Nghĩ về dấu chấm dấu phẩy trong thơ - VC

By VƯƠNG CƯỜNG


 

Nghĩ về dấu chấm dấu phẩy trong thơ

VƯƠNG CƯỜNG

Preview
  

      Năm 1985 khi chuẩn bị làm tuyển tập thơ Việt Nam 40 năm ( 1945 - 1985 ) nhà thơ Quang Huy gọi cho tôi em mang ra cho anh mấy bài thơ viết về chiến trường được giải ấy để anh chọn một bài. Tôi mừng quýnh vội phóng xe đạp từ cơ quan ra. Tôi đưa ra 4 bài. Anh bảo em thích bài nào? Tôi chưa biết trả lời thế nào vì câu ấy khó như ai hỏi người mẹ trong đàn con của bà bà thích đứa nào nhất. Cuối cùng anh em cũng thống nhất chọn bài anh mang về cho em. Khi tôi đưa bản chép tay cho anh lướt qua một lượt bỗng anh kêu lên như thất thanh: bỏ dấu phẩy đi em ơi. Không phẩy đã là ghê người rồi còn phẩy nữa em bày ra rõ ràng quá từng món thế này kinh ghê lắm. Câu anh Quang Huy nói như sau: Phút đói khuỵu chân ngủ ngồi ngủ đứng / Phút bới tìm xương thịt bạn đem chôn. Câu đầu thì không sao nhưng đến món xương phẩy ( ) thịt đồng đội tôi thì anh không chịu được. Tôi bảo em quên quen tay phẩy sai rồi anh ạ. Thế là tôi bỏ dấu phẩy ấy. Câu thơ đúng bản gốc là: Phút bới tìm xương thịt bạn đem chôn.
     
Năm 1969 khi Bác Hồ mất trong bài thơ chảy cùng nước mắt của nhà thơ Thạch Quỳ có hai câu: Tiễn đưa trong tiếng súng gầm / Nước chưa hết giặc Bác nằm có yên. Theo anh Thạch Quỳ kể trên báo văn nghệ thì anh mang hai câu ấy hỏi các nhà thơ nhà văn mà anh cho là nhạy cảm nhất : cuối câu thơ đó nên để dấu chấm hỏi (?) hay dấu chấm than (!). Kết quả nhà thơ Xuân Quỳnh trả lời đúng theo anh Thạch Quỳ khẳng định được cái duy nhất của cái dấu chấm ấy mà thôi. Nhà văn Trần Thuỳ Mai viết thư cho anh Thạch Quỳ: ..."Nguy quá em quá run. Ban đầu em định đặt dấu chấm hỏi (?) Nước chưa hết giặc Bác nằm có yên? Nhưng em nghĩ nếu đơn giản vậy thì tại sao lại nhiều người nói sai và cãi nhau. Hay là nó thế này: Nước chưa hết giặc Bác nằm có yên...?! Thôi anh Quỳ ơi em xin tình nguyện thi rớt chứ cuộc thi này kinh khủng quá!"
     
Kinh khủng thật! Trong văn học hay cả trong giao tiếp dấu chấm dấu phẩy có giá trị rất lơn nó làm cho ý nghĩ thông tin chính xác đúng ý người muốn truyền tải. Ngoài lời ra hay đúng hơn dấu chấm dấu phẩy còn mang nguyên cảm xúc truyền cảm xúc đó cho người đọc để họ cảm xúc gần giống với người viết. Khi Nguyễn Du viết: Đau đớn thay phận đàn bà!  Nếu không có dấu chấm than sau câu thì sao nhỉ. Tôi cảm thấy câu thơ bị mất đi một nửa!
     
Nhưng rồi cái quan trọng của dấu chấm dấu phẩy cứ theo tôi đi suốt đến giờ. Nếu không có thiên nhiên và các mối quan hệ giữa thiên nhiên với con  người và con người với con người trong việc tìm cái ăn cái mặc... liệu có thơ không? Thơ tất nhiên phải phản ánh các mối quan hệ đó hay đúng hơn các quan hệ đó đã làm xuất hiện buồn vui hờn giận...trong thế giới Người mà thơ hướng tới. Nhưng tình cảm thoát ra đó đã qua cảm nhận của nhà thơ nó không còn nguyên xi nữa. Nếu không có bờ liệu có ao suối sông biển  không ? Trong thực tế ai cũng biết là không. Tôi liên tưởng các dấu chấm dấu phẩy như những cái bờ ấy. Nó phân định được các khái niệm chính xác. Nhưng nói sông suối thì ta nghĩ ngoài bờ ra nó phải dài biển phải rộng khác với ao hồ.

Nhưng mặt khác những ao hồ sông suối...khi đã thành tâm thức trong trí óc và trái tim nhà thơ thì một mặt nó vẫn ao hồ sông suối...mặt khác nó được tái tạo lại không còn như nó vốn có. Nó đã được nhận thức qua cảm nhận của nhà thơ đang hướng về phản ánh các trạng thái tình cảm trong mối quan hệ Người rồi.  Đôi ta lên thác xuống ghềnh / Em ra đứng mũi cho anh chịu sào; Trăm năm dù lỗi hẹn hò / Cây đa bến cũ con đò khác đưa (ca dao VN); Anh không xứng là biển xanh  ( Xuân Diệu );  Chỉ có biển mới biết / Thuyền đi đâu về đâu ( Xuân Quỳnh ) Sóng vỗ tràng giang buồn điệp điệp ( Huy Cận)...vv...vv. Thác ghềnh con đò biển thuyền sóng...đâu còn nguyên nghĩa nữa. Những danh từ này đều định nghĩa được trong thực tế. Ấy mà khi nó vào thơ thì không nhà từ điển nào định nghĩa được!
     
Trong nhiều trường hợp với thơ tôi lại thấy các dấu chấm dấu phẩy lại làm cho câu thơ bị đóng khung lại mà bản chất thơ là tràn. Các dấu chấm dấu phẩy đó giống như bờ ao hồ sông suối cụ thể trong thực tế. Nhưng thơ giống như khi mưa lũ băng đồng không còn bờ để mà phân biệt rõ ràng được nữa. Ngôn ngữ thơ vừa rõ ràng vừa như không thể rõ ràng được. Có lẽ đó là lý do mà một bài thơ mỗi người đọc một cách vì bản chất thơ là đa nghĩa đa tình. Khi tôi được mời viết lời giới thiệu cho tập thơ đầu tay Kiều Mây của tác giả trẻ Huỳnh Thuý Kiều tôi phải đọc kỹ cố gắng hiểu ý tác giả. Đến giờ tôi vẫn bị ám ảnh mấy câu thơ:  Quầy cau trắng nghiêng sương miền tóc mẹ / Sóng dập dềnh chao điệu lý xàng xê / Hò cống liêu ai cười ai nói ? Hoa mù u lọt thỏm bóng chiều. Với tôi đây là những câu thơ rất đẹp và chảy tràn bờ. Tôi băn khoăn về dấu hỏi ở câu: Hò cống liêu ai cười ai nói ? Cái dấu hỏi này làm cho câu thơ bị be bờ cụ thể hoá ngăn cản sự tràn mà tôi đang nói đó. Tôi định gọi cho tác giả nói ý mình nếu tác giả nghe được thì câu thơ còn vọng xa hơn. Nhưng rất tiếc tôi không liên lạc được mà sáng sớm mai tôi đã đi hội thảo khoa học ở Soeul rồi. Khi về sách đã ra đến giờ tôi vẫn băn khoăn nếu không có dấu hỏi kia liệu câu thơ có hay hơn không?

HN 22-7-2009

VC

More...

Trò chuyện với nhà thơ TỪ NGÀN PHỐ - VC

By VƯƠNG CƯỜNG


 

Trò chuyện với nhà thơ TỪ NGÀN PHỐ

VƯƠNG CƯỜNG

Preview


      Khá lâu tôi mới gặp lại Từ Ngàn Phố mặc dù nhà anh ở gần nhà tôi. Tôi anh và Huyền - vợ anh là bạn của nhau khi còn học trong trường đại học khác nhau. Anh ký tặng tôi tập thơ vừa in TRÁN ĐÁ. Thanh nhã lịch lãm giàu ý tưởng. Tôi hỏi ai trình bày và vẽ bìa. Phố bảo Tuấn Thi đấy. Một thoáng ngạc nhiên. Mới ngày nào Tuấn Thi còn bé tôi đến chơi. Khi ra về mẹ cháu gửi tôi một con chó con đẹp ngây thơ. Tôi bảo nhà tôi không thích chó có nuôi chó bao giờ đâu. Mẹ cháu nói anh mang về cho ai hộ em đừng để Tuấn thi biết nó yêu chó lắm nó khóc khó đỗ được. Bất đắc dĩ tôi buộc vào sau xe. Tôi không biết cho ai bèn thả nó ra giữa chợ cóc gần nhà mình với niềm tin sẽ có người đón nó về nuôi. Thả chó con rôi tôi đi lát lát lại trông lại vẫn thấy nó lơ ngơ giữa chợ. Về nhà không yên tôi lại ra đứng xem có ai nhặt nó về nuôi không. Thả con chó giữa chợ mà lòng tôi xa xót lắm. May có một người lại gần tôi nói chị mang về nuôi giúp chó nhà tôi vừa được một người bạn cho nhưng không có chỗ nuôi. Khi người đàn bà bắt nó lại tôi nhìn đôi tay nhẹ nhàng ôm nó nghe lời nựng yêu nó mới yên tâm trở về nhà. Tuy vậy hình ảnh con chó vẫn như in ngay cả lúc này.  Tôi muốn nhắc lại kỷ niệm ấy kỷ niệm một thời mà khi biết mất chó có lẽ Tuấn Thi đã khóc. Vậy mà hôm nay Tuấn Thi đã biết trình bày bìa thơ thật đẹp.
     
