Tôi rối tóc mình trước bạn tôi...VC

By VƯƠNG CƯỜNG

 

Tôi rối tóc mình trước bạn tôi...
( Đọc bài thơ NGHĨA TRANG CHIỀU của THẠCH QUỲ )

      Khi chị Xuân Quỳnh mất anh Thạch Quỳ không về HN đưa tiễn được. Điều này luôn ám ảnh anh. Nhiều lần anh nói với tôi về nỗi buồn đó. Tôi bảo về được là tốt nhưng mình còn cả một đời đối xử với chị ấy cơ mà. Tôi không dám chắc anh Thạch Quỳ có nghe tôi nói không chỉ biết rằng nhiều khi anh nói XQ mất đi với anh là một tổn thất lớn. Một lần ra HN anh Thạch Quỳ về nơi chị XQ yên nghỉ anh đi một mình mà không rủ tôi đi. Bài thơ trên ra đời vào lần đi một mình ấy. Tôi biết anh TQ thường thế vui thì rủ tôi muốn sống tận cùng cảm xúc buồn thường chỉ một mình.
Cỏ xanh gió thổi ngang mồ bạn
bóng chiều sót lại vẫn mình tôi
      Nghĩa trang chiều thật buồn cô lẻ. Chỉ có ba hình ảnh một nấm mồ bạn một tác giả sót lại và một bóng chiều. Chiều ở đây là mút chiều một tấm phông liên tục chuyển nhưng chỉ một màu im lặng mặc dù có gió tạo nên đỉnh cao nhất của nỗi buồn. Người thơ không khóc. Nhưng nỗi lòng rung lên nấc nghẹn lên từng cơn người thơ tự nhủ lòng mình tự bào chữa cho lòng mình tự an ủi với lòng mình. Nhưng càng an ủi càng bào chữa càng tự nhủ thì dường như tất cả đã phản lại người thơ. Đứng trước bạn gần mà xa quá   thời gian trở lại ngày xưa. Thuở ấy hai chữ đó trong buổi chiều tàn càng làm cho không gian và thời gian như xám lại. Câu thơ Thuở ấy trang nghiêm cả nụ cười như một sự bồi hồi pha lẫn sự hối tiếc xót xa có nụ cười mà không làm cho không gian bớt buồn mà như còn buồn hơn. Nhà thơ Xuân Quỳnh không hiện hữu chỉ nấm mồ là hiện hữu thôi. Ấy mà hai người đang trò chuyện với nhau. Nói một mình hay hai mình cũng thế ở họ là một. Nước mắt cũng không nói được gì nữa thương nhớ cũng chẳng còn ý nghĩa gì nữa!
nước mắt hay chi dài thương cảm
thuở ấy trang nghiêm cả nụ cười
      Trong nỗi đau cô đơn ấy nhà thơ nói và nghĩ gì với bạn mình. Khi còn sống những năm được làm bạn của nhau hai người luôn luôn nói với nhau về thơ về đời rất tâm đắc. Chính vì vậy mà giờ đây biết nói với ai vì chữ nghĩa đâu phải nói với ai cũng được. Cái chết đã mang bạn đi tạo ra sự chia cắt giờ chỉ còn nói với một mình thôi. Lòng thơ ngày nào thao thiết chảy giữa hai người như dòng sông chảy giữa hai bờ. Giờ đây đâu còn nữa. Phân vân nên lặng hay nên nói sự giằng xé này trong tâm người thơ cho thấy sự mất mát quá lớn khi bạn tâm đắc đã đi xa. 
