảy một cánh đồng nứt nở hạn hán một khu vườn xơ xác và hẹp hòi một tâm hồn còn pha tạp chưa trong suốt   sao ta yêu ngươi được.
Tôi hiểu.
Nàng nói yêu ta mới qua vần điệu qua thể loại là nhà ngươi đã hiện nguyên hình cái nghĩ bị động đóng khung trước cái vô cùng. Nhà ngươi mới biết chấp nhận thế thôi làm sao hiểu nổi ta. Không ai hơn ta đang tha thiết tìm người yêu ngươi chỉ là người tội nghiệp trong mắt ta. Ngươi chỉ là một cậu học trò dốt xin lỗi ta nói thật đấy.
Tôi bảo sao nàng kiêu ngạo thế.
Nàng bảo kiêu ngạo là bản chất ta nhà ngươi nghĩ vậy vì không thể hiểu ta không đến được với ta nên nghĩ ta kiêu ngạo. Ta kiêu ngạo nói theo cách hiểu ấu trĩ của người vì ta trong sáng ta yêu cái đẹp và chỉ có cái đẹp mới đồng hành được với ta. Không ai giản dị bình đẳng và công bằng như ta. Thật tội nghiệp cho cái ý nghĩ nhỏ bé và bất lực của ngươi.  

Tôi bảo thơ không phải là vần điệu đó ư? Tôi đọc nàng nghe xem nhé:
Kiếp hồng nhan có mong manh
Nửa chừng xuân thoắt gãy cành thiên hương
Nàng có thấy chữ thoắt bẻ gãy câu thơ như cuộc đời Đạm Tiên bị gãy đầy oan nghiệt đó không? Nếu thay bằng chữ khác thì vần điệu khác liệu có diễn tả hay hơn không?
Nàng nói đúng thế. Nhưng ta đâu chỉ vần điệu? Nhà ngươi mới yêu ta cái bên ngoài nhiều khi ta buồn cười với những cái loài người trong đó có ngươi hiểu ta là thể loại.
Tôi bảo thể loại cho tôi biết thơ phong phú thế nào.
Nàng bảo theo nhà ngươi ta có mấy thể loại?
Tôi bảo nàng dù cao sang đến mấy người ta cũng bắt thần nàng bằng mấy thể loại thôi. Lục bát tức là câu trên sau chữ câu dưới tám chữ phải theo quy tắc. Thất ngôn bát cú tức là thể thơ Đường luật mỗi câu bảy chữ theo quy tắc niêm luật đối câu chữ ngữ nghĩa...Song thất tự do..
Thôi thôi ngươi đứng nói nữa không làm ta sặc nước bây giờ. Chừng ấy thể loại mà ngươi tưởng đã hiểu ta ư? Chừng đó mà đã nghĩ tới yêu ta ư? Khi không yêu được lại cứ luẩn quẩn trách móc ta ư? Những điều nhà ngươi hiểu thật tội nghiệp. Nhà ngươi biết ta là con đẻ của ai không?
Tôi bảo nàng là con đẻ của niềm vui nối buồn tình yêu hay căm giận từ trong cuộc sống Người trong từng giai đoạn lịch sử cụ thể và vận động không ngừng.
Nàng nói nhà ngươi đã có phần hiểu ta nhưng còn xa lắm mới biết ta ngươi vẫn ccòn hẹp hòi lắm. Nhà ngươi vừa đúng lại vừa sai. Nếu nhà ngươi thấy ta là con đẻ của Hỉ nộ ái ố xuất phát từ trong cuộc sống người thì sao lại dám ghép cho ta chỉ có vần điệu và thể loại?

Tôi nói đó là những tổng kết rất có cơ sở đấy ạ.
Nàng bảo Ta là ngọn gió không có bắt đầu và kết thúc. Ta là dòng nước chảy qua dưới cầu nơi có lần ngươi đứng nhưng ngươi đâu biết sự biến hoá của ta. Ta vừa là nước lại vừa là mây ta đi trọn vòng này lại trở về vòng khác nhưng không lặp lại nguyên xi. Ta luôn bên cạnh những kẻ thất tình những tâm hồn đau khổ những mảnh đời vận hạn nhưng đầy niềm tin. Chưa bao giờ ta thấy các ngươi thảm hại như thế. Thé giới đã toàn cầu hoá xã hội đã chuyển sâng kinh tế tri thức mà các ngươi còn quá yêu Nguyễn Bính Nguyễn Du...Những cái áo mà nhà ngươi vừa nói sao đủ cho ta mặc? Khi ta xúng xính trong bộ váy áo mới nhất khi ta lại trần truồng như nhộng khi ta lại cười tít mắt. Những biến hoá của ta làm ngươi chóng mặt phải không. Ta biết nhà ngươi chỉ vừa đủ biết tưởng ta vui khi ta xúng xỉnh áo mũ. Tưởng ta đau buồn khi ta trần như nhộng thậm chí ngươi tưởng ta thích sex lắm sao? Nhầm hết! Tất cả những hình ảnh bên ngoài đó ngươi muốn hiểu ta hãy quay về cuộc sống hỉ nộ ái ố nhưng phải hiểu bản chất cái sinh ra nó. Nếu ngươi mon men đến được gần ta ta sẽ yêu ngươi vì ta cô đơn lắm tìm đâu ra người yêu lý tưởng đây? Ta không phải là người ảo tưởng như những thằng làm thơ ngờ nghệch lập dị giả vờ...Ta là ta như ta có ta không hề giấu diếm ai nếu thế là hèn. Hèn không phải phẩm chất của ta...Ngươi chỉ biết yêu chủ quan với trái tim mình nên khi bước vào cuộc sống thấy ngươi quá ngơ ngác không ai thông cảm được...
Nhưng thưa nàng toàn cầu hóa nhưng văn hóa lại phải dân tộc. Yêu Nguyễn Bính Hay Nguyễn Du chẳng là yêu càu mới của thế giới hiện nay đó sao?
Nhà ngươi ta thật chẳng biết mói sao ta không chê các nhà thơ đó họ đều là người tâm phúc của ta. Nhưng cuộc sống đang yêu cầu đừng quên quá khứ nhưng đòi hỏi liều lượng. Việc các ngươi yêu họ lại cho ta thấy cái bế tắc hiện nay làm sao thấy được ta. Ta vừa ở sau lưng ngươi  bên cạnh ngươi vừa ở phía trước rất xa ngươi...
Tôi há hốc mồm nghe nàng nói quay lại nàng đã biến mất. Chỉ còn nghe tiếng nàng vọng lại ngươi cứ yêu đơn phương đi có ngày ta sẽ trở lại xem ngươi thảm hại thế nào...
     
Giấc mơ tạm thời tan biến tôi lại thấy mình đau ê ẩm tình yêu đã đánh lừa tôi trời đã đánh lừa tôi khi cho tôi một trái tim ào ạt rộn ràng nhưng lại không cho tôi đầy đủ lý trí như người yêu tôi đòi hỏi. Liệu tôi có cần yêu nàng tiếp không. Trong tôi vừa có cái xấu hổ của người bại trận vừa có cái quyết tâm minh chứng cho tình yêu tôi tốt đẹp thế nào. Đêm ấy làm sao tôi nhận ra được sự thật phụ phàng là tôi chưa có cách nào yêu nàng được và tôi vẫn đam mê theo cách của tôi chẳng nhẽ tôi lại hèn hạ xin nàng tình yêu chăng?


HN 2-9-2010
VC

More...

Bếp lạnh - thơ VC

By VƯƠNG CƯỜNG




  

Bếp lạnh
VƯƠNG CƯỜNG

Lửa vẫn cháy đâu đây trong cọng lá gầy
Không gian thơm mùi rơm rạ khói còn bay
Vẫn còn đôi má hồng vẫn còn bàn tay ấm
Lành lạnh chiều lành lạnh lửa lành lạnh em

Anh vớt nắng cùng chiều ủ vào trong áo
Mùa thu còn xa cách một dòng sông

Chim đã bay hết tận cùng năng lựơng
Một chấm xanh ảo ảnh của ngày qua
Thu đã nhuộm anh vàng một nửa
Một nửa xanh non nõn ngóng bên nhà

Trái tim  đã một thời như lửa
Chiều loay hoay mưa trên phố Ngô Quyền
Gom tàn tro trên nền bếp lạnh
Hồn đang xanh bổng chuyển sang vàng

28-82010
VC

More...