Phố lại đưa cho tôi mấy chùm thơ từ báo Văn Nghệ mấy số liền và nói anh đọc tác giả này xem có được không. Tôi đọc và thốt lên tự nhiên hay lắm mới lạ sâu sắc đúng là thơ của thế hệ mới dường như thoát ra được bao nhiêu cái bóng một thời và giờ đang cũ dần đi. Tôi đọc xong mới nhìn tên tác giả Nguyễn Tuấn Thi! Chao ôi tôi lại nhớ ngày nào tôi và Tuấn ( Tên thật Từ Ngàn Phố ) hễ gặp nhau là đọc thơ không cần ăn uống gì hết. Tuấn vẽ xuống đất hình ảnh biên giới Việt Trung và nói nhà tôi đây giờ lại ở Hà Nội bí danh Từ Ngàn Phố ra đời như thế đấy. Ngày ấy Tuấn bảo tôi cái tên quan trọng lắm. Không thay đổi tên không thành được! Thay tên xong tạp chí văn nghệ Quân đội in một lúc hai bài thơ với tên Nguyễn Tuấn và Từ Ngàn Phố.
     
Một lần Huyền vợ Tuấn nói với tôi bây giờ nghĩ lại buồn cười anh Cường nhỉ? Ngày ấy anh và anh Tuấn hễ cứ gặp nhau là đọc thơ đọc như chưa bao giờ được đọc! Buồn cười thật. Đó là những năm đói kém cơm không đủ no áo không đủ mặc. Tôi hiểu Huyền muốn nói đến nhiều việc khác quan trọng hơn thơ mà chúng ta cần phải lo phải làm! Bây giờ tôi lại thấy buồn cười người đã ngán thơ đến thế giờ đây không chỉ phải sống với một ông chồng làm thơ mà đứa con trai duy nhất cũng làm thơ! Thôi trời phạt rồi Huyền ơi!
     
Tôi bảo với Phố thơ phải mới lạ và đẹp. Từ Ngàn Phố nói thơ phải như ao sâu và đầy. Rồi mở tờ giâý Tuấn Thi bảo không có tư tưởng không làm thơ được đâu nếu làm chỉ chơi thơ thôi!
     
Tôi hình dung căn nhà ở ngõ Quan Thổ bây giờ tràn đầy thơ. Phố nói Tuấn Thi làm nhiều việc để kiếm tiền lắm! Tôi bảo thế là đúng rồi. Nhà thơ ngày nay lớp thơ trẻ ngày nay không dặt dẹo như các nhà thơ trước. Nhà thơ hơn người ở sự nhạy cảm. Thời kinh tế thị trường sẽ thu hút tận dụng tối đa khả năng đó của nhà thơ vận nó vào trên mọi phương diện từ chính trị kinh tế xã hội hay văn hoá...Lúc này tôi nghĩ đến nhà thơ Barack Obama. Chính sự hút đó của kinh tế thị trường toàn cầu hoá sẽ tạo điều kiện cho nhà văn nhà thơ nén kiến thức trên mọi phương diện họ hiểu sâu sắc cuộc sống hơn nhiều lần. Tác phẩm hay lớn có thể từ môi trường đó cùng tài năng của họ có thể ra đời khác xa với văn học thời trước đó! Thơ Nguyễn Bính còn nhiều người đọc và đầy yêu mến là ngoài thơ ông hay còn được hỗ trỡ bới một nền nông nghiệp tồn tại vạn năm lúc này chúng ta chưa ra khỏi. Tôi nói thơ cần cảm xúc ý tứ và ngôn ngữ diễn đạt. Cứ suy từ Ba làn sóng của Alvin Toffloer văn minh nông nghiệp loài ngườin phải mất hàng vạn năm mới ra khỏi được văn minh công nghiệp tồn tại khoảng ba trăm năm và giờ ta đang sống trong thời đại văn minh công nghệ thông tin rút ngắn  chỉ vài chục năm. Nhân loại phải mất trăm năm mới có nước Mỹ hùng mạnh 60 năm để có nước Nhật một đỉnh trong ba đỉnh kinh tế thế giới nhưng chỉ mất vài chục năm đã có Hàn Quốc! Thời gian nén đến thế và vô cùng khó khăn cho những người cầm bút khi tiếp cận ngôn ngữ mới. Thời gian vun vút trôi cái mới xuất hiện và cũ đi rất nhanh rất khó phát hiện. Hơn nữa ngôn ngữ ấy có phát hiện được không với nhà thơ lại còn tuỳ thuộc vào tài năng và cảm xúc nữa. Cuộc sống mới bị nén trong sự phát triển vũ bão nên ngôn ngữ mới vừa xuất hiện lại bị đè lấp ngay nhường chỗ cho ngôn ngữ mới phát sinh. Từ Ngàn Phố cũng đồng ý với tôi nhiều nhà thơ danh giá một thời bây giờ trở nên như mất ngôn ngữ nhưng lớp trẻ thì lại đón lõng cơ hội ấy. Lớp trẻ làm văn chương được sự hỗ trỡ của thời đại đang sống vô cùng lớn mà cha anh không thể có được. Tôi tin đến một ngày nào đó từ trong cuộc sống ào ạt cạnh tranh ấy vừa xuất hiện những nhà văn nhà thơ thật sự khác nhau về chất vừa xuất hiện một lớp độc giả hoàn toàn mới! Con hơn cha là nhà có phúc. Tôi chưa đọc kỹ thơ của hai bố con nhưng tôi nghĩ Tuấn Thi có nhiều lợi thế đã lên đường là có thể đi xa hơn bố mình. Từ Ngàn phố cũng đồng ý với tôi như vậy. Nhận định đó mang tính lý thuyết tôi sẽ chọn thơ hai bố con lên để các bạn đọc của tôi và cả tôi Từ Ngàn phố cùng Tuấn thi sẽ kiểm nghiệm nhé!



THƠ TỪ NGÀN PHỐ

Quà tặng


Em tặng anh
một cặp môi mọng hơn quả mọng
một bầu ngực lửa

Em tặng anh
một nỗi buồn thăm thẳm như đêm
một tình yêu thác lũ

Yêu em
anh tặng em chiếc gối
làm bằng cánh tay thô vụng
lặng lẽ kê giấc mơ em


Cao Bằng nhớ...

Những chiếc xe đi từ đêm sang ngày
những chiếc xe bay trong mây
đưa ta tới Cao Bằng

Ơi cố hương ơi cố nhân
cối gạo nước nện từng chày nuôi ta lớn
những ngôi nhà những tảng đá gan lỳ
ôm những vết thương

Cao Bằng Cao Bằng
hai mươi lăm năm
xa người ta đi
hai mươi lăm năm
có cơn mê lênh láng màu chàm
có buổi sớm giật mình thấy ầm ào thác đổ

có buổi chiều không đâu có đội mũ đi giầy
đứng lên ngồi xuống

Cao bằng
bao đêm ta theo mây về cùng người.

( Tôi không chọn mà lấy ngay hai bài mở đầu tập thơ TRÁN ĐÁ )




THƠ NGUYỄN TUẤN THI


Người đàn bà khoả thân

Chùm ánh sáng đan vào tấm thân bốc khói
Nơi câm lặng tiếng thở của không gian
Nơi những đường cong thẳng băng trong siêu thực
Kéo khát khao cháy tan trong bóng tối

Con mắt không để nhìn
Mà để cảm giác...
Bàn tay không cảm giác
Bàn tay để nhìn...

Chẳng ai mặc được quần áo trong tâm trí
Ít nhất là lúc đang ngủ
Tất cả đều mặc quần áo khi tranh luận
Ít nhất là trong tâm trí
Chỉ có anh - người hoạ sỹ gầy rộc
Ít nhất là trong tâm tríMuốn xé bỏ mọi rào cản
Để tâm hồn và cây cọ
Dày vò đến mê mẩn tấm lụa trắng vô nghĩa
Để người đàn bà khoả thân trong bức tranh
Bốc khói...