      Giờ đây anh Thạch Quỳ dường như rất ít nói thường với tôi anh em hay nói nhiều với nhau. Một lần tôi nói sao daọ này anh ít nói thế. Anh bảo biết hết rồi nên càng biết là không nên nói! Vốn người rất trẻ trong tâm hồn và chín chắn ý nghĩ trước cuộc đời bỗng thấy cần im lặng. Lúc ấy tôi nhớ chị Xuân Quỳnh nếu chị ấy còn liệu anh tôi có nói với chị Xuân Quỳnh như vậy không? Tôi lại nhớ Raxun Gam za tóp: Người ta mất hai năm học nói mất sáu mươi năm học im lặng. 
      Trong tất cả những bạn thơ có lẽ Xuân Quỳnh là người anh Thạch Quỳ yêu quý nhất và ngược lại Xuân Quỳnh cũng quý trọng anh Thạch Quỳ như thế. Tôi hiểu không có chuyện gì hai người không nói với nhau cả riêng chung. Có những khi nói đến một ai đó bao giờ chị Xuân Quỳnh cũng dặn thêm tôi chỉ nói với anh thôi nhé. Những bức thư gửi qua bưu điện hoặc gửi tay cho ai đó đều nặng tình cảm và tin cậy nhau lắm. Chị Xuân Quỳnh là người rất thông minh nhạy cảm đặc biệt và thẳng thắn pha chút hóm hỉnh. Anh Thạch Quỳ hay nói chuyện với tôi về chị Xuân Quỳnh nhất. Trong các câu chuyện đó tôi biết có khi quá ra một chút. Ví như ở nước ta không ai có tâm hồn nhạy cảm bằng Xuân Quỳnh. Dù như thế nào thì ấn tượng của tôi về chị Xuân Quỳnh rất tốt đẹp từ khi còn là cậu học trò trường làng. Năm 1965 hay sao ấy hội nhà văn cử chị Xuân Quỳnh vào dự đại hội thành lập hội văn học nghệ thuật Nghệ An. Trên đường về bên cạnh đường vào nhà tập thể có bảng viết:" Ai là Quỳ vào Quỳnh gặp!" Anh Thạch Quỳ theo lối vào gõ cửa thấy Xuân Quỳnh đang nằm đọc sách. Anh Thạch Quỳ rụt rè vào ra đều khó quay mặt đi thì nghe: Bỏ cái thói nhà quê ấy đi vào đây! Đấy lần đầu tiên hai người gặp và biết nhau như thế đấy và từ đó trở đi thành đôi bạn thân thiết. Thân thiết đến mức những năm bao cấp chị Quỳnh viết thư cho anh Thạch Quỳ bảo tìm tem gạo gửi ra HN cho chị ấy " bí mật nuôi nhau ".Chị thường gửi áo quần cũ vào cho con anh Thạch Quỳ. Viết xong bài thơ nào chị cũng chép tay gửi vào cho anh Thạch Quỳ.
      Tôi muốn nhắc lại chuyện có tính riêng tư trên để hiểu sự đau xót của anh Thạch Quỳ như thế nào khi đứng trước mộ chị Xuân Quỳnh.
Còn đáng bận tâm cùng chữ nghĩa
hay lòng nên lặng trước buồn vui
      Tất cả những ý nghĩ của người thơ như hỗn loạn một cơn gió thổi qua nhưng không qua được cứ quẩn quanh trên mồ bạn hay là ý nghĩ của cả hai người. Hình ảnh thơ này thật đắt bởi nó diễn tả được cái đầy cái rối loạn cái nhớ thương cái cảm mến bạn mình hòa với thiên nhiên. Cơn gió ấy thật là cơn gió thơ. Gió rối là bên ngoài tóc rối tưởng ngoài mà lại bên trong. Hai câu thơ này trên nền của bóng chiều đã đẩy bài thơ lên tận đỉnh. Nỗi đau trong đã cộng hưởng với nỗi đau ngoài thành nỗi đau không diễn tả được. Tự cảnh mà nói tình tự màu sắc mà nói cảm:
bây giờ gió rối trong màu cỏ
tôi rối tóc mình trước bạn tôi
      Như vừa ra khỏi trận cuồng phong người thơ lại có gì rất tỉnh táo:
Kỷ niệm còn nhắc nữa?
hay dở chuyện qua rồi
Sau khi nhà thơ Xuân Quỳnh mất nhà thơ Thạch Quỳ đã viết:
..." Giao thừa năm 1969 Quỳnh viết cho tôi bức thư dài 16 trang . Tết nhất đã làm cho Quỳnh thêm cô độc " Tôi quằn quại giẫy dụa suốt đêm không chợp mắt được .Bao nhiêu đêm dài dặc . Có hôm tôi đã dậy sờ soạng lục tìm được 12 viên thuốc ngủ "
... Đấy là những năm tháng khát vọng quấy đảo tâm hồn . Mơ ước trở nên khủng hoảng trước hiện thực . " Không có tình yêu không có hạnh phúc không có gì hết ". Mệt mỏi quá Quỳnh nói thế .Chán nản quá lại an ủi : " May ra có thể tin được vào cái do mình làm ra " . Trái tim nhạy cảm đó luôn quằn quại rên xiết trước khát vọng tình yêu hạnh phúc lớn lao . Đó là cội nguồn của tập thơ Gió Lào cát trắng mà sau này nhiều người đánh giá là tập thơ hay nhất của Xuân Quỳnh . Tập thơ ấy ra đời khi tác giả của nó sống tận cùng nỗi đau quằn quại của trái tim mình " .
..." Hơn hai mươi năm bầu bạn tôi có chút ân hận với Quỳnh . Ấy là năm 1980 sau sự việc bài thơ với con tôi ra Hà Nội . Tôi đi thẳng vào cổng hội nhà văn . Từ phía  trong Quỳnh hớn hở chạy ra và vui sướng hét lên :" Từ cõi chết anh trở về chói lọi " . Lúc đó tôi nghiêm mặt lại và nói :" Người ta không đùa như bà đâu !" . Quỳnh bị dội nước lã bất ngờ ỉu xìu như quả bóng hết hơi . Sau này tôi ân hận mãi về hành động đó của mình . Thực ra trước đó những sự kiện phi văn hoá đã quấy nhiễu tôi đến mệt mỏi . Với tấm long độ lượng vốn có từ thế giới bên kia mong bạn tha thứ cho tôi ở thế giới bên này "...
      Tất cả đã qua rồi. Câu thơ đau thắt bóng chiều rơi đời người như không gì quan trọng hết...
cỏ xanh tròn nấm mộ
yên lặng bóng chiều rơi...
      Hình ảnh yên lặng quá sao ta lại không thể lặng yên? Bài thơ không có lời đề tưởng nhớ sao đọc lên vẫn biết tác giả viết cho chị Xuân Quỳnh? Bài thơ tưởng như chỉ nói đến tình cảm riêng với một người bạn đã mất sao khi đọc ta lại thấy cái vô cùng và cả cái vô nghĩa với một đời người. Sao đôi khi phía sau chữ nghĩa và hình ảnh rất buồn lại như chứa một sức sống mạnh liệt? Phải chăng đó là một minh chứng sức mạnh của thơ ca...