Đại hội nhà văn lần thứ VIII và hệ lụy giữa trời...VC

By VƯƠNG CƯỜNG

 

VƯƠNG CƯỜNG

Định trong thời gian đại hội mình làm việc tại nhà. Chiều 4-8 đã nghe máy o e. Sáng ngày 5 đang làm việc anh ơi mời anh vào cơ quan nhận tài liệu mới nhé. Phòng làm việc chỉ cách nơi đại hội chừng 20m. Vừa bước vào cổng học viện đã nhìn thấy bác Hồ. Tỏ ra chủ nhà rủ luôn anh Trần Ninh Hồ mặt nhăn nhó khó thở từ trong hội trường đại hội đi ra xuống quán cà fe. Anh uống gì? Bia! Thế là bia. Một lát gọi ngay anh Nguyễn trọng Tạo cho xôm. Lát nhiều anh từ bàn khác cũng đến bắt tay. Ngồi luôn. Bia Hà Nội. Riêng Triệu Xuân thì chỉ heniken thôi. Chẳng biết bao nhiêu người chỉ biết hai cái bàn quây lại hơi chật. Mấy anh nhắm nhót vào lấy phiếu bầu đề cử.

Trưa định ngủ chút lấy sức. Lại o e. Này ông đang ở đâu. Ở nhà. Vào đi. Lại vào. Lại bia. Tối đã trốn được đến 19g30 tưởng ổn. Lại o e. Anh nói chuyện với anh Vũ Duy Thông nhé. Này Vương Cường ơi đi ngay đến Làng ngói Ngọc Khánh nhé. Đi liền nhé. Bọn tôi đi rồi đấy. Rất không nhớ đường vậy mà phố này lại nhớ. Đứng trước cổng gọi cho Phan Chí Thắng. Đi thẳng vào đi. Qua cửa kính thấy Lão Hâm và mấy người nữa đang ngồi mâm bát chưa đưa ra. Vũ Duy Thông ra tận ngõ đón mà mình đã vào rồi. Anh Thông là thế chu đáo cẩn trọng và hết lòng. Nhớ một lần hai anh em trong một hội đồng nghiệm thu đề tài khoa học giải lao mình đọc cho Vũ Duy Thông nghe thơ của anh. " Ơi sông La sông La/ Trôi mềm như lá lúa...Mắt Vũ Duy Thông chớp chớp không ngờ bài thơ mình viết gần 50 năm rồi lại có người lạ hoắc đọc cho nghe. Từ đó mình dẫn một không. Một lần khác mình mời anh vào cũng hội thảo nhưng mình giới thiệu và yêu cầu anh đọc thơ vừa viết. Nhìn nghe Vũ Duy Thông đọc thơ mắt lim dim mình nghĩ trời sinh lão này để bắt tội làm thơ chứ chẳng phải làm ông vụ trưởng đâu. Sau lão phát biểu về văn hóa mình được tiếng khó tính ít chịu nghe thế mà cứ ngồi im nghe lão nói hay hẳn hoi nha. Giờ thì ngồi vào bàn tiệc. Vũ Duy Thông giới thiệu từng người. Ngoài quân ta thấy có Ngân Vịnh Đào Quang Thép...Tiệc sắp tàn lại o e. Nguyễn trọng Tạo mày đang ở đâu? Làng ngói. Tao đang ở nhà hát lớn. Tôi đang ngồi với anh Vũ Duy thông. Mình ghé tai Vũ Duy Thông anh Tạo đến có được không? Rất được nó đâu? Đang đến. Tao xuống ngay chờ nhé. Đồng hồ đã chỉ hơn 10 giờ đêm. Nguyễn trọng Tạo đến mặt đỏ gay. Nhưng với Nguyễn trọng Tạo thì rượu bia là chuyện nhỏ. Vũ Duy Thông uống gì? Rượu Nga vốt ca Nga. Gần 12 giờ. Nhiều người đã về. Mình Vũ Duy Thông và mấy người còn lại cứ ngồi. Nguyễn Trọng Tạo nói hôm nay tao hơi buồn mày ở lại với tao thêm chút nữa. Mình Phan Chí Thắng Trường Mỡ...lại tiếp tục ngồi lại cho hết chai rượu. Về nhà đã sang ngày mới.

Chiều Hoàng Đình Quang ông đang ở đâu? Ở nhà. Tưởng còn ở Học viện thì cuối giờ gặp nhau tý. Mai.
Sáng 6-8 định ở nhà. Lại o e. Thì ra anh Thạch Quỳ gọi. Em đang ở đâu. Anh đang ở sảnh học viện. Anh ở đấy em vào ngay. Đi thẳng vào sảnh mở máy gọi thì ra anh TQ ở ngay bên cạnh. Gọi cho Lý Hoài Xuân. Đang giữa hội trường. Thôi nhé. Một lát thấy Lý Hoài Xuân ra. Thế là đi thẳng xuống nhà hàng. Cà fe sinh tố và bia...Một lát thấy Lê huy Mậu Triệu Xuân Bùi Việt Mỹ...tấp vào luôn. Hỏi Mậu Ngô Minh có đi không? Có. Đang tích cực đống góp cho đại hội thành công tốt đẹp. Thôi. Hoàng Đình Quang vẫn đang ngồi im lặng mẫu mực trong hội trường. Ra đi gọi thêm Phạm Quang Trung và ai tùy ông thích. Thế là cả bọn ngồi cho đến hơn 11 giờ chỉ uống bia Niken thôi. Lại o e...anh đang ở đâu? Nhà hàng cà fe. Trưa nay ra 107 Nguyễn phong Sắc gặp hội mình từ đời xưa nhé. Trời nóng quá gọi taxi đã thấy Hoàng Trần Cương Bùi Sỹ Hoa Vũ Toàn Phạm Quốc Ca Lý Hoài Xuân Bùi Việt Mỹ Hải Như Quang...Hải Như Quang hỏi anh nhớ em không? Cái thằng viết chữ bản tin đẹp nhất trường đại học tổng hợp sao anh quên. Nó có vẻ cảm động. Bia tươi thức nhắm cũng ngon. Lát thấy một em vừa cười vừa đi vào. Chào anh! Nói lại đi chào thầy! Cô gái ấy là Trần Hoàng Thiên Kim học khóa 6 trường viết văn Nguyễn Du. Hơn 10 năm rồi vẫn nhớ hồi ấy anh cho em có 5 điểm thôi. Mình bảo thế là thực chất có 3 điểm thôi đấy. Cả lớp 30 tên mình cho một người điểm 9. Sau này mới biết cô này có đi học buổi nào đâu. Tên cô là Nguyễn thị Minh Ngọc. Hồi đó mình chưa quen chấm điểm ào ào mất gì mà không cho điểm cao! Kim đưa ảnh con trai ra khoe tai to mặt lớn thầy nhé. Nó sẽ làm chính khách đấy. Đừng mơ! Muốn làm chính khách cứ xách giấy bút học thầy nhé. Mình kể cho nghe một vài chuyện chính khách. Nó nói thế thì khó lắm. Con cà con kê mãi Hoàng Trần Cương cầm cốc bia lại bảo tôi với anh còn bà con gần đấy nhé. Biết rồi Cụ Hàn Đoàn và cụ Hàn Trần là thông gia nhớ lắm chứ. Lại phải cốc đầy với Cương.
Suôt vài ngày toàn ngồi với những nhà văn nhà thơ mình quên mất mình ngoại đạo. Lý Hoài Xuân sáng bảo và bây giờ mấy thằng lại bảo phê bình lý luận sắc sảo quá thế này vô hội cho vui. Ồ cứ làm hội như cái chợ ấy. Anh TQ trả lời luôn hội mà làm gì đâu quan trọng gì...
Qua được hai ngày nghe đủ chuyện chẳng nhớ chuyện gì cái mình thấy là sức khỏe còn tốt nếu không làm sao mà trụ được với hội rượu bia này... Làm nhà văn cũng dễ nhỉ biết uống rượu bia là được rồi...