Khuôn hình

Khuôn mặt nhẵn
quả táo phơi
khuôn mặt nhẵn sự thật phơi
chẳng nghi ngờ một cách nghi ngờ

áo là lượt
quần là lượt
đi đám ma đi làm việc với người
ngồi họp
đứng diễn thuyết
lời nói hình dáng sự nhiệt tình lòng quyết tâm thái độ đoàn kết chan hoà
sự nhất trí và niềm tin tuyệt đối
bốc khói bàn là
phẳng phiu
nghi ngờ một cách chẳng nghi ngờ

thức muộn sáng đến sớm
mặt trời là khái niệm đến sau
ngủ sớm sáng dậy sớm
mặt trời phía trước
cứ thế che mặt mà đi
vào tối
là lượt phẳng phiu bóng đêm
chẳng nghi ngờ một cách nghi ngờ.

( Nguồn Văn nghệ )

More...

Với thơ không có sinh sản vô tính - VC

By VƯƠNG CƯỜNG




    Báo Văn Nghệ số 27 ra ngày 4-7-2009  in bài viết này của tôi. Từ khi báo ra thư ký toà soạn cho tôi biết rất nhiều nhà thơ và bạn đọc gọi đến toà soạn hỏi về tác giả và xin số điện thoại. Tôi cũng nhận được nhiều điện thoại từ bạn bè và bạn đọc hỏi nhiều chuyện. Trong đó có cả những người bạn biết tin nhưng chưa được đọc và họ yêu cầu tôi cho in lại nguyên bản in ở báo Văn nghệ số 27 trên blog này để tiện đọc. Do khuôn khổ tờ báo có hạn họ chỉ in được một trang báo. Cũng từ nguồn VN phongdiep.net in lại nhưng có dài hơn bài ở VN. Nội dung hai bản này giống nhau 98% tôi thích bài in trên phongdiep.net hơn nên in lại theo yêu cầu một số bạn bài ấy. Cảm ơn sự quan tâm của các bạn!

VC

Với thơ không có sinh sản vô tính     

VƯƠNG CƯỜNG  

1.  Thơ trước hết là tiếng lòng của cá nhân.  Nhưng không một tác giả nào lại chỉ muốn khép lòng như thế.  Không có con chim nào lại không tha thiết với trời xanh.  Vì vậy tôi muốn nói với những ai muốn thơ mình có thể là tiếng nói của nhiều người    thậm chí là của dân tộc mình.  Vẻ đẹp của thơ trong trường hợp này là vẻ đẹp mang đầy đủ phẩm hạnh của một dân tộc.
     
Từ những năm đầu thế kỷ XX nhà thơ biểu tượng của vẻ đẹp tâm hồn   tài năng được nhiều người ngưỡng mộ thờ phụng mơ tới. Đa số những người vợ các nhà thơ trước 1945 là con nhà gia giáo giàu có và học thức. Sau này một số nhà thơ rơi vào hoàn cảnh éo le một tay các bà xoay chuyển hết khó khăn gian khổ là thế mà không một lời kêu ca. Tôi luôn luôn thấy bên các tượng đài về thơ có thấp thoáng tượng đài những người vợ ấy. Nhiều nhà thơ thấy mình vô tích sự trong đời thường. Tú Xương chẳng đã ca ngợi vợ mình: nuôi cả năm con với một chồng đó sao?
     
Bây giờ nhiều cô tìm người yêu thì trước hết tránh xa những chàng mơ mộng thơ thẩn! Cuộc sống hiện đại cần nhiều thứ khác hơn nhiều thú vui hơn thời gian ngày càng hạn hẹp. Thật may đó chỉ là một số người tức thời.
     
Nhưng chúng ta sẽ bỏ qua những chuyện tương tự để nói về những người không may trời bắt làm thơ! Con người muốn sống họ phải lao động. Do đó có hai mối quan hệ: Tự nhiên và xã hội. Thơ ra đời chính là sự kết hợp giữa tâm hồn người mẹ - nhà thơ với người bố - cuộc đời. Con người vẫn cần thông cảm sẻ chia cần một chỗ dựa tinh thần. Thơ có mặt nhà thơ trời bắt và tự nguyện có mặt.
     
Trên con đường một mình nhà thơ cô đơn hun hút tận cùng   không ai chia sẻ hay gánh đỡ được. Nhà thơ là cái túi chứa đựng nỗi đau nhiều hơn niềm vui họ gánh hết nỗi buồn đau và trở lại với con người. Con người bào chế nối buồn thành niềm vui cho mình. Có lẽ đó là hình ảnh cao đẹp nhất của nhà thơ.
     
Không biết có phải vì thế mà hơn ai hết thơ được rất nhiều người quan tâm đón đợi. Nhà thơ cũng muốn chia sẻ với nhiều người. Vô hình trung nhà thơ đã có lúc làm dâu trăm họ.
     
Nhưng Cuộc sống chẳng bao giờ chán nản nói như Xuân Diệu hay cây đời mãi mãi xanh tươi nói như Gơtơ. Đời sống ngấm vào nhà thơ qua các giác quan qua sự trải nghiệm họ chắt lọc cái mới cái đẹp cái lạ. Những vẻ đẹp của riêng mình. Vẻ đẹp đó có chia sẻ được với ai không những cái đẹp cái lạ cái mới không ở trên trời rơi xuống sinh sống cùng ta chỉ có nhà thơ mới nhìn thấy. Ai không thấy lá vàng? Ai không biết mùa thu? Ai không đã từng nhìn thấy hoặc đang đau khổ? Thế mà chỉ một Nguyễn Thị ánh Huỳnh biết kết hợp lại tất cả các yếu tố đó trong một câu thơ đầy ám ảnh: Thương lá vàng làm con ở mùa thu. Chỉ tám chữ thôi sự ám ảnh không nằm ở riêng bất kỳ chữ nào các chữ ánh lên cộng hưởng chói sáng. Nguyên liệu của thơ chính là cuộc sống buồn vui trong tương tác với thời đại tác động vào tình cảm con người làm nó biển đổi. Đó là nhưng chi tiết đời sống được phủ lên một lớp voan lấp lánh trung thực chọn lọc đủ sức lôi kéo hướng mọi người đến với cái đẹp. Người đọc biết gỡ tấm voan ấy phía trong là toàn tình cảm buồn vui của con người do chính cuộc sống nguyên chất mang lại. Thơ như một loại tân dược mà khi được sử dụng tâm hồn người ta sẽ đẹp hơn tình người lấp lánh hơn   hướng về cái thiện. Cuộc sống không cần tô hồng cũng không được bôi đen. Cuộc sống vốn rất đẹp đẹp trong những cặp mắt biết nhìn (Phạm Văn Đồng).
     
Trên con đường lặng lẽ một mình nhà thơ sáng tạo muôn ngàn vẻ đẹp. Vẻ đẹp đó được sinh ra từ nỗi cô đơn đến tận cùng của nhà thơ. Các nhà thơ là những người có công xây dựng nên quê hương của thơ
nằm cheo leo trên giọt nước mắt và nụ cười. Nhưng nụ cười hơn hớn bị đuổi khỏi làng thơ. Chỉ có những giọt nước mắt đớn đau thì thơ mới cần có mặt. Xẻ thịt da mà khóc bụi trần tình (Huỳnh Thúy Kiều). Thơ sinh ra từ nỗi đau xoa dịu nỗi đau làm lành các vết sẹo. 
     
Đến lượt nhà thơ khi có người chia sẻ nỗi cô đơn nhà thơ thật sự thấy hạnh phúc. Nhà thơ không thể giấu mình được qua trang viết. Nó là bản sao của các nhà thơ. Người đọc biết được tâm tư tình cảm cả con người nhà thơ và nhân cách của anh ta thời đại và dân tộc anh ta sống. Nhà thơ nào sống đẹp dễ bắt gặp cái mới cái lạ và cái đẹp hơn. Đó là lý do buộc các nhà thơ phải tu dưỡng đạo đức thu nạp kiến thức và các phẩm chất khác kỳ công hơn người thường để luôn luôn đứng ở hàng đầu.
     
Sứ mệnh cao cả đường đi gian khổ khó khăn nhà thơ dễ mềm lòng quá nhạy cảm. Nhà thơ Xuân Quỳnh có lần viết thư cho bạn: Người ta chưa vui thì mình đã cười người ta chưa buồn thì mình đã khóc. Hình như đó là cả một gia tài của nhà thơ? Trực giác của nhà thơ thường mạnh hơn người bình thường nhưng không phải nhà thơ nào cũng có tâm hồn đủ cứng rắn. Nhà thơ giàu tình cảm vừa rất cần thiết vừa bất lợi. Tôi nói thế bởi vì tình yêu duy nhất đẹp mới có thể là tình yêu lớn. Đó là tình yêu con người và thiên nhiên bỏng cháy. Tình yêu lớn là cơ sở để có nhà thơ lớn. Đã qua rồi cái thời có nhà thơ sống buông thả lập dị "nghệ sỹ" được thêu dệt lên thành giai thoại. Xã hội ngày càng công nghiệp hóa công chúng và nhà thơ là con đẻ của xã hội ấy. Gặp ai cũng có thể yêu yêu dễ dãi yêu thiếu trách nhiệm dễ biến nhà thơ tầm thường trong tình cảm thì bài thơ hay nhất rất ít khả năng xuất hiện. Nhà thơ nào biết tôn trọng tình yêu như là duy nhất để tôn thờ thì thường có khả năng đi xa hơn. Thơ mềm mại mà cần ý chí nhiều lắm. Nhà thơ giống như diễn viên xiếc vừa mềm dẻo vừa mạnh mẽ. Thơ đòi hỏi ở nhà thơ những phẩm chất đặc biệt. Tâm hồn nhà thơ tuy mong manh dễ vỡ nhưng không vỡ bao giờ! Vả lại những con suối ồn ào thường rất ít có khả năng ra đến biển.
     