HN 21-5-2010
VC

 

NGHĨA TRANG CHIỀU                     
THẠCH QUỲ

Cỏ xanh gió thổi ngang mồ bạn
bóng chiều sót lại vẫn mình tôi
nước mắt hay chi dài thương cảm
thuở ấy trang nghiêm cả nụ cười

Còn đáng bận tâm cùng chữ nghĩa
hay lòng nên lặng trước buồn vui
bây giờ gió rối trong màu cỏ
tôi rối tóc mình trước bạn tôi

Kỷ niệm còn nhắc nữa?
hay dở chuyện qua rồi
cỏ xanh tròn nấm mộ
yên lặng bóng chiều rơi...

More...

Những câu thơ không rõ ... giới tính - VC

By VƯƠNG CƯỜNG

 
 

Những câu thơ không rõ giới tính
VƯƠNG CƯỜNG

     
Tạo hóa cũng không hoàn hảo như ta tưởng. Ý chí và hành động thống nhất chỉ sinh ra hai loại giới tính là đàn ông và đàn bà. Vậy mà trong thế giới người nghe nói có đến mấy % giới tính không rõ nghĩa là vừa đàn ông lại vừa đàn bà. Hay khi làm việc này tạo hóa có sai số cho phép?
     
Nhà thơ nào cũng muốn tất cả các câu thơ của mình đều là thơ hết giới tính rõ ràng đàn ông là đàn ông đàn bà là đàn bà. Nhưng thực tế không phải lúc nào cũng chiều nhà thơ không có nhà thơ nào kể cả cụ Nguyễn Du cũng vẫn có những câu thơ không rõ giới tính. Đó là những câu thơ ít thơ mà nhiều văn lai giữa văn và thơ những câu thơ đồng tính.
     
Những người đồng tính không tránh khỏi đau khổ buồn chán vì mình không giống ai họ thường tìm lấy những người đồng cảnh và chỉ người đồng cảnh mới chia sẻ hết nỗi lòng được. Những câu thơ đồng tính thì khác có vị trí riêng trong bài thơ nhờ đó mà ý tứ bài thơ được xác định rõ hơn. Vì vậy mà những câu thơ đồng tính không thấy kém chị thua em. Tên lửa muốn bay lên phải có bệ phóng. Máy bay bay lên đường băng không bay. Trong tổ hợp ấy biết ai quan trọng hơn ai. Vả lại ai cũng muốn chọn phần hơn chọn hết cái hay cái đẹp thì cái chưa bằng trong tổ hợp để cho ai? Đấy bạn thấy đấy những câu thơ trung tính cao thượng thế đấy. Hóa ra không phải anh làm gì mà làm như thế nào. Hóa ra văn minh một thời đại được đo bằng dùng cái gì để sản xuất chứ không phải sản xuất ra cái gì.
     
Tôi biết bạn đang cười dài dòng lý luận làm gì câu thơ đồng tính đâu hãy chỉ ra xem nào? Vâng tôi sẽ chỉ. Nhưng bạn hãy cho tôi nói thêm một chút cho chắc chắn trước khi chỉ ra nhé. Hồi học phổ thông nhà trường yêu cầu mặc đồng phục. Ban đầu tôi chưa thích vì hai màu rõ rệt quá...trông cứ quê quê sao ấy. Nhưng mẹ tôi bảo vấn đề không tại màu cơ bản mà phối màu thế nào mà thôi. Mẹ tôi nói nếu quần màu đen đi với áo màu đỏ nhắc lại vài nét mảnh ở giày hay mũ đẹp sang trọng là khác. Đúng thật vẫn đề là pha màu làm sao tôn được nhau. Những câu thơ đồng tính đôi khi vẫn vậy đứng một mình thì không nhìn được nếu đứng vào đội ngũ có khi lại hay! Nếu câu thơ đồng tính đứng vào vị trí phù hợp thì chẳng những nó sang hơn mà chính câu thơ có giới tính rõ ràng cũng hay hơn. Nhiều khi giá trị tăng lên do hợp lực đấy!Tôi không dám nói nhiều nữa tôi  xin chỉ đây lấy ngay thơ Phạm Tiến Duật:
Xe không kính không phải vì xe không có kính
Bom giật bom rung kính vỡ đi rồi
Nếu bạn không đồng ý hai câu thơ ấy là đồng tính bạn hãy chỉ tôi xem thơ nằm ở chỗ nào? Tuyệt nhiên không có lấy một hình ảnh một âm thanh một màu sắc một ẩn dụ nào...Thậm chí nó chưa đến văn mà là báo! 
Ung dung buồng lái ta ngồi
Nhìn đất nhìn trời nhìn thẳng
Nhìn thấy gió lùa vào xoa mắt đắng
Nhìn thấy con đường chạy thẳng vào tim
Thấy sao trời và đột ngột cánh chim
Như bay như sà vào buồng lái ...vv...
     