More...

Asin không phải là vị tướng ... - VC

By VƯƠNG CƯỜNG

 Asin không phải là vị tướng của mọi cuộc chiến tranh



VƯƠNG CƯỜNG
 

4. Lịch sử chưa tạo được các điều kiện như thời thơ mới nên thơ VN sau đổi mới vẫn phải tiếp tục tích lũy thêm. 
      Có
điều kiện như cao hơn toàn cầu hóa đã cho chúng ta tiếp xúc và hội nhập với tất cả các nước trên thế giới.  Văn hóa dân tộc vẫn được đề cao và mở tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại. Vậy tại sao cuộc cách mạng thơ VN sau đổi mới l vẫn chưa khẳng định hay đúng hơn chưa thành một trào lưu trong khi cần phải có
     
Tôi cho rằng thời đại mở nhưng chúng ta dường như chưa đáp ứng được chưa nhận thức và hành động đầy đủ. Khoảng cách về lý thuyết thì gần mà thực tiễn thì xa. Xã hội VN hiện vẫn mang dấu ấn nặng nề về một xã hội nông nghiệp. Tư duy nông dân chưa dễ xóa bỏ ngay. Những trí thức VN những nhà thơ chủ yếu vẫn là sản phẩm của thời VN khép kín. Đội ngũ đó cơ bản vẫn trong tình trạng mất ngôn ngữ. Điều này được thể hiện một số nhà thơ ít hiểu đời sống thực hiện nay khư khư hoài cổ. Họ vô tình thành những người ngoài cuộc. Sự lạc hậu và hạn chế tầm nhìn của nhiều nhà thơ là có thật. Đã sang thế kỷ 21 mà nhiều nhà thơ còn tâm đắc với say mê ngây ngô của Bùi Giáng hay khề khà rượu Phùng Quán. Các nhà thơ đó là những người đáng kính. Những câu chuyện không phải giai thoại của họ là có thực. Nhưng ngày nay lịch sử đã khác nếu không thật sự trong cuộc thì nhà thơ sao viết được những bài thơ hay? Thơ ngày càng chứng minh phải thoát thai từ cuộc sống Người và trở lại với cuộc sống Người chỉ có như vậy thơ mới thật sự được tiếp đón. Còn lâu mới có được thơ hay của những người bên lề. Đọc vài dòng Văn Công Hùng viết say sưa xen chút tự hào về chuyến đi du lịch của một số nhà thơ VN ở Singapo cang thấy đa số nhà thơ ta vẫn mang dáng dấp của một số nhà thơ đầu thế kỷ 20. Thật khó tin khi nghĩ tới những nhà thơ như thế có thể hội nhập. Tôi không tin thơ thế kỷ này là của những ông xe ôm xích lô ba gác... mặc dù nghề nghiệp ấy đều đáng trân trọng. Tôi tin thơ của thế kỷ này là của những người có học lịch lãm đủ sức làm đại sứ thiện nguyện... hay ít ra cũng như những nhà thơ thời thơ mới. Thơ đại diện trí tuệ uyển chuyển rực sáng đáng mơ ước của mọi người. Bạn có tin không trong đời sống hiện nay đã có sự lệch pha về quan niệm hay thẩm định thơ. Đã tám năm có ngày nguyên tiêu nhưng chưa năm nào những câu thơ được tôn vinh thả lên trời đều chiếm được lòng tin của dân chúng. Thậm chí có những câu thơ dở lại được lên ngôi qua con mắt thẩm định của những người có trách nhiệm về thơ nước ta.
     
Nhà thơ và  bạn đọc đa số quen cái cũ mà chưa  hiểu sâu cái mới. Nền giáo dục nước nhà còn quá xa lạ hàng năm cung cấp cả triệu người tốt nghiệp nhưng tỷ lệ rất thấp được cuộc sống tiếp nhận.  Không phải thanh niên VN hiện nay ít tài mà là một nền giáo dục lạc hậu không trả lời được câu hỏi về nhân lực do kinh tế thị trường đặt ra.  Nhà thơ mang dáng dấp cũ kĩ thỏa mãn bằng lòng đứng yên trong khi cuộc sống vận động rất nhanh. Cuộc sống này sẽ đi qua và để lại dấu vết của nó trong những buồn vui sâu sắc hơn bao giờ hết. Sự phân tầng là điều không thể tránh khỏi. Kẻ ăn không hết và người lần chẳng ra. Bất kỳ ai cũng có cảm giác hụt hẫng lạc hậu. Kiến thức con người tích lũy được bị sàng lọc loại bỏ những kinh nghiệm và đề cao kiến thức công nghệ cao. Văn hóa cũng bị đời sống kiểm duyệt gắt gao. Ngôn ngữ mới được sinh ra hàng ngày từ đời sống mang tính hai mặt. Đọc thơ trên mặt báo thường gặp ngôn ngữ sáo mòn xa xưa...
     
Để tiếp cận ngôn ngữ đời sống mới ngoài việc hiểu được sự vận động  cần có thêm công cụ nếu thiếu nó thật khó lòng tiếp cận. Khi thế giới hội nhập cần tiếng nói chung thì trí thức chúng ta trong đó có các nhà thơ lại nhiều người thiếu. Trình độ công nghệ thông tin thì quá xa xỉ với đại đa số nhà thơ lớn tuổi ở VN hiện nay. Những nhà thơ mới chưa đủ mạnh để định hình tạo nên tiếng nói áp đảo. Đa số vẫn bị kẹt về nhận thức. Nhiều "nhà"mang về nước y nguyên những lý thuyết xa vời với điều kiện VN. Họ cố ép thơ VN vào những lý thuyết đó mà quên mất tính lịch sử đặc thù VN như đứa trẻ nhè ra khi món ăn không hợp khẩu vị.
     
Trong khi thời đại chưa mang lại các nhân tố đầy đủ thì sự trỗi dậy của thơ cũ là rất đáng kể. Các câu lạc bộ ít văn học ra đời từ thôn xóm xã huyện tỉnh và ngay cả trung ương. Việc ra đời các câu lạc bộ tự nó không có lỗi gì nhưng khi nó tham gia quá sâu trong hoạt động thơ thì rất đáng chú ý.  "Thị phần" thơ VN hiện đại bị thu hẹp. Tôi không đổ toàn bộ hiện tượng đó cho cái cũ ràng buộc mà vì thơ VN hiện đại chưa đủ sức mạnh chiếm lĩnh. Tôi cũng lấy làm lạ nhiều tờ báo văn nghệ lại cổ vũ cho thơ cũ và các câu lạc bộ ít văn học. Câu lạc bộ chủ yếu là nơi sinh hoạt của những người về hưu có học yêu thích văn học nhất là thơ. Hiện nay số lượng người làm thơ Đường nhiều hơn nhiều lần nhà thơ làm thơ mới. Một người ngoài 70 tuổi chưa hề có thơ in khi còn trẻ vậy mà in một lúc 8 tập thơ Đường! Loại thơ không đủ sức phản ánh thực tế phát triển mạnh mẽ sau 1945. Dân gian hóa thơ là một biểu hiện cản trở sự vượt lên của thơ VN hiện đại. Có thể khi tôi nói điều này là một bất ngờ với bạn thơ VN hiện đại lại còn bị cản trở ngay trong một số các nhà thơ VN hiện nay. Những nhà thơ đó vốn lừng danh trong giai đoạn lịch sử trước đó. Họ đã cắm mốc rực rỡ cho thơ. Nhưng khi cuộc sống có bước ngoặt lớn khi các nhà thơ chủ lực đã về già làm cho nhiều nhà thơ mất hướng. Nói điều này khi tôi biết rằng tất cả mọi người kể cả thiên tài đều bị lạc hậu khi cuộc sống có bước nhảy vọt qua thời của họ.
     