2. Có nhiều con đường đi tìm vẻ đẹp mỗi nhà thơ đi tìm theo cách của mình. Cha ông ta đã nói: Thế gian có bát vạn nghề/ Con phượng thì múa con nghê thì chầu.  Tôi nghĩ nghề đối với nhà thơ chính là cách đi tìm... thơ. Mỗi người thợ săn có cách riêng để bắt thú và mỗi con thú sẽ có cách riêng biến ảo để tránh người thợ săn. Hình như có quy luật ai tìm ra vẻ đẹp đúng quy luật được nhiều người chia sẻ hơn.
     
Thơ phong phú cái đẹp phong phú   nhà thơ cũng phong phú không ai giống ai Càng cá tính càng tốt. Cái khó của nhà thơ đến sau là cái khó của người cắm hoa khi trên bàn đã có một lọ hoa đủ màu sắc.  Cái khó của nhà thơ đi trước lại chính là ngôn ngữ mới do đời sống mới sinh ra. Nhà thơ đến sau thua nhà thơ đến trước về tuổi tự nhiên nhưng lại hơn nhà thơ đến trước về tuổi trời đất! Ví như nhà thơ nay hơn cụ Nguyễn Du đến gần hai thế kỷ. Trong hai thế kỷ đó con người đã đi xa biết bao nhiêu mà dù cụ có thiên tài đến mấy cũng không có được! Nhà thơ đến sau được hưởng nhiều thành quả sáng tạo mà nhà thơ đến trước chưa có. Khái niệm kinh nghiệm không tồn tại với nhà thơ! Vì thơ đồng nghĩa với sáng tạo.
     
Để đi đến vẻ đẹp độc đáo chỉ có thơ mới có và cũng như thế thơ mới có quyền tồn tại được tồn tại. Vì vậy mà nhà thơ tìm mọi cách để thể hiện cái đẹp mang màu sắc riêng. Các cuộc cách mạng thơ liên tục xuất hiện từ ngay trong mỗi nhà thơ. Có lẽ không ở đâu ở công việc nào mà tính đột phá cách mạng lại ghê gớm như thơ. Không chấp nhận con đường mòn có sẵn không đi tập thể tự mình tìm để đi đến cái đẹp như thơ. Thơ vốn như tồn tại sẵn trong thiên nhiên trong xã hội. Các bài thơ thứ nhất đó khi như cố tình che khuất khi như nằm trắng trượt vẫn đầy thách thức đối với bất kỳ nhà thơ nào. Bài thơ của nhà thơ thật ra chỉ là bài thơ thứ hai. Giữa bài thơ thứ nhất và bài thơ thứ hai còn một khoảng cách. Đối với nhà thơ tài năng thì khoảng cách đó ngắn.
     
Tôi thấy có hai cách  đổi mới trên con đường các nhà thơ đi tìm cái đẹp cái mới cái lạ. Đó là đổi mới trong nội dung và cách tân trong hình thức thể hiện. Trong hai cách đó những ai đi tìm nội dung mới thường hay đến đích hơn bởi một lẽ đơn giản là hình thức thể hiện đã được quy định từ trong cảm xúc và nội dung. Nội dung mới của thơ chính là phản ánh sự phát triển mạnh mẽ ngày càng mạnh mẽ của đời sống hiện thực tác động đến tâm tư tình cảm của con người tương ứng tạo ra những tình cảm mới thích ứng để phát triển. Nhưng chính cuộc sống lại thách thức các nhà thơ về cách nhìn cách tiếp cận đúng theo hướng vận động của đời sống hay của lịch sử. Đó cũng là quá trình sàng lọc khắt khe đối với chính nhà thơ. Cửa nhà thơ tồn tại theo lịch sử quá hẹp.
     
Không có nhà thơ nào lại định sẵn cho mình khi viết bài thơ thì phải câu nệ thể loại. Thơ tự nó sinh ra thể loại. Thơ tự do tìm lấy người mình yêu tuyệt nhiên không yêu cầu và chấp nhận người mai mối. Thơ là cây thông Nguyễn Công Trứ đôi chim nhạn của Tản Đà.  Thơ sinh sống trong vương quốc tự do. Hình thức thơ phụ thuộc vào cảm xúc và nội dung thơ.
     
Đã có một số nhà thơ suốt đời đi tìm sự cách tân hình thức. Tôi thấy hình ảnh người thợ thủ công tỉ mẩn khéo tay nắn nót trước sản phẩm của mình. Nhà thơ Bích Khê là một trong những người đi đầu trong việc cách tân thơ. Nhưng những bài thơ hay nhất của ông như Tranh lõa thể hay Ngũ hành sơn... theo tôi cuối cùng cũng bị chính cảm xúc và nội dung của bài thơ dắt dẫn ông. Nhô lên núm vú đồi/ sữa trăng nhi nhỉ giọt tả ánh trăng mà thấy đến thế thật có một không hai! Trái lại hình như Nguyễn Bính lại không hề quan tâm cách tân hình thức. Ông cứ trung thành với tự nhiên và truyền thống. ấy thế mà nhiều bài thơ nhiều câu thơ của ông hoan liệt vô cùng. Bữa ấy mưa xuân phơi phới bay/ Hoa xoan lớp lớp rụng vơi đầy. Hình như ta mất mát một cái gì đó   lòng ta chất nặng một nỗi niềm trước bước đi tất yếu của thời gian. Tầm vóc! Thật tầm vóc (ý Tô Hoài). Nhiều ý kiến cho rằng Nguyễn Bính là nhà thơ đồng quê. Tôi vẫn thích xem ông là Nhà Quê với điều kiện chữ Nhà Quê phải viết hoa. Nhưng Nguyễn Bính phong phú hơn nhiều. áo cài khuy bấm em làm khổ tôi thì không thể một nhà thơ Nhà Quê nào khác viết được. Khi đã đạt được thơ rồi thì nó cứ trẻ mãi đẹp mãi. áo em trắng quá nhìn không ra (Hàn MặcTử) Mưa xuân tươi tốt cả cây buồm (Huy Cận) Một mảnh tình riêng ta với ta (Bà Huyện Thanh Quan)... Không biết các nhà thơ hay tìm tòi ngôn ngữ diễn đạt rối rắm nghĩ gì khi những câu thơ hay lại là những câu thơ giản dị đến không ngờ?
     
Tôi có đọc nhiều người ngay trên vnweblogs này cũng có sự phá thể phá cách do người viết quá chú ý từ trước nên ít hay được. Điều kỳ lạ đã xảy ra là tập thơ chữ cái lại được giải! Thơ đâu phải hàng thủ công nhà thơ đâu phải thợ thủ công. Thơ hồn nhiên trong veo như mắt trẻ con đáng yêu như búp bê. Thơ là rượu cất lên từ cái buồn đau mà đẹp của đời sống. Thơ là tiếng hót không kìm được của  họa mi khi trăng lên. Thơ là tiếng đàn violon cao vút mà gần gũi con người. Thơ là dải lụa nhiều màu làm mát mắt mọi người. Thơ có cái cao sang của cỏ. Thơ hay không câu nệ công chúng.
     
Khoa học có thể tạo ra con người từ ống nghiệm nhưng không thể đứa trẻ ra đời dưới chín tháng mười ngày! Đừng vội gì hết số lượng tuy cũng cần nhưng đối với thơ dường như ít ý nghĩa. Bà huyện Thanh Quan thì mãi mãi là nhà thơ ít số lượng nhất. ấy thế mà ba bốn bài thơ đường luật của bà làm cho thành phố nào cũng lấy làm hãnh diện khi lấy tên bà đặt cho đường phố của mình. Nhà thơ Chế Lan Viên cũng có lần nói thơ dân chủ nhất người có một câu cũng như người có một bài một tập! Vấn đề là có thơ không?
     
Ngay cả tên nhà thơ có khi cũng không quan trọng quá vì đơn giản thơ đến trước tên nhà thơ đến sau. Người ta đã từng hỏi đường về quê người sáng tác Truyện Kiều chứ không nhớ Nguyến Du. TTKH vẫn là một ẩn số chỉ vài bài thơ mà bao nhiêu năm bao nhiêu công trình nghiên cứu hướng một mục tiêu: TTKH là ai? Mọi áp đặt đều không thể đối với thơ. Con đường thơ đến với hồn người được xuất phát từ hồn người chứ không phải từ thơ. Nhưng thơ cũng không vì thế mà bị động đợi chờ thơ sẽ đi đàng hoàng đến không nịnh mỵ người đọc. Vì thơ biết vòng đời của thơ không phụ thuộc vào các nhà thơ.
     