Cũng thật thà như hai câu trên nhưng thơ cú tăng dần tăng dồn dập đúng là thơ và xe đang bay với tốc độ ngày càng cao hơn  tôi có cảm giác số tự nhiên đếm từ không trở đi.

   Hình như thơ cũng khởi động lấy đà như bất kỳ một vận động nào khác. Trước khi bay lên máy may vẫn phải rồ máy chạy dần ra đường băng.  Trước khi bay vào trời xanh chú chim nhỏ vẫn nhún đôi chân bé xíu lấy đà. Đôi khi tôi nghĩ nếu hai câu thơ đầu cứ khăng khăng không chịu làm anh đồng tính thì sao nhỉ? Thì tên lửa không có dàn máy bay không khởi động không có đường băng đôi chân chim không nhún một lát... Thơ tên lửa máy bay chim...thế mà có lúc giống nhau bạn thấy lạ không?
    
Có thể bạn chưa tin tôi nhưng do nể tôi chứ không phải vì lý giải của tôi trong phát hiện thơ đồng tính chứ gì. Tôi thấy sau cặp mắt nửa cười nửa không của bạn nói với tôi như vậy. Tôi sẽ chứng minh nhà thơ khác nhé. Hay là bạn chỉ nhà thơ nào cho khách quan? Hoàng Cầm phải không? Tôi đồng ý sẽ chỉ thơ đồng tính của nhà thơ Hoàng Cầm nhé. Hoàng Cầm là ông hoàng thơ tình có lẽ không ai không biết bài thơ Lá diêu bông. Đây nhé bạn thấy không trong bài thơ có những câu:
Chị bảo đứa nào tìm được lá diêu bông
Từ nay ta gọi là chồng
...
Hai ngày sau em tìm thấy lá
...
Mùa đông sau em tìm thấy lá
...
Chị ba con em tìm thấy lá...
     
Thơ ở đâu?Tuyệt nhiên không có hình ảnh nào gây ra một nỗi ám ảnh trực tiếp không thấy chút thi ảnh nào. Bài thơ Lá diêu bông trước hết hay về tứ tứ thơ lạ sau mới đến những câu thơ hay. Nếu không có những câu thơ đồng tính vừa trích thì ý tứ những câu thơ hay biết bám vào đâu lời kể rủ rỉ như ru ngủ ta và bất ngờ những câu thơ bay lên làm ta choàng tỉnh...
     
Nếu không có thì chất thơ lạ từ cái lá không có một chị tỉnh một em say và cả chị và em đều say làm sao đến được với người đọc? Em say chẳng cần biết đúng sai vì yêu chị mà cứ thế đi tìm thỏa mãn chị. Chị tỉnh thì biết chắc tìm đâu cho ra cái lá không có ấy. Chính chị tỉnh rồi cũng dần say những câu thơ hay nhất bay lên nói điều đó.
Chị lắc đầu trông nắng vãn bên sông
...
Chị lắc đầu trông nắng vãn bên sông
...
Chị cười xe chỉ ấm trôn kim
...vv...
     
Những câu thơ đồng tính giúp người đọc biến hóa với thời gian để khám phá bao sự lạ. Biết là không phải mà sao chị lại nhìn nắng vãn bên sông? Hình như có gì nao nao trong lòng chị lòng em? Một chút gì như tơ vương trong hồn chị hồn em làm vương vương mãi trong hồn người đọc. Chị em mê làm người đọc cũng mê theo tình yêu như có lại như không. Tình yêu là bùa mê thuốc lú đấy ai cũng uống hết. Hóa ra nhờ cả câu thơ đồng tính làm dàn câu thơ rất thơ có chỗ đậu tỏa sáng đã chạm đến hồn mọi người tạo ra sự ám ảnh không thôi. Trong anh trong tôi trong chị trong em đều có thế là được chia sẻ rồi. Thơ đấy thơ qua cầu để đến cùng ta.
     