Tính hai mặt của sự phát triển không loại trừ một ai. Khi Xuân Diệu đã đẩy thơ VN lên một giai đoạn mượt mà bay bổng long lanh với thơ vần điệu thì chính là lúc ông cũng đã xây xong mặt trái của nó. Vì vậy ông nhìn thơ thẩm bình thơ theo cách của ông lấy ông làm chuẩn! Việc ông không thể chấp nhận thơ khác ông cũng là chuyện bình thường! Việc ông chối bỏ thơ không vần của Nguyễn Đình Thi trong kháng chiến chống Pháp là đương nhiên hợp lý.
     
Mặc dù đầy lập luận nhưng thơ vẫn cứ là con ngựa chạy rông không có thể loại cuối cùng. Thể loại cũng do con người tổng kết ra thơ vốn có trước thể loại. Tuy tóc phụ nữ qua nhiều thế kỷ cũng chỉ có mấy dạng thôi. Có khi tưởng như lặp lại nhưng nhìn kỹ cũng có chút ít đổi thay. Nếu sự phát triển nào cũng đi liền với sự cản trở sự phát triển tiếp theo thì một số nhà thơ hiện nay không tiếp nhận hoặc tiếp nhận dè dặt với sự phát triển mới khác thời họ cũng là bình thường.
     
Việc tìm kiếm cách thể hiện của các nhà thơ hiện nay cũng là điều cần thiết. Trước khi Magenlăng tìm ra châu Mỹ biết bao nhiêu người đã có ý định đó nhưng chưa thành công. Nếu có sự chưa thành công trong việc tìm tòi khám phá thể hiện thơ cũng là một sự đóng góp giúp người sau nhận đường nhanh hơn. Sự phát dạng về thơ làm có người lo lắng. Tôi nghĩ không cần phải hốt hoảng thế cứ yên lặng mà tìm. Nhiều nhà thơ vừa nổi lên hay tạo sự nổi tiếng ngoài thơ. Thơ Vi Thùy Linh không phải mới mà viết theo cách cũ cái người đi trước do hoàn cảnh cụ thể của lịch sử mà chưa viết. Vi Thùy linh làm phong phú thêm thơ truyền thống nếu có thể nói chứ không phải đẩy thơ mới lên.
     
Giữa các thế hệ nhà thơ do cuộc sống vận động tác động đến và nhận thức khác nhau có sự khác nhau. Thơ cũng vận động thơ không dừng lại như một số người đã nghĩ.
     
Tôi cũng thấy lạ là sao cuộc sống có gì như phát triển nhanh hơn phức tạp hơn và cũng hiện đại hơn vậy mà trong thơ VN hiện đại qua thơ lớp trẻ lại chưa rõ điều đó.  Khi tôi nói ở thời kinh tế thị trường toàn cầu hóa hiện nay sẽ có thơ tương ứng của nó thì nhiều nhà thơ lại cho không phải thế. Đành rằng thời nào cũng Hỉ nộ ái ố...Nhưng nó lại bị thực tiễn của từng thời làm cho nó và buộc nó phải có sự khúc xạ biến hóa. Mặc dù tôi cũng biết trong đời có những cái đẹp vĩnh viễn và thơ cũng có cái vĩnh viễn. Cũng là yêu nhưng thời phong kiến rất khác thời nay. Do vậy nếu nhà thơ xa rời thực tiễn thì thơ họ viết ra cũng vẫn xa lạ mà người đọc lại là người trong cuộc tìm đâu một sự chia sẻ.  Lấy một thí dụ:
Làng tôi năm hai nghìn
Bao dập dồn hiện đại
Những đám rước bóng điện mờ điện nhạt
Những đám tang không chống gậy giật lùi
Bao ngỡ ngàng xuôi ngược
Tuổi mẫu giáo thi nhau làm sinh nhật
Tuổi cổ lai hy xây mộ trước cho mình
Bao đổi thay kỳ dị
Cô thợ cấy đấu cờ trên màn hình điện tử
Bác thợ cày hút thuốc lào mê bản tin quốc tế
Cả làng sôi lên cùng trái bóng châu Âu.
( Làng tôi nặm 2000 giải a báo văn nghệ trong cuộc thi văn học truyện ngắn và thơ 1998-2000)
     
Bài thơ trên chỉ một chiều ca ngợi mà đâu biết rằng năm 2000 đô thị hóa đã thành cái nam châm hút người "làng tôi" về với thành phố từ lâu rồi. Cô thợ cấy đang bán hàng rong ở đô thị. Kinh tế thị trường đang đẩy họ vào những thách thức lớn hơn bao giờ hết. Kinh tế thị trường vừa tạo cho họ điều kiện phát triển đồng thời lại thách thức họ trước sự sống còn.
     
Thơ không thể xa rời đời sống được nếu thơ còn muốn có người chia sẻ. Thơ phải bay lên trên thực tiễn muôn màu hướng về phát triển mặc dù có khi đau đớn hơn nhiều.  Đau đớn hơn nhiều nhưng vẫn như cây phải vươn về ánh sáng...

More...

Sông chảy trong đêm & Mặc định với Cần Thơ - thơ VC

By VƯƠNG CƯỜNG

 

Sông chy trong đêm

Bun ướt cong mình chui qua cu
gió
sông c
u vn ch ô nhim hn nhiên trôi

hàng cây bên b
c động viên bt mt

b
u tri thng sàng lt nhng tia sáng không màu


Đêm im lng bn sông mt phong
độ
tiếng gà rách cháy lên gào gi mt tri
mt tri b giam sau nhà tù đen đặc
tr
ăng tím lc bình cong môi hát cho đỡ s


Chim th
nim vui hoà sông gp bin

m
t tri th ban mai tinh lc cùng sông

con thuy
n bng thc ch thiết tha lên tri hong n
ng
sông buông li hát bài ca mm cây

Đêm nay anh b thương tng ni nh v em

em le te anh sao không ng
ược đón
  
sao anh không rách như mt tiếng gà
sao anh không trôi cùng em v
bi
n...

17-4-2009



  

Mặc định với Cần thơ

Anh vượt mấy ngàn cây số
chỉ để ở với Cần thơ một mình

Vệt mây tím chấp chới rơi chìm dần trong bến Ninh kiều
anh chẳng thể nào vớt lên được
ngọn đèn đường cháy khi mặt trời vừa lên
soi gương mặt trắng bệt

Anh như câu văn viết lặp
như dòng sông vòng vo chưa tìm được đường về với biển
cần thơ như căn phòng đã hút hết dưỡng khí
chỉ còn anh với chân không

Trưa ấy đôi cánh em vừa gấp
ngọn gió đàn ong bay gõ vào khung cửa
lấp loáng bóng người
có một đám rước trẻ con đi qua

Đổi một ngàn đêm anh có một đêm
đổi mấy ngàn cây số anh có một centimét Cần thơ
đổi cả không gian đổi cả thời gian
anh lấy một vuông phòng và một giây như thế

Anh mặc định với Cần thơ...


VƯƠNG CƯỜNG

More...

Asin không phải là vị tướng ... - VC

By VƯƠNG CƯỜNG


 

Asin không phải là vị tướng của mọi cuộc chiến tranh

VƯƠNG CƯỜNG

2.2 Bạn thân mến ơi ở phần trên tôi có nhắc tới bài thơ "Nhìn từ xa tổ quốc" của nhà thơ Nguyễn Duy mà chẳng nói lời nào chỉ tập trung vào hai bài thơ Với con của Thạch Quỳ và Tản mạn thời tôi sống của Nguyễn trọng Tạo. Không nói không chỉ vì bài thơ ấy viết năm 1988 nằm ngoài thời gian tôi đang quan tâm mà còn bài thơ ấy đã đánh giấu sự rụng rơi cái tôi gọi là thế giới quan và phương pháp luận đấy. Rất nhiều nhà thơ nổi tiếng một thời được thừa hưởng cái thế giới quan và phương pháp luận thời đại mang lại cho họ biến những hiểu biết tự nhiên bên trong của nhà thơ trùng hợp với bên ngoài. Sau cái vận động của từng chi tiết thơ người đọc thấy tình cảm con người và cuộc sống cũng đang vận động dù hiện tại còn nhức nhối gian nan hay hạnh phúc đủ đầy.
     