3..Chưa bao giờ nhà thơ nói riêng con người nói chung lại "khổ sở" như bây giờ! Cải khổ thân yêu của sự phát triển. Cái mới xuất hiện và cũ đi nhanh chóng. Cuốn sách bị lạc hậu khi đang viết! Câu thơ hay cũng khó lòng tồn tại lâu hoặc được nhiều thế hệ chia sẻ. Nhà thơ như một ca sỹ đứng hát giữa cánh đồng đầy gió!Các thế hệ độc giả không cùng nhận thức không cùng niềm vui. Bởi lẽ họ là sản phẩm của sự phát triển mạnh mẽ trong từng giai đoạn. Cách mạng khoa học công nghệ phát triển vũ bão hơn theo thời gian lực lượng sản xuất bùng phát phá vỡ bất kỳ cái lồng nào nhốt nó. Khái niệm mốt cũng chỉ tồn tại theo ngày tháng. Sản phẩm trí tuệ khoa học ứng dụng ngay từ khi vừa cho kết quả. Hai xu hướng kinh tế không biên giới và văn hoá phải dân tộc hóa đang chứng minh hằng ngày trên thế giới. Bây giờ làm sao có được những giờ những ngày cả nhà quây quần bên bếp lửa mùa đông để nghe bà kể chuyện nữa. Cái ăn không quá thiếu cái chơi mở ra ngan ngát ít có thời gian để... buồn! Nhưng lại có nhiều bế tắc ngay trong mỗi con người ít có thời gian để bình phẩm một câu thơ hay! ít có sự lôi kéo lặng lẽ của vẻ đẹp mang vẻ tự nhiên không ma ket tinh! Trong sự thay đổi chóng mặt đó các thế hệ tiếp nhận rất khác nhau thơ may lắm tồn tại trong cùng một thế hệ. Câu thơ hay cũng bị chìm đi nhanh chóng trước ngách nhỏ thời gian mà mỗi người có được. Ngày nay trong kinh tế người ta dùng chiến lược sản xuất hàng hóa rẻ tiền chóng hỏng!Thơ thì lại lao động thủ công thơ không sản xuất hàng loạt được thơ không công nghiệp được!Thơ như không cần đến nhân lực công nghệ hay trình độ quản lý... Thơ chỉ dựa vào thơ thôi!  
     
Vậy thì thơ của thời kinh tế thị trường toàn cầu hoá sẽ ra sao? Liệu thơ có thể đứng yên không hoặc thay đổi chậm? Hai khả năng đó tức là đi thụt lùi. Trong điều kiện mới ấy các nhà thơ trẻ có nhiều lợi thế nếu xem xét về mặt lý thuyết.  Nhưng mấy chục năm qua chủ yếu thơ của những người trẻ tuổi lại đột  phá ở hình thức và một số nội dung không căn bản. Không có lửa chúng tôi làm ra lửa (Hữu Thỉnh) câu thơ hình như có ý nhắc nhở sự chủ động nhất định đối với mọi người đối với thơ càng cần thiết. Nếu không cuộc sống phong phú hơn mà hình như thơ lại nghèo đi. Một số người cho rằng cái gì trước đây không thích hợp   không viết thì bây giờ cứ thế mà viết. Cuộc đời có cái gì thì thơ có cái đó. Thơ sex như một sự
bù trừ lớn nhất. Sex cũng không sao nhưng thơ thì phải đẹp. Đẹp để chia sẻ với con người căng thẳng trong cuộc sống hiện tại. Không hiểu từ đâu và vì sao một số người trẻ tuổi làm thơ lại rất buồn? Cuộc đời có buồn không dường như nó trườn qua cái buồn mà đến cái đẹp. Dù như thế nào cuộc đời vẫn là một sự phát triển biện chứng. Một số khác (ít thôi) lại viết như thơ nước ngoài. Một số không vượt qua được thơ mới thấp hơn thơ mới một số viết theo thơ Đường!
     
Khi văn hoá dân tộc đã đứng vào vị trí quan trọng nhất của sự phát triển ở tất cả các nước thì ở ta không phải nhà thơ nào cũng tôn trọng đúng mức. Ngày càng có nhiều con đường trên thế giới đi rất dễ lạc thế mà la bàn của các nhà thơ hình như ít có hoặc la bàn cũ quá.  La bàn đó được cấu tạo từ văn hóa dân tộc. Nền móng nhà thơ phải được đúc bằng văn hóa dân tộc. Một số nhà thơ trẻ không biết tục ngữ ca dao và Truyện Kiều. Thơ cứ khư khư chủ quan yên phận không ít nhà thơ xem thẻ hội viên nhà văn như cái bùa hộ mệnh chứng chỉ tài năng!   Những nhận thức ấu trĩ như thế góp phần giết chết thơ. Họ đã đang và sẽ bi văng ra khỏi thơ mà không biết.
     
Chưa bao giờ thực tiễn lại đòi hỏi trình độ nhiều mặt sự chín chắn tầm tư duy của nhà thơ như lúc này khi thế giới đã toàn cầu hoá kinh tế. Năng khiếu và kiến thức rộng lớn   vốn sống cơ sở của tác phẩm thăng hoa chứ không phải sự dung tục làm người ta nổi tiếng! Hơn ai hết nhà thơ trước hết phải là nhà văn hóa. Thiếu điều này dấu hiệu cho thấy họ đã đi ngược với lịch sử. Đó là những báo hiệu một bộ phận thơ Việt Nam còn quá trì trệ và đang có lúc mất hướng có vẻ lạc lõng vì không nhận thức được cuộc sống đang ngày càng trở nên phức tạp và mới.   

Nguồn:Văn nghệ
( Lấy từ phongdiep.net )

More...

Viết trong chiều Lũng Cú - thơ VC

By VƯƠNG CƯỜNG


 


Viết trong chiều Lũng cú

VƯƠNG CƯỜNG

Núi gánh trời nhẹ như làn khói
Sông khoe hàng thưỡn thẹo đất nghiêng
chiều Lũng Cú ướt đầm cơn mưa nhạt
ta ngửng đầu vời vọi với Cà Mau

Đất nước gầy dài như ống sậy
thương làm sao biển khoét lóm thân mình
trường sơn gìm trong cân bằng động
đước Cà Mau lội biển chẳng xắn quần

Mưa bão quật cong xương sống mẹ
mắm chụm lưng ngửng mặt với triều cường
tiếng bìm bịp ngầu lòng xa xứ
cuốc khẩn hoang Lũng Cú rỏ lòng vương 

Lũng Cú đứng tím bầm cơn gió lạnh
Cà mau lặng thầm xô biển mở biên cương
chiều Lũng cú hát một mình với gió
Cà mau nghe vò võ đá trông chồng

13-7-2009
VC

More...

Thử tìm hiểu một bài thơ của Nguyễn trọng Tạo - Lê Thuý Hằng

By VƯƠNG CƯỜNG


      Tôi vừa nhận được một bài viết của một sinh viên viết về một bài thơ của Nguyễn trọng Tạo đưa lên để các bạn tham khảo. Cách nhìn nhận của lớp trẻ về một nhà thơ thuộc thế hệ cha anh. Có thể bạn nghĩ khác nhưng với tôi lớp trẻ hiện nay quan tâm đến thơ của những người không cùng thế hệ đã là một bất ngờ! Xin trân trọng giới thiệu.

Mừng tuổi


Thử tìm hiểu một bài thơ của Nguyễn Trọng Tạo


      Nhắc đến Nguyễn Trọng Tạo người ta nhớ ngay đến những bài hát nổi tiếng của ông như: Làng quan họ quê tôi khúc hát sông quê... Nhưng bên cạnh lĩnh vực âm nhạc con người này còn bộc lộ tài năng của mình trong lĩnh vực văn học mà đặc biệt là thơ trữ tình. Ông đã xuất bản không dưới mười tập thơ từ thời kháng chiến chống Mĩ cho tới tận bây giờ. Các tập thơ gần đây của ông đều đã để lại tiếng vang trong nền văn học đương đại với Đồng dao cho người lớn Thế giới không còn trăng Nương thân... và tập gần đây nhất được xuất bản năm 2007 là Em đàn bà. Tập thơ tình này đã thể hiện một sự nỗ lực lớn trong cách tân thi pháp và trong đổi mới tư duy nghệ thuật của nhà thơ. Đọc tập thơ này tôi ấn tượng nhất với một bài thơ giàu tính nhạc: đó là bài thơ Xanh.