Những câu thơ đồng tính đã tạo ra cái dàn vững chắc câu thơ - tên lửa sẽ bay cao bay xa bay mãi ám ảnh người đọc không có điểm dừng. Đôi khi tôi lại thấy những câu thơ đồng tính giống như tổ ong chứa đầy mật ngọt ở bên trong. Tổ ong ăn vẫn rất ngọt. Hay giàn hoa trên đó nở tung cánh hoa đủ sắc đủ màu. 
      Có những khi những câu thơ đồng tính đặt trước cũng có khi đặt sau có khi đồng tính nhưng mang tính nam hoặc nữ nhiều hơn tùy từng hoàn cảnh nó vẫn làm bổn phận của nó làm dàn để đặt tên lửa trước khi bay lên lấy đà trước khi vận động...
Tôi xin lấy lấy Nguyễn Bính:
Bữa ấy mưa xuân phơi phới bay
Hoa xoan lớp lớp rụng vơi đầy
Hội chèo làng Đặng đi ngang ngõ
Mẹ bảo thôn Đoài hát tôi nay
Hai câu sau là câu thơ đồng tính thôi cũng làm nền làm dàn cho hai câu trước rất thơ bay lên làm ta ngơ ngẩn cảm giác mất mát cái gì đó trong bước đi tất yếu của thời gian...
Còn nhiều câu thơ đồng tính lắm hình như nhà thơ nào cũng có...

HN 12-5-2010
VC

More...

Đôi điều mong muốn..

By VƯƠNG CƯỜNG




Đôi điều mong muốn ở một cuộc thi thơ
VƯƠNG CƯỜNG

     
Cuộc thi thơ về Hà nội đã bước vào giai đoạn nước rút.  Hai mươi tháng đã trôi qua thật đáng mừng cuộc thi đã thu hút hàng ngàn bài thơ mới sáng tác của hàng ngàn tác giả sinh sống khắp mọi miền tổ quốc và cả kiều bào trên nhiều châu lục tham gia. Từ người lần đầu cầm bút đến những nhà thơ đã thành danh từ người trẻ tuổi đến các cụ già đều hăng hái tham gia. Điều này cũng cho thấy sự hứơng tới kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội bằng nhiều màu sắc văn hóa bên cạnh sự cố gắng sáng tạo về vật chất của nhân dân ta. Cuộc thì này góp phần làm cho đại lễ ngàn năm Thăng Long - Hà Nội  thêm phần sâu sắc. Cùng với trang thơ dự thi báo Văn Nghệ còn đăng nhiều bài phân tích giới thiệu những bài thơ hay của các tác giả nổi tiếng trong lịch sử. Không chỉ cho ta thấy một cái nhìn trọn vẹn về tình yêu Thăng Long - Hà Nội  mà còn góp phần kích thích thêm sự sáng tạo của cuộc thi tình cảm không bị gián đọan như nó vốn có.
     
Dường như không có địa danh phong cảnh  nào của Hà Nội ngàn năm không được vào thơ. Người đọc vẫn ngỡ ngàng trước Ô Quan Chưởng Hồ Tây Hồ Gươm Hồ bảy Mẫu Ga Hàng cỏ cầu Thê Húc cầu Long Biên Quảng Bá Nghi Tàm Bát Tràng Cổ Ngư Sơn Tây...hay thẫn thờ trước dịu êm óng ả đặc sản Hoa Sữa Hoa Sen Hoa Loa Kèn Sâm Cầm Bia đá... Bất chợt tự hào khi gặp lại trong thơ những Văn Miếu Vạn Phúc Chương Dương Làng Vân... Kỷ niện lại hiện về trước Hàng Bạc Quan Nhân Nguyễn Siêu...Người quét rác anh bộ đội người gánh hàng rong tiếng dương cầm một làn điệu ca trù... vang lên trong tâm trí. Những làng ven đô ngoại thành hay cả những tháng ngày oai hùng đánh Mỹ trận Điện Biên Phủ trên không...mùa thu Hà Nội...Tất cả đều hiện lên lay động  nối liền lịch sử Thăng Long - Hà Nội. Có thể nói các nhà thơ đã dành tình cảm đặc biệt của mình cho thủ đô thân yêu với tất cả tấm lòng.
     