Giờ thì điều kiện khách quan ấy không còn nữa sự khập khễnh hiểu biết bên trong và bên ngoài làm một số nhà thơ tỏ ra bối rối. Tôi cũng đã nói thơ là thơ thơ không phải là triết học nhưng nếu bài thơ thiếu tính triết học trong từng chi tiết vận động thì thơ ấy chết yểu là lẽ đương nhiên. Có thể bài thơ Nguyễn Duy mang tính thế sự  đánh dấu sự thiếu sót đó của một số nhà thơ trước sự vận động khó lường của thực tiễn. Logics và lịch sử bỗng tách nhau ra làm cả hai cùng ngơ ngác. Đó là lý do bài thơ "Nhìn từ xa tổ quốc" ít có sức sống và ít được bạn đọc ghi nhớ khác với Với con và Tản mạn thời tôi sống. Bài thơ Nguyễn Duy đã quá xa rời với thực tiễn đang vận động trong khi hai bài thơ của TQ và NTT lại bám sát buồn vui đang hiện hữu trong đời.
Nhà thơ TQ nói chuyện với con dù rất đúng vẫn cứ mở mà không đóng không áp đặt với con mình.
... Và vì thế những lời cha dặn dò
Cũng chưa hẳn là những điều đúng nhất
Cha mong con lớn lên chân thật
Yêu mọi người như cha đã yêu con
Nhưng những hình ảnh thơ vừa mộng vừa thực kia lại ám ảnh người đọc. Nhà thơ NTT khi hướng về thực tiễn cũng rất chân tình:
Thơ chưa hay thì thơ nói thật lòng
Ai giả dối rồi biết mình lầm lỗi
Thời tôi sống có bao nhiêu câu hỏi
Câu trả lời thật không dễ dàng chi!... 
     
Nguyễn Duy thì khác anh nhìn Tổ quốc từ xa anh "đối diện với ngọn đèn và trang giấy trắng như xeo bằng ánh sáng" mà trong lòng luôn "nơm nớp" như có ai "rình sau lưng". Tôi tự hỏi nhà thơ Tre Việt Nam giờ sao lại tự mình thiếu tự tin vậy? Và anh "Chuyện trò cùng cái bóng máu mê ta". Nhà thơ chuyện trò gì nhiều lắm anh thấy một thời anh hùng và thấy nhiều cái bi hùng hôm nay.
A...xin chào người anh hùng bất lực dài ngoẵng
Bóng máu bầm đen sóng soãi nền nhà
     
Bài thơ như có sự hối tiếc một thời "hùng vĩ đau thương hùng vĩ máu xương" và bất bình với thời hiện tại " Xứ sở phì nhiêu sao lắm ăn mày"..." Sao lắm thương binh đi kiếm ăn đủ kiếu/ nạng gỗ khua rố mặt đường làng..."..." Mẹ liệt sỹ gọi con đội mồ đi kiện/ Ma cụt đầu phục kích nhà quan... "Xứ sở từ bi/ sao thật lắm thứ ma/ Ma quái- ma cô- ma tà- ma mãnh.../ Quĩ nhập tràng siêu vẹo những hình hài/ Đêm huyền hoặc/ Dựng tóc gáy thấy lòng toang hoác/ Mắt ai xanh lè lạnh toát lửa ma trời..."
     
Sức phản kháng nếu thật sự như vậy thì ở bài thơ này cũng không mạnh vì những chi tiết tuy có thật không phải là dòng chảy chính của đời sống. Tiền đạo ghi bàn thường chỉ hơn một bước chân trước sự ngơ ngác của hàng phòng ngự. Bài Với con và Tản mạn thời tôi sống sở dĩ làm bàn được vì cả hai bài thơ ấy ra đời khi VN còn loay hoay tìm đường đi. Hay đúng hơn khi con người như bất lực thì chính cuộc sống đã tự tìm đường đi. Sau này con người lắng nghe và tiếp cận nhập hồn vào nó nên đã tìm thấy con đường đi nhanh hơn. Với con và Tản mạn thời tôi sống đã nhìn gần có phần lắng nghe được sự đòi hỏi đổi mới từ cuộc sống thời điểm ấy nó lập tức trở thành người bạn thân thiết của nhiều người. Và ngay cả hôm nay người đọc vẫn nhớ và cảm mến tác giả. ( Xem thêm QUÊ CHOA của Nguyễn Quang Lập và một số trang mạng khác).
     
Với Nhìn từ xa Tổ quốc không được như vậy mà nguyên nhân chính là bài thơ xa rời cuộc sống đang tích cực vận động và phát triển. Năm 1988 Nguyễn Duy đánh trống ngũ liên dồn dập như muốn đánh thức tất cả dậy bằng những câu thơ nhìn từ xa. Nguyễn Duy đâu biết rằng tất cả mọi người đã thức từ hai năm trước đó năm 1986! Khi ấy thực tiễn đất nước này đã và đang gỡ bỏ những dây rợ buộc mình trói chân trõi tay mình làm cho khó hành động. Một cuộc chiến tranh khác - chiến tranh kinh tế đang nổ ra đang thu hút tâm trí của dân tộc này. Cuộc chiến tranh này khác bản chất cuộc chiến tranh đã qua "thành lũy tre" cũng quan trọng nhưng không đủ chiến thắng nếu thiếu đi tri tuệ dẫn đường. Khi cánh cửa mở ra khói bụi hay nói theo ông Đặng Tiểu Bình ruồi muỗi cũng bay vào. Chuyển từ cơ chế bao cấp quan liêu sang cơ chế thị trường ban đầu lực lượng VN quá yếu không cân sức. Đội quân của thị trường mang theo những binh đoàn thiện nghệ như quy luật giá trị cung - cầu giá cả... vừa xuất hiện lập tức nền kinh tế và xã hội VN bị đẩy vào chân tường. Lạm phát phi mã 700% tung chưởng đầu tiên. Nhưng đâu phải chỉ một đội quân tinh nhuệ ấy. Giải quyết vấn đề chung của dân tộc cùng với giải quyết những vấn đề riêng do so sánh lực lượng trên chiến trường quyết định. Lo xa như Nguyễn Duy là tốt nhưng sẽ tốt hơn nếu biết lo đúng thời điểm nếu không sẽ bị rối. Tôi cứ liên tưởng đến Tào Tháo trong trận Xích Bích. Khi đã tan tành rồi chạy đường nào cũng có quân mai phục tướng dũng binh hùng. Tào Tháo đã làm mọi cách miễn là thoát chết. Ông đã ngồi trên ngựa khi gặp Quan Vân Trường phải dùng mưu hạ mình nhất: Tướng quân lâu nay vẫn mạnh khỏe chứ? Nếu hoàn cảnh bình thường có lẽ ông đã không nói.
     
Khác với Tào Tháo chưa giao tranh trận nào thì nền kinh tế và cả xã hội VN đã bị tả tơi. Khi Nguyễn Duy đánh trống ngũ liên thì chính là lúc người ta đang bận mang bệnh nhân tràn dịch màng phổi vào cấp cứu. Bác sỹ trực lập tức cho cắm xilanh vào sau lưng hút hết nước trong phổi để cấp cứu. Động tác đó giống giaỉ pháp tăng lãi suất tiết kiệm ngân hàng lên 12% một tháng ở VN. Lạm phát hiểu đơn giản là tiền quá thừa trong lưu thông mà sản xuất lại bế tắc. Hàng và tiền đã không đứng đối diện với nhau được vốn bình thường phải như thế. Hút dịch tràn và hút tiền trong lưu thông đều là hành động cấp cứu. Cùng với tăng lãi suất người ta còn cho kinh doanh vàng bạc công khai giá hối đoái giữa VN đồng và USD...Kinh tế - xã hội VN lúc ấy có dấu hiệu bình phục.
     