XANH

Xanh nụ hôn khẽ chạm mỉm cười xanh

Hồn xoáy lốc nồng nàn đường cong thân thể bão

Em như em mười bảy

Anh như vừa hai mươi

Lá còn xanh đêm Hoàng Việt trinh nguyên âm nhạc bỗng xanh về

Xanh trên cao bên núi xanh bên biển xanh bên em xanh bên anh xanh bên ngày xanh bên đêm xanh

Những li rượu mù lòa những va chạm tê tê đầu lưỡi

Anh úp mặt vào xanh

Em uống cạn dòng xanh

Sóng truyền cảm vỗ bờ tung gành đá

Em thì thầm điều chi anh nghe không rõ

Khởi thủy là lời

Khởi thủy chẳng là lời

Hồn vía trót đỉnh trời xác thân chìm đáy biển

Nhưng than ôi sáng ấy tiễn nhau rồi...

Anh lên con tàu xanh để lại nụ hôn trong mắt em ứa lệ

Nhìn lên xanh tạm biệt những nồng nàn

Em ngược con đường quen hoang vu màu xanh lá

Lá vẫn xanh mà mắt ướt hình anh

Chìm khuất hết núi xanh thành phố trắng

Ánh đèn khuya chết chìm đáy biển đen

Chỉ còn lại mắt người xanh như nói

Anh nhắm mắt thương về chốn ấy lủi thủi Em!...

25.12.2007

Ngay từ đầu bài thơ đã lạ với cái tên bằng một tính từ "xanh". Đọc cả bài thơ ta lại thấy một cái lạ bắt nguồn từ cái tên ấy có tới 19 từ xanh. Sự lặp đi lặp lại này chắc chắn phải

có chủ ý hay chính xác là có một động cơ nghệ thuật nào đó. Tôi không rõ chưa rõ khi mới chỉ đọc bài thơ một lần. Đọc lại. Có hiểu gì không?

Xanh nụ hôn khẽ chạm mỉm cười xanh

Không hiểu. Câu thơ nói cái gì thế? Từ xanh chặn hai đầu của câu thơ thứ nhất làm cho người ta có cảm tưởng một cái gì đó đã đi rồi quay lại trở về điểm xuất phát ban đầu. Nhịp điệu câu thơ cũng lạ bởi có thể ngắt thành 1/2/2/2/1; 3/2/3; 4/4 ... Đúng là có nhiều cách ngắt khác nhau nhưng rõ ràng câu thơ không hề mất đi sự cân đối hài hòa chúng đối xứng nhau...qua một trục nào đó. Ta chọn một cách ngắt 3/2/3 để thử hiểu: Xanh nụ hôn/khẽ chạm/mỉm cười xanh. Có thể cắt chẻ câu thơ ra sẽ làm cho câu thơ mất đi phần nào vẻ đẹp hoàn hảo của nó nhưng nếu không làm thế thì thật khó để hiểu cái gì làm nên vẻ đẹp của câu thơ. Ở đây nhân vật trữ tình đã nhắc đến những hình ảnh: nụ hôn và nụ cười nhưng còn có cả hai động từ: khẽ chạm và mỉm cười. Rất có thể nhân vật trữ tình muốn từ những hình ảnh ban đầu để gợi nhắc về một điều gì đó chăng.

Hồn xoáy lốc nồng nàn đường cong thân thể bão

Câu thơ thứ hai đã gợi mở ra rất nhiều... Nhịp thơ ở đây dường như nhanh và mạnh hơn dồn dập hơn 3/2/3/2. Nếu ở trên nhắc về nụ hôn xanh mỉm cười xanh thì ở đây nói về nồng nàn đường congthân thể bão. Cùng đặt trong một hệ thống chắc hẳn những ý thơ phải nương tựa vào nhau. Chỉ hai câu thơ thôi ta cũng thấy hiện lên một cảm xúc thơ mạnh mẽ mãnh liệt dồi dào...

Em như em mười bảy

Anh như vừa hai mươi

À ra thế tình yêu! Cái tình ở đây đã tạo nên men say cho người trong cuộc khiến cho anh và em như trẻ lại cái thời đôi mươi ngày nào. Tình không phải chỉ trong quá khứ hiện về êm đềm mà còn trong tâm tưởng trong ý thức hiện tại của nhân vật trữ tình làm trào dâng những cảm xúc mãnh liệt:

Xanh trên cao bên núi xanh bên biển xanh bên em xanh bên anh xanh bên ngày xanh bên đêm xanh

Những li rượu mù lòa những va chạm tê tê đầu lưỡi

Anh úp mặt vào xanh

Em uống cạn dòng xanh

Sóng truyền cảm vỗ bờ tung gành đá

Một loạt những từ xanh đã xuất hiện dồn dập... chẳng khác gì những đợt sóng tình trào dâng đã tạo ra nhạc điệu gấp gáp cho câu thơ. Anh và em như hòa tan trong nhau đê mê trong cảm xúc trong men say ái tình. Tất cả được hiến dâng một cách trọn vẹn nhất và ngọt ngào nhất: Anh úp mặt vào xanh/ Em uống cạn dòng xanh. Xanh ở đây không còn chỉ màu sắc hay ẩn dụ cho tuổi trẻ nữa mà còn là biểu tượng của những khao khát trần thế. Con người ngất ngây trong men tình ái chất men say mê ấy có trong anh trong em trong biển xanh trên núi cao trong ngày trong đêm tất cả những chiều kích không gian và thời gian đều được rung động mãnh liệt bởi men tình.

Tưởng như trời đất mãi ca bài hát xanh của tình ái thì đến khổ thứ ba nhân vật trữ tình chợt hụt hẫng khi nhận ra:

Hồn vía chót đỉnh trời xác thân chìm đáy biển

Nhưng than ôi sáng ấy tiễn nhau rồi...

Sự chia li đã khiến cho hồn vía lìa thân xác tạo ra một khoảng trống đến vô cùng trong không gian từ đỉnh trời tới đáy biển.

Anh lên con tàu xanh để lại nụ hôn trong mắt em ứa lệ

Nhìn lên xanh tạm biệt những nồng nàn

Em ngược con đường quen hoang vu màu xanh lá

Lá vẫn xanh mà mắt ướt hình anh

Ở đây vẫn còn màu xanh bởi vẫn còn những khao khát đam mê nhưng màu xanh ấy dường như ảm đạm úa xám bởi màu của chia li. Anh lên còn em ngược mỗi người một ngả... lá vẫn xanh mà mắt ướt hình anh. Sự đối lập giữa hình ảnh thiên nhiên với hình ảnh con người được đưa vào trong câu thơ càng làm tăng thêm sự đau khổ trong tâm trạng.

Kết thúc bài thơ là một bức tranh ngôn từ có sự phối xen màu sắc:

Chìm khuất hết núi xanh thành phố trắng

Ánh đèn khuya chết chìm đáy biển đen

Bên cạnh mảng màu xanh khát vọng màu xanh tuổi trẻ màu xanh ái tình màu xanh chia li là màu trắng của thành phố màu đen của đáy biển...Màu trắng không phải chỉ là màu của ánh sáng thành phố của ánh đèn khuya mà còn là màu của tâm trạng màu của hư không trống rỗng. Màu đen là màu của đêm tối cũng là màu của đáy biển nhưng còn là màu của sự khổ đau của tình chia li tan vỡ không hẹn ngày trở về. Sự phối xen những mảng màu này làm cho bức tranh tâm trạng của chủ thể trữ tình hiện lên một cách rõ nét vừa đam mê khắc khoải vừa trống vắng lạnh lòng vừa khát khao mạnh mẽ vừa đau khổ tái tê. Biến thể của màu xanh ở đây chính là màu trắng và màu đen xanh đến rợn ngợp đến tái tê thì thành xanh đen để rồi màu đen lấn át màu xanh xanh đến vơi vai đến nhạt nhòa trong mắt ứa lệ của em thì thành xanh trắng trắng đến lạnh lòng tang thương. Để rồi kết thúc bài thơ lại là sự trở về của màu xanh:

Chỉ còn lại mắt người xanh như nói

Anh nhắm mắt thương về chốn ấy lủi thủi Em!...

Đó là màu xanh của mắt người thương của tình yêu lại dạt dào trong tâm tưởng. Tất cả bức tranh tâm trạng ấy chỉ khắc khoải một nét vẽ bởi màu mắt xanh của người con gái. Chính hình ảnh này mới găm vào trong trái tim nhân vật anh một nỗi đau buồn thương nhớ: Anh nhắm mắt thương về chốn ấy lủi thủi Em. Anh thương em hay là thương chính anh cũng lủi thủi đi về một chốn một góc chân trời chỉ có anh? Anh thương em nhưng phải chăng là anh thương cho cái tình cảnh chia đôi phương trời của anh và em biết ngày nào lại "xanh"?

Bài thơ kết thúc mà sự ám ảnh của màu xanh của tình yêu vẫn làm cho tôi phải khắc khoải. Thơ tình của Nguyễn Trọng Tạo vừa có sự khát khao đam mê cháy bỏng vừa nhẹ nhàng thanh thoát đằm sâu. Ông nói về tình yêu với những khao khát đời thường bằng một ngôn từ thanh nhã mà cũng rất gợi cảm. Điều đó phù hợp với tâm lí tiếp nhận của người Việt truyền thống hơn và cũng có thể đấy là lí do tôi thích thơ hiện đại của Nguyễn Trọng Tạo.


Lê Thúy Hằng

More...

Chuột ảo cắn ảo đau thật! - VC

By VƯƠNG CƯỜNG



 

Chuột ảo cắn ảo đau thật!

VƯƠNG CƯỜNG


     

      Ngót một tháng nay tôi không thể vào nhà mình được. Thỉnh thoảng nhớ các bạn đọc tôi nhờ một người cháu vào nhà mình và đứng xa để đọc. Đọc hơn 30 ý kiến của các bạn vừa vui mừng vừa bùi ngùi! Vui mừng  vì các bạn vẫn quan tâm đến mình bùi ngùi vì trước những lời thăm hỏi quan tâm mà mình chỉ biết nhìn thôi không nói được một câu cảm ơn các bạn. Có gì giống như giấc mơ gặp người thân mà không thể nào bắt tay hay chào nhau một tiếng được. Thưa các bạn hôm nay tôi đã vào được rồi tôi muốn nói lời cảm ơn tất cả các bạn và nhân đây cũng muốn kể cho các bạn nghe câu chuyện tôi đã bị chuột ảo cắn ảo và đau thật như thế nào.

      Như thường lệ sáng sớm cách đây gần một tháng trước khi đi làm tôi ghé nhà mình và nhà bạn mình một chút. Nhưng sáng ấy tôi thấy bỗng đau buốt ở cánh tay phải. Đau lắm. Thế là tôi bỏ mạng ngay. Suốt ngày vẫn đau đủ biết tôi bắt đầu lý giải vì sao đau. Thường mỗi ngày tôi thường tập thể dục sáng và tối. Bắt đầu. đi qua cầu thang tôi treo người trong khoảng 30 giây sau ra ngoài tập khoảng 30 phút. Hơn 30 năm nay khi nào tôi cũng dậy sớm từ 5 giờ sáng và tập thể dục như thế. Hôm ấy ngày nghỉ tôi đi qua cầu thang là kéo tay suốt ngày khoảng 30 phút! Đây rồi tôi bị căng cơ thôi. Nghĩ thế tôi lại vào mạng. Lại đau buốt. Tôi vào y tế cơ quan nói tôi bị đau cánh tay phải. Bác sỹ trực bảo tôi bị thoái hoá đốt sống cổ và cho tôi thuốc và vào phòng vật lý trị liệu. Hai nàng lực lượng cười tươi và bắt đầu ấn huyệt cổ lương...Họ hỏi tôi có đỡ đau không? Tôi bảo đỡ lắm! Sau này mới biết vì tay mềm và mát của hai cô nên tôi không còn thấy đau. Ra khỏi phòng tôi đau lại như cũ! Tuy vậy tôi vẫn nhận lời đi dự hội thảo khoa học giải phóng và phát triển ở VN tại thành phố HCM. Suốt cuộc hội thảo tôi chỉ thấy một điều thôi đó là đau. Khi được mời tham luận tôi xin phép 5 phút cho mấy cô lễ tân xoa dầu cho mát tay đã! Trưa mấy cô xinh quá mời tôi uống cà phê tôi lại đi. Không biết cà phê có ngon không nhưng cánh tay tôi thì đau lắm. Đau đến không nói được. Mỗi ngày tôi chẳng biết đúng sai dùng hai lọ dầu xoa bóp tay. Đau đến mức không cần giữ ý gì tôi đặt tay lên bàn trước mặt một cô rất xinh em xoa dầu hộ tôi nhé! Lại hết đau mặt lại tươi nói chuyện liên hồi. Nhưng cô ấy vừa cất tay tôi lại đau như trước. Ngồi trên máy bay một mình về HN tôi như người mất hồn vì đau quá! Mấy cô tiếp viên tưởng tôi gọi gì vì cứ đưa tay lên cao thực ra cho đỡ đau thôi.

    Mỗi lần vào mạng là đau buốt tôi nghĩ đến chuột nhưng không lý giải được vì sao. Bạn tôi cắt từ tờ báo ở Đức cho thấy điều chuột ảo là có thật. Tôi càng tin và nghĩ chắc gì bệnh viện biết được nên không đi bệnh viện! Các con tôi họp khẩn cấp ra nghị quyết buộc bố phải đi bệnh viện tôi vẫn chống chưa thi hành. Mình là bố chúng nó xưa nay con phải nghe cha chứ đâu cậy số đông bắt buộc thế vô lý hết sức nghĩ thế càng chống!!!

     Tôi gọi điện cho chị gái là bác sỹ hỏi chị tôi nói chị sẽ ra trực tiếp xem sao. Vừa lúc đó anh Nguyễn trọng Tạo gọi đi uống cà phê. Nói thật tôi đau thế này thì cà phê gì nhưng không nỡ chối lại đi. Tôi nói cho anh Tạo biết tôi đang đau lắm. Bác sỹ này lại bắt mạch bóp vào tay tôi mach tốt lắm thôi phải nghe con đi mai đến bẹnh viện không chủ quan được đâu!

     Con tôi mang tôi đến bạn nó là một bác sỹ trẻ đã có bằng tiến sỹ rồi. Tôi nói với con tôi rằng có hai nơi bố không có quan hệ gì là công an và bác sỹ! Tôi bắt đầu kể lại tôi đã đau như thế nào và đã điều trị ra sao. Bác sỹ nói bác ơi năm ngày nữa bác khỏi! Bác không cần đi khám đâu nữa nhé cháu chữa cho bác là khỏi ngay thôi. Thì ra tôi bị chuột ảo cắn ảo và đau hơn thật! Hôi chứng chuột! Bác sỹ bắt mạch kiểm tra từng huyệt một và kiểm tra tim. mạch cái gì cũng tốt hết! Hội chứng chuột mà yếu tố quan trọng nhất là...tâm lý! Chao ôi tưởng gì mình cứ nghĩ mặt mình cũng dày dày tâm lý sao được. Ấy thế mà tâm lý thật. Thế là uống thuốc theo đơn bác sỹ cho bệnh giảm dần và sắp hết! Chuột ảo cắn đau thật nhưng tôi lại có nhiều bạn quan tâm đến mình thật. Hôm nay tự mình vào nhà mình nghe tiếng hỏi thăm của các bạn tôi thật cảm động và viết những dòng này thay cho lời cảm ơn từng người các bạn nhé!


More...

Ở chân trời nào đó - thơ VC

By VƯƠNG CƯỜNG


 

Ở CHÂN TRỜI NÀO ĐÓ
VƯƠNG CƯỜNG

Preview


Đã bao ngày
tôi đổi bút bi sang bàn phím
cành đồng trước mặt vẫn rợn trắng
không cấy xanh lên được chữ nào
bão dựng parabon
tít tận trời cao

Tôi nhoài người dang tay ôm giá sách
nghe lao xao bước chân thiếu nữ từ trong ca dao tục ngữ trở về
cây đa bến cũ con đò...
líu ríu bước chân nắng nhoè mưa trắng
thương mẹ con chào mào run rẩy ôm đêm dưới tàn đu đủ úa nhàu
mong từng giây mưa bão đi qua

Có đêm tôi thấy bố tôi từ xa ngái trở về
tôi ngọng lưỡi chưa kịp nói những điều ấp ủ
lại thấy mẹ tôi đang ăn trầu bỗng nhiên nằm xuống
tôi chưa kịp nói những điều xa xăm với một mẹ thôi
mẹ ơi con thương mẹ con con cò ướt cánh cuối trời
vục mặt xuống tháng ngày tìm con tép rớt
không có ngọn khói nào vạch nét phía làng xa

Có khi tôi lạc lõng giữa bạn bè
thấy mình có lỗi giữa lòng Hà Nội
hoa sữa không thơm áo em chẳng mới
chuông chiều Cổ ngư buông một vết u buồn
tôi ngác ngơ trên phố Tràng tiền
tôi leo lét dưới trời hoang phố cổ

Có gì đó ở chân trời nào đó
hút hồn tôi suốt năm tháng ăn mày...

HN 15-6-2009

VC

More...

Kiếm cái còm đây - VC

By VƯƠNG CƯỜNG


KIẾM CÁI CÒM ĐÂY!