Bận cấp cứu như vậy làm sao mà có thời gian nghe tiếng trống ngũ liên của Nguyễn Duy? Nguyễn Duy tuy đánh trống ngũ liên muốn thức mọi người nhưng mọi người đã thức hóa ra ông một mình đang ngủ ông đáng trống bằng bản năng. Không chỉ kinh tế mà thơ VN cũng đang bị thách thức lớn hơn bao giờ hết. Những nhà thơ bản năng gặp thời một thuở đến lượt ngơ ngác trước cuộc đời. Bài thơ "Nhìn từ xa tổ quốc" phần nào nói lên cái thiếu hụt và bế tắc của thơ VN trước cuộc đời trong điều kiện thị trường toàn cầu hóa. Tôi không nhìn như một vài nhà chính trị mà thật sự thấy chưa bao giờ thơ VN lại bị thách thức như bây giờ. Thách thức đầu tiên lại ở cách nhìn. Raxun Gam za tốp có lí khi ông nói đừng nói cho tôi đề tài mà hãy nói cho tôi đôi mắt. Có đôi mắt sẽ nhìn thấy nhiều hơn và đúng hơn.

Có lẽ cũng hoang mang và tự biết sự khó nhọc của thơ nên Nguyễn Duy đã cố gắng hết sức mình làm được gì cho thơ là làm. Kể cả dùng sức cho thơ nhập vào quần chúng. Nguyễn Duy là người đầu tiên nghĩ và làm thơ triển lãm trên các chất liệu quen thuộc như rổ rá thúng mủng nong nia dần sàng... Nhóm đông thấy lạ ghé vào rồi lại lẳng lặng ra đi. Con đường đi của thơ đến với người đọc không bao giờ gượng ép hay bắt buộc cả. Nó là tự nguyện. Muốn thế thơ cứ là sự cảm thông chia sẻ với con người lập tức con người sẽ tự tìm đến với thơ. Tuy nhiên tôi không phản đối sự tích cực chủ động của thơ để đến với người. Thơ trình diễn hay sắp đặt theo tôi không phải là con đường chính thơ đi... Có lẽ chán nhất trong ngày nguyên tiêu ở Văn Miếu chính là sân chơi thơ trẻ và thơ sắp đặt...Thơ rất khác với chèo!



More...

Asin không phải là vị tướng ... - VC

By VƯƠNG CƯỜNG

Asin không phải là vị tướng của mọi cuộc chiến tranh
VƯƠNG CƯỜNG

2.  
Ở giai đoạn sau chiến tranh và trước đổi mới (1975-1986) xin mượn câu thơ của nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo:
Thời tôi sống có bao nhiêu câu hỏi
Câu trả lời thực chẳng dễ dàng chi
Thật ra thời nào cũng vậy trong quá trình vận động và  phát triển cuộc sống luôn đặt ra các câu hỏi. Nếu cuộc sống đặt ra các câu hỏi thì chính nó lại tạo ra các tiền đề để trả lời các câu hỏi đó.
     
Lịch sử cũng chứng kiến không phải bao giờ con người cũng trả lời đúng các câu hỏi không lời đó. Thơ cũng tham gia trả lời bằng cách của thơ. Muốn thế người và thơ phải hướng về thực tiễn từ thực tiễn buồn vui đau khổ và hạnh phúc của con người cái mới thường ẩn mình trong những câu hỏi từ thực tiễn. Thơ vẫn có khả năng óng ả bay lên trên thực tiễn hoang tàn.
     
Thật không may giai đoạn này con người chưa trả lời được các câu hỏi hoặc có trả lời nhưng chưa đầy đủ. Chiến tranh đã trở thành quá khứ khi lá cờ tổ quốc được kéo lên trên nóc dinh Độc lập 11g30 ngày 30-4-1975. Những người lính lần lượt trở về và mãi mãi không về. Đất nước trong nụ cười có nước mắt. Khi ấy cuộc sống đã âm thầm chuyển sang giai đoạn khác nhiệm vụ phát triển kinh tế đã bước lên hàng đầu thay thế cho nhiệm vụ giải phóng dân tộc.
     
Tôi ấn tượng với chi tiết người cắm cờ trên nóc dinh Độc Lập. Cũng như bao người chiến thắng khác ông chưa hề nhìn thấy thang máy. Do không hiểu quy trình nên ông sợ người dẫn đường hại mình nên ngăn lại khi người này bấm nút. Không hiểu sao câu chuyện này cứ ám ảnh mãi trong tôi. Có gì như dự báo một thời đại mới đang đến nhưng những người chiến thắng có thể chưa đủ kiến thức để hành động trong phát triển thời bình.  
     
Thơ cũng đang âm thầm đòi hỏi nhà thơ chuyển hướng vì cuộc sống đã chuyển hướng. Tiếng kèn tiếng trống tiếng chát chúa của chiến trường và lòng dũng cảm vượt lên trong bom rơi đạn lạc đã thành quá khứ. Người người mê man trong các bài hát bay lên tận chín tầng trời mà ít nhắc nhở đất dưới chân đang nung đỏ vì những bước chân chạy tìm cái ăn.
     
Môi trường không còn chiến tranh những chính sách chủ trương mới lại không chưa thoát ra khỏi hết thời chiến. Người ta cứ tưởng mọi việc ở miền Bắc đã là hình mẫu. Ai ngờ những chủ trương đó tuy đã có những thành tựu của thời chiến tranh lại bị thoái thác ở miền Nam. Đất nước bị tàn phá sự mất mát quá lớn chưa được chia sẻ giờ lại rơi vào khủng hoảng. Nhà nước chẳng những chưa trả lời được câu hỏi do cuộc sống đặt ra mà còn có khi đi ngược với nó. Nông dân điêu đứng nhất thu nhập bình quân mỗi người một tháng là 11 4kg thóc và chính họ trước sự mất còn của mình đã tìm cách thoát hiểm: khoán chui! Xã hội vận động trong nghèo nàn và loạng choạng về phương hướng. Nền sản xuất xã hội bị rối loạn. Các nước không còn viện trợ giúp VN được nữa đơn giản chiến tranh đã kết thúc và chính họ cũng đang rơi dần vào khủng hoảng kinh tế - xã hội nặng nề như Việt Nam.
     
Sông hồng chảy về đâu và lịch sử? câu thơ Chế Lan Viên một lần nữa lại vang lên trong điều kiện mới.  Nhiều tỉnh bắt đầu lắng nghe thực tiễn và tự cứu lấy mình trước khi trời cứu. Long An An Giang thành phố Hồ Chí Minh...và nhiều địa phương khác cũng nóng lên. Những cuộc họp với tiếng đập bàn nảy lửa ở văn phòng nhiều tỉnh thành phố. Khi thực tiễn đã báo hiệu dù còn yếu ớt có người mang trong mình quá nhiều công thức cũ dị ứng với sự chuyển mình mò mẫm đã phát biểu khi vừa xuống sân bay Tân Sơn Nhất: ngửi thấy mùi Nam Tư mùi tư bản!  Bên cạnh ta người Trung Quốc đã thấm hết cái đau của sự kém cỏi trong tư duy đã vùng dậy nhận ra thời đại đã khác: mèo trắng cũng được mèo đen cũng được miễn là bắt được chuột! Câu nói đó phải mất hàng thập kỷ sau người VN mới thấy hết ý nghĩa của nó. Kéo dài những giải pháp phù hợp với thời chiến lại không hợp với thời bình. Kéo dài cái tốt lại là cái xâu kéo dài ưu điểm lại là khuyết điểm điều này hoàn toàn chính xác đối với nước ta sau chiến tranh. 
     