VƯƠNG CƯỜNG

Preview


     
Thật ra không phải tôi nói ra điều ấy được vốn ngu ngơ không đủ khả năng! Các bạn biết ai nói và chỉ người ấy mới biết và nói thế được. Đó là bọ Lập! Tôi bất ngờ lắm vì câu nói này. Thứ nhất bọ Lập đâu phải người chơi blogs đầu tiên. Bằng chứng là khi người ta chơi đã sắp chán rồi bọ mới nhờ bạn làm cho cái chơi. Có lẽ bọ còn ngơ ngác hỏi blogs là chi hè? Ấy mà sau một thời gian ngắn số lượng truy cập trang bọ đã lên tới con số khủng: lượt xem: 151.117; Riêng ngày hôm nay 26-5-2009 đã là: 2360! ; lời bình: 13.949. Nghe nói tại mạng hay sao ấy do lỗi làm mất đi một nửa số liệu thống kê trên. Ấy là chưa nói chỉ vài ba tháng gây sóng gió bên vnweblogs.com rồi bỏ đi làm cho bao người nhất là một số chị em ngậm ngùi nuôt nước bọt chia tay bất đắc dỹ....
Thứ hai mặc dù biết nhà giàu hay ty tiện nên cứ muốn giàu thêm. Bọ cũng không njgoại lệ. Bọ nhiều võ lắm để kiếm còm hahaha...
     
Trưa nay anh em ngồi với nhau lai rai để chia tay blgger Trịnh Quốc Dũng du học 3 năm ở Đức tại nhà hàng Ba Mẫu. Thật may trong những buổi thế này thường tôi hay...vắng thế mà trưa nay tôi còn đến trước cả Dũng. Đang gửi xe nghe tiếng anh Nguyễn Trọng Tạo thế là vào. Một lúc sau các đại gia đều có mặt: Nhiếp ảnh gia Nguyến Đình Toán nhà thơ Tuyết Nga nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo nhà văn Bọ Lập Lão Hâm Phan Chí Thắng Nhà thơ Minh Nguyệt Quế Mai Trường Mỡ...Ai cũng lệ mệ xách túi to đùng. Rượu đấy bàn nhưng hình như để chụp ảnh.
     
Chủ đề là chia tay Trịnh Quốc Dũng nhưng tựu trung chỉ có một lời thôi sang bên đó cứ bám lấy Jasmin nhé! Hết. Đã chán ngấy chuyện văn chương thế nhưng ngồi với các ông hâm này thì trước sau ít hay nhiều rồi cũng ... chạm cái mình ghét! Bọ Lập bắt đầu mở bao tải xác rắn ra có sự giúp sức của Hồng Trường thì ra bọ tặng sách! Ký ức vụn đang xôn xao gây sóng gió trên văn đàn. Bọ ký viết lời đề tặng hoá ra người hay nói tục không nói không chịu được một ngày mà chưa nói là nhạt miệng ấy chữ rất đẹp! Rồi Phan Chí Thắng tặng thơ Mùa em. Nhiếp ảnh gia Nguyễn Đình Toán và nhà thơ
NguyễnTrọng Tạo giao máy ảnh cho mấy người chụp lia lịa. Khi Phan Chí Thắng lấy 87& tôi ra tôi nghĩ ra một sáng kiến đề nghị các đại gia cùng ký để cho thằng em Trịnh Quốc Dũng làm bùa hộ mệnh. Hắn sang Đức nghe nói gần Jasmin ( tôi cũng  nghe thế thôi chứ có biết gì cái tên này đâu )tặng luôn bắt jasmin phải nhận! Thế là nhà thơ nổi tiếng Nguyễn Trọng Tạo ký mở hàng sau lần lượt ký và ký. Có người không hiểu sao lại nhiều chữ ký thế.
     
Giờ mới đến chuyện gẫu. Bọ Lập khoe có mưu mới để KIẾM CÁI CÒM. Mọi người trố mắt về phía bọ. Kiếm cái còm làm gì nhỉ? À..
à...biết rồi. Thế làm cách nào nhỉ. Bí mật. Căng quá im lặng thế này. Hút dở điếu thuốc làm như bất cần nhưng rồi bọ nói bọ làm chuyên nghiệp hẳn hoi nhé. Thơ đàn ông viết ít hay nhưng nếu hay có đưa lên trang mình thì bọn đàn ông vẫn ít vào còm! Vậy là hướng vào người viết là nữ! Bọ khoe đã chuẩn bị phi vụ này mấy hôm nay rồi mối nhà thơ nữ cứ là mười bài hay hẳn hoi nhé. Bình vài dăm câu khen khen. nịnh nịnh...thế là nhiều người cùng chị em hứng lên là còm không những thế còn rủ thêm người thân bạn bè vào còm!!!!! Thế là mục tiêu đã hoàn thành. Tôi bảo anh cũng cần có vài lời cho người đọc biết quan điểm chọn thơ chứ. Bọ Lập nói ngay thứ nhất thơ hay cũng không hay bằng chân dài. Vì vậy chân dai là tiêu chuẩn số 1. Thơ hay không thể không có thơ. Vậy tiêu chuẩn 2 là thơ hay! Thứ ba để tăng thêm người còm giới thiệu thêm các cố vấn giúp tuyển chon mà tôi được đặt lên hàng đầu mặc dù nhà thơ NTT đang ngồi trước mặt! Có người giới thiệu nhà thơ X Y Z...thì bọ nói thơ hay nhưng chân ngắn ưu tiên sau! Người khác giới thiệu N P Q...bọ lại nói chân dài ngon mắt nhưng thơ dở...Chẳng chấp nhận sự giới thiệu nào. Hình như hợp đồng đã ký rồi.
     
Thế đấy người có blogs hot nhất còn nhiều mưu lắm chúng ta nên học bọ lắm hahaha...Chẳng có cái ảnh nào biết có kiếm cái còm nào được không đây...

Hà Nội trưa 26-5-2009

VC

More...

Tượng kỷ niệm sinh viên ĐHXD - Chiến sỹ

By VƯƠNG CƯỜNG


Phác thảo tượng kỷ niệm Sinh Viên - Chiến sỹ ĐHXD Hà Nội
Trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước

VƯƠNG CƯỜNG

     Vâng kể từ ngày 27-5-1972 đến nay vừa tròn 37 năm. Ngày ấy cuộc chiến tranh chống Mỹ cứu nước đã bước sang giai đoạn gay go ác liệt nhất. Chúng tôi đã lên đường và đã trở về không trọn vẹn. 37 năm thời gian đã vẽ đầy các nếp nhăn trên những gương mặt sáng ngời một thuở. Buổi trưa nay 24-5 bên bờ Hồ Tây chúng tôi lại gặp nhau...

 

... và đang ngắm lại mình.Tượng kỷ niệm do nhà hoạ sỹ điêu khắc Nguyễn Văn Dong và cộng sự thiết kế. Không có súng ống máu lửa của 81 ngày đêm thành cổ và ngay cửa ngõ Sài gòn cũng như sách vở nhưng nhìn là thấy ngay một sinh vên tươi trẻ đầy nhiệt huyết trong buổi lên đường và cũng là ngày trở lại. Tính cả bệ tượng cao 3 m. Chất liệu bằng đồng.



      Hoạ sỹ điêu khắc Nguyễn Văn Long đang trình bày ý tưởng của mình để xin ý kiến đóng góp của những người trong cuộc. Dưới chân tượng sẽ khắc tên tất cả những sinh viên - chiến sỹ theo như lời bài hát dòng tên anh khắc vào đá núi....
 
 

      Tôi ngồi yên lặng ngắm nhìn những gương mặt ngày nào rạng ngời lấp lánh niềm tin nay đã có người tóc bạc trắng và khuôn mặt đang trở về già. Tôi vẫn nghe văng vẳng bên tai khi chúng tôi vào đến Quảng Trị đồng bào cứ nhìn theo và nói sao con trai Miền Bắc đẹp thế.
     
Có nhiều ý kiến đóng góp cho phác thảo này. Không gian đặt tượng kỷ niệm không được như ý trước mắt nó sẽ được đặt trong không gian của phòng truyền thống và sau đó có thể được dựng ở một nơi thích hợp trong khuôn viên trường ĐHXD Hà Nội.

Đang là phác thảo tôi xin đưa lên đây xin thêm ý kiến của các bạn mong các ý kiến để tượng kỷ niệm này thêm đẹp mãi như cuộc đời một thời tuổi trẻ các sinh viên - chiến sỹ.


VC

More...

Hà Nội ba giờ sáng - thơ VC

By VƯƠNG CƯỜNG


 

Hà nội ba giờ sáng
VƯƠNG CƯỜNG

Preview

Chim hốt hoảng ném mình vô định  
ngóng trông đêm ngây dại những sao gầy
vừng trăng hé nhìn khuyết tật
chập chờn đom đóm bay

Ngọn gió giật mình sổng chuồng hoang dại
rắc tro tàn bị thương
cây hoa sữa vô hồn thu hương tình cờ lại thả
có giấc mơ đêm lại hoá ra ngày

Dòng sông Hồng tê dại
dệt thêu nước mắt lặng thầm chôn hết những vì sao
đêm đắp xong nấm mộ
ngoái nhìn chờ một tiếng chuông

Con đường như xác chết mặc con tàu gà gật mà trôi
khắc khoải thức mơ
không một dáng người không một tiếng cười mê sảng
liên hồi đêm hút thuốc đỏ đầu môi

Nước mắt em nuôi mầm cây
điện thoại nóng ran
ba giờ sáng...

HN 21-5-2009
VC

More...