Trong hoàn cảnh đó có người đã nói nhiều đến đời sống như mơ ông nhắc đến tương lai ti vi tủ lạnh xe máy...trong khi dân chúng chạy ăn từng bữa. Trong bối cảnh đó thơ VN như thế nào? Kỳ lạ là khi đại bác gầm thì họa mi lại hót rất hay khi im tiếng đại bác thì họa mi mất tiếng! Nếu nông dân đang loay hoay tìm đường để sống thì thơ đã dóng lên một tiếng kèn thức tỉnh tạo nên sự cộng hưởng với thực tiễn. Tôi cũng đồng ý với nhiều người ở giai đoạn này thơ ít hay ít có những tác giả mới xuất hiện lấy được sự cảm thông của bạn đọc. Nhưng chính giai đoạn này lại có những bài thơ được người đọc tìm kiếm và họ tìm thấy sự chia sẻ tìm thấy những dự báo đổi mới. Thậm chí có người còn cho rằng những bài thơ này còn đi trước đổi mới. Năm 1979 trên báo Văn Nghệ xuất hiện bài thơ Với con của Thạch Quỳ. Năm 1981 xuất hiện bài thơ Tản mạn thời tôi sống của nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo. (Năm 1988 bài thơ Nhìn từ xa tổ quốc của Nguyễn Duy được lan truyền).
     
Phải nói trước rằng những bài thơ này không mới về hình thức thể hiện nó cũng như thơ Việt Nam sau thơ mới. Vậy tại sao hai bài thơ này lại được người đọc tìm kiếm chia sẻ và nhiều người đã thuộc? Sức hút của bài thơ chính từ nội dung của nó với một cách nhìn phi truyền thống tự hòa mình vào niềm vui nỗi buồn của nhân dân. Thời điểm đó sự xuất hiện của các bài thơ này là một điều mới lạ.
     
Nếu Thạch Quỳ nói với con bằng những hình ảnh chi tiết quen thuộc hướng tới hành động cần thực tế tránh ảo tưởng:
Con ơi con trái đất thì tròn
Mặt trăng sáng cũng tròn như đĩa mật
Và tất cả đó là sự thật
Nhưng cái bánh đa tròn điều đó thật hơn
Thì Nguyễn trọng Tạo lại nhìn thấy cái thời đã qua và cái thời đang sống như những gì đang tích lũy và báo hiệu cần những đổi thay:
Gió thầm thào như chẳng thể nguôi yên
Gạo thịt cửa hàng nhiều khi không đủ bán
Con phe sục khắp ga tàu bến cảng
Giá chợ đen ngoảnh mặt với đồng lương... 
Nếu để ý một chút ta thấy giữa hai bài thơ này vẫn có một sự thống nhất. Phải chăng từ những ý nghĩ ảo tưởng trong thơ Thạch Quỳ nhắc tới là nguyên nhân dẫn đến thực tế hỗn độn được mô tả trong thơ Nguyễn Trọng Tạo?
Thạch Quỳ muốn cuộc sống được diễn tả như chính nó đang diễn ra bình dị.
Mẹ hát lời cây lúa để ru con
Cha cày đất để làm nên hạt gạo
Chú bộ đội ngồi trên mâm pháo
Bác công nhân quai búa quạt lò.
Nguyễn Trọng Tạo lại thấy cái quy luật tự nhiên: Những bông hoa vẫn cứ nở đúng mùa cho ta liên tưởng cái chưa đúng mùa của con người khi họ không thể nghe được tiếng nói bước đi âm thầm của thực tiễn. Anh thấy cái đang lụi tàn xen lẫn cái đang sing sôi đó là biện chứng của cuộc sống. Cuộc chiến tranh biên giới Tây Nam và phía Bắc đã cho Nguyễn Trọng Tạo thấy cái điều có người chưa thấy hoặc thấy nhưng chưa nói thành lời:
Khi đang đắm yêu nào tin được bao giờ
Rồi một ngày người yêu ta đổi dạ
Rồi một ngày thần tượng ta tan vỡ
Bạn bè thân thọc súng ở bên sườn 
Người đọc thấy được cái Nguyễn trọng Tạo muốn nói nhưng người phê bình nó có thể vì mục đích khác nên không thấy:
Như con chiên sùng đạo chợt bàng hoàng
Nhận ra Chúa chỉ ghép bằng đất đá
Thời tôi sống thêm một lần súng nổ
Trái tim đau rỏ máu dọc biên thùy... 
     
Như đã nói ở trên những bài thơ này giản dị câu chữ bình thường nhưng trong nó đã chứa đựng một đòi hỏi cần một phương pháp mới để vượt qua cái quen đã thành xiềng xích sẽ nhìn thấy cuộc sống đúng hơn và trả lời được các câu hỏi do nó đặt ra. Khi mọi người còn ngủ thì một vài người thức chưa hẳn đã không làm người ngủ khó chịu. Những bài thơ chẳng gì úp mở chẳng gì "phản động" nhưng vô tình hay cố ý mà một số người bóp méo làm cho bài thơ xấu đi trong mắt một số người. Không chỉ tò mò người đọc lại đi tìm những bài thơ đó. Họ lại thấy mến yêu bởi khi cuộc sống vật vã tìm đường đổi mới chính họ cũng thấy cần có sự thay đổi. Không biết nên buồn hay vui khi các tác giả này đều bị tai nạn nghề nghiệp.

      Như trên đã nói muốn hiểu cuộc sống mới đang đòi hỏi gì cần phải có phương pháp tiếp cận mới hơn không chỉ người làm thơ mà chính người phê bình người đọc cũng phải thay đổi. Do không thay đổi cách nhìn họ phân tich phê phán bài thơ cực kỳ máy móc. Nghe chim hót đừng nghe mê mãi quá người ta đặt câu hỏi chim hót là gì? Và tự trả lời: Đài tiếng nói VN và Báo Nhân Dân...hai cơ quan ngôn luận quan trọng nhất của Đảng và Nhà nước. Hay câu Qua đường đất đến con đường sỏi đá họ bảo con đường là con đường đi lên CNXH gieo rắc tư tưởng không tin vào con đường Đảng đề ra... Tôi không hình dung được họ sẽ hiểu như thế nào khi Nguyễn trọng Tạo viết:
Thời tôi sống có bao nhiêu câu hỏi
Câu trả lời thực chẳng dễ dàng chi
Cứ theo logic như đã nói có lẽ họ áp cho tác giả thiếu niềm tin chăng? Tư tưởng ảo tưởng của một số người đã thay thế tư tưởng hướng về thực tế. Từ đó họ suy ra và buộc tội không hề thương tiếc...
Khi ấy tôi ở HN biết tin chứ anh TQ không nói trở về Vinh tôi có gặp một nhân vật khá thù ghét TQ tôi nói phân tích thơ như ông thì người đi tù đầu tiên ông biết ai không? Hắn không hiểu tôi nói về ai. Tôi bảo Bác Hồ! Ông biết không Bác viết Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng sao lại chông chênh thiếu niềm tin ư? Thơ không dành cho những tâm hồn thô thiển và đen tối đâu nhé! 
     
 Giờ thì GS Như Thiết không còn nữa năm 1981 ông nói với tôi ông Trường Chinh sau sự kiện một số nhà thơ bị nhắc tên có gọi ba người trong đó có GS Như Thiết và GS Hoàng Trinh lên hỏi chuyện. Ông có nói đừng nói người ta là nhân văn tội lắm! Hội nhà văn Việt Nam và nhiều nhà văn nhà thơ cũng hết lòng bênh vực. Tôi nói lại chuyện này để thấy chỉ một số người không hiểu hoặc cố tình không hiểu làm cho câu chuyện hay trở nên xấu đi một chút trước khi nó trở về đúng với thực chất của nó. Lịch sử thật công bằng lịch sử bênh vực họ bằng sự lầm lũi đi về phía cần đi và trước sau con người cũng phải đi về hướng đó. Con người có thể bế tắc nhưng lịch sử thì không. Con người bế tắc có thể làm chậm bước đi và kéo dài sự đau khổ của chính mình. Giờ thì đất nước đã đổi mới thông thoáng hơn nhiều đọc lại những bài thơ gây sóng gió một thời tôi thấy tiếc vì nắng trôi đi oan uổng biết bao ngày...

More...

Thơ Thạch Quỳ

By VƯƠNG CƯỜNG

 

Thạch Quỳ


Người lặn biển

Đáy khẳm đại dương chừng như hiểu hết
Rồi lên bờ cởi trần ngồi lẫn giữa những người chăn vịt
Chẳng phải khiêm tốn khiêm cung gì quá mệt mỏi nên anh vẫn ngồi im thin thít
Gió đại dương vẫn thổi vù vù
Tai điếc đặc âm âm u u
Lời trong sóng khi không khi có
Lời trong gió khi có khi không

Xuống biển thu tôm cá
Lên trời thua Hải âu
Anh ngồi trên hòn đá
Nhìn bãi bờ trắng xoá

Vẫn tiếng người trong gió
Khi có lại khi không
Tiếng gió méo mó tiếng sóng
Tiếng sóng đồng bóng tiếng gió

Tai điếc đặc mờ mờ tỏ tỏ
Người đang nói điều chi chẳng rõ

Ngỡ như người chăn vịt thì nói về kỹ thuật chăn vịt
Hoá ra họ thao thao bất tuyệt
Về các địa tầng thuỷ tầng trong đáy đại dương...

10-2009


Bức tượng

Em đã sống bình yên như tượng
Chẳng đàn ông em chẳng đàn bà
Mưa hay nắng
Cứ trôi
Ngoài vỏ
Nắng hay mưa
Cứ trổ
Ngoài da
Chẳng đàn ông em chẳng đàn bà
Em đã sống bình yên như tượng...

Anh đấy ư?
Thiên thần?
Quỷ dữ?
Ai thổi vào tượng đá một con tim
Ai biến tượng thành người
Biến đá thành em?

Những ngày tháng bình yên đã chết
Kể từ khi tượng biến thành người
Những năm tháng êm đềm cũng chết
Nỗi nông nào quay quắt trái tim ơi!

Anh là kẻ mang phép màu thượng đế
Hãy dắt em đến trước cửa người
Xin cho em trở về kiếp đá
Đá hoá thành bức tượng giống người thôi!

4 - 2006


Giấy loại

Đống giấy loại cao dần
Đống giấy loại cao chưa từng thấy
Chúng cao hơn báo chí văn chương...

Quá khứ niệm chú trong giấy loại
Tương lai trong giấy loại mơ màng

Nhà văn ư?
Nhà báo ư anh?

Lời nói đang nhiễu xạ âm thanh
Và chữ viết bôi nhoà giấy trắng

Đống giấy loại cao dần
Trọc lóc rừng xanh!

2008


Bán mặt trời

Ai mua mặt trời không?
Chẳng ai mua cả!

Thuở nhỏ tôi theo ông đi bán mặt trời
Ông bán mặt trời đeo chuỗi cườm ở cổ
Lấp lánh Kim Cương
Để râu dài theo phong cách ông tiên

Ai mua hoa?
Mặt trời là hoa đang nở!
Ai mua quả?

Mặt trời là quả chín trên cây!
Ai mua vòng mua chuỗi mua giây?
Ai mâm bát cồng chiêng gạt tàn thuốc lá?
Cứ tròn tròn là mặt trời đó cả!

Có một thuở mặt trời đắt giá
Tôi lẽo đẽo theo ông đi bán mặt trời ...

2007

More...

Ghé hiệu sách chơi - VC

By VƯƠNG CƯỜNG


 

Ghé hiệu sách chơi

VC

      Không hiểu sao tập Thi nhân Việt Nam của Hoài thanh và Hoài Chân tìm mãi trên giá sách của nhà lại không thấy. Mình cần với nguyên bản để khi cần thì nói có sách mách có chứng. Con trai bảo bố ra hiệu sách mua đỡ mất công tìm. Chần chừ mãi vì HN mấy lâu nay chỉ thật không đừng được mới ra ngoài thôi. Công trường HN giờ không chỉ bụi mù mà tắc xe là chuyện nhỏ. Cứ hình dung dười trời 40 độ c này mà gia nhập đoàn quân tiến thoái không xong thì khiếp lắm. Kỷ niệm ngàn năm biết trước ngót 20 năm mà giờ còn hơn 100 ngày mà xem ra chưa đâu vào đâu. Sáng nay nói chuyện vui với anh bạn làm giám đốc công ty hắn nói như nhà có con hư ấy mà. Giỗ cụ tổ bảo các con cùng lo. Chúng nói dễ ợt bố cứ mặc chúng con. Khi sát ngày rồi mà chưa đâu vào đâu hỏi thì chúng nói bây giờ bố muốn làm xong thì chi thêm tiền! Nếu không thì...không thể xong được. Bố sợ quá lại rút hầu bao...
Giờ thì mình đi xe nhảy chồm chồm như đi miền núi thời bao cấp. Nhìn phố xá cả nơi xong cũng thất sao sao ấy...
      Nhưng sách tìm không được vậy là lấy quyết tâm đi lên Tràng Tiền. Vào các hiệu sách cũ nhưng thật ra không cũ chút nào. Toàn sách mới coong bìa cứng đủ màu đủ sắc.
- Anh tìm sách gì?
- Tôi cần cuốn Thi nhân Việt Nam.
Lát sau người bán sách đưa cho tập sách bìa cứng giấy đẹp. Lật xem qua thôi rồi sách mình cần là đây. Theo chỉ dẫn sách này in theo bản in lần đầu NGUYỄN ĐỨC PHIÊN xuất bản 1942 do nhà thơ XUÂN TÂM cung cấp. Thấy giá bìa 40.000đ. Quá rẻ. Rút tiền. Xem lại bìa vì mình hay xem bìa có khi vì bìa mà không mua.
Choáng! Tác giả thấy đề HOÀI THANH và HOÀI TRÂN.

Mình bảo in sai tác giả rồi. Người bán sách bảo ông HOÀI TRÂN là đúng đó anh. Người mua có ai thắc mắc như anh đâu. Ông nào mà chẳng được!
     
Tự dưng thấy thiếu lòng tin vào tập sách này quá. Thấy mình băn khoăn người bán sách gọi điện thoại. Một lát có người đưa đến cuốn bìa thường đúng tên tác giả cũng NXB văn học. Mình mua một cuốn 29.ooođ (Giá bìa 40.000đ).
Mua sách rồi mà vẫn lo vì sợ sách sai khi dùng mình lại tiếp thêm cho cái sai thì ê lắm.

Vào hiệu sách công ty sách HN. Nhiều thi nhân VN lắm từ năm 2005 đến nay năm nào cũng in. Chọn thêm một cuốn khác với cuốn vừa mua. Ý định có gì còn so sánh. Ở đây bán theo giá bìa bên ngoài cũng sách ấy rẻ hơn nhiều nhà sách quốc doanh đang tự chôn mình!

Thế giới sách in lậu tràn lan mặt đất. Sách sai đúng chẳng ai quan tâm. Tự nhiên thấy buồn và lo. Hôm trước khi đọc báo Văn Nghệ thấy có người bình bài thơ Hoa lúa của Hữu Loan bài này mình thích chẳng kém gì Màu tím hoa sim nên thuộc. Người bình tưởng bài thơ có chừng ấy 1/3 nguyên bản! Tài thật thế mà cũng bình được. Vào google tim Hoa Lúa cũng đúng bằng bài ấy thì lại choáng. Bỗng lo bò trắng răng! Văn bản mai sau con cháu ta ai thích văn chương hay phải học văn chương thì rơi vào ma trận văn bản cũng chết! Hay nói theo ngôn ngữ mới là ô nhiễm thông tin.
Mang hai cuốn thi nhân Việt Nam về mà lòng vẫn không yên thật tội nghiệp!

More...