Không chỉ vậy Thăng Long - Hà Nôi còn được nhìn từ xa cuối trời tổ quốc hay ở bên kia trái đất. Thành phố được mở rộng thì thơ viết về Tăng Long - Hà Nội cũng được mở rộng. Chất lượng cuộc thi rồi ban giám khảo sẽ công bố nhưng cuộc thi này đã cho thấy có những câu thơ mang hồn phách Thang Long lấy một đoạn bất kỳ:
Nghe như lửa reo nghe như gió cháy
Thịnh suy - vận nước mờ - tỏ mệnh trời
Đầm đìa lệ rơi đầm đìa máu rơi
Trống rỗng kinh thành lấp đầy bóng giặc
Một giây nức nở độc huyền cầm vỡ
Một cơn hồng thủy trôi dạt trên tay
( Độc huyền cầm Hà Nội - Nguyễn Hữu Quý )
     
Hình như thơ viết về quá khứ Thăng Long - Hà Nội được quan tâm nhiều hơn. Thể lệ cuộc thi lại đặt trọng tâm vào chủ đề thời kỳ đổi mới điều này thật có lý. Thăng Long - Hà Nội ngàn năm khí phách khi thịnh khi suy đặc biệt những năm đối mặt với giặc giã xâm lăng tuy chưa đủ nhưng thơ cũng đã nhiều. Cuộc chiến tranh kinh tế lần đầu chúng ta đối mặt cũng đã tạo nên những chiến công nối tiếp. Người Hà Nội đã đi vào cơ chế mới cơ chế thị trường trong điều kiện toàn cầu hóa mồ hôi và máu đã đổ thấm đất này để làm nên một Hà Nội đàng hoàng và to đẹp. Người Hà Nội đã biết lấy sức mạnh từ khí phách oai hùng ngàn năm để vượt lên chiến thắng trong hiện tại và hướng mạnh về tương lại. Hà Nội đã làm được nhiều lắm nhưng cuộc sống vẫn còn nhiều cam go thách thức. Cơ chế thị trường tự nó làm xuất hiện mặt trái những khuyết tật khủng hoảng và ô nhiễm môi trường tự nhiên và văn hóa  đói nghèo và lạc hậu cuộc chiến này vẫn đeo đuổi. Bên cạnh những thành công còn có nhiều đau đớn nhưng đó là nỗi đau trưởng thành. Thơ sẽ song hành cùng Thăng Long - Hà Nội.
     
Toàn cầu hóa đã làm xuất hiện hai xu hướng kinh tế khộng biên giới và văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc. Mang theo trong mình ngàn năm tinh hoa người Hà Nội đang chuyển dần thành những con người mới  đáp ứng yêu cầu phát triển hiện nay. Thơ phản ánh bão táp của cuộc chiến này dường như còn mờ nhạt trong cuộc thi. Biết rằng hiện nay viết về thời kỳ này còn nhiều khó khăn lắm.
     
Trong những bài thơ đã in trên báo Văn Nghệ mà tôi đã đọc vẫn mong muốn nội dung mới phản ánh nhiều hơn và có sự cách tân về hình thức. Thơ mới ( 1930 - 1945 ) đã hoàn thành cuộc cách mạng thơ với những thành tựu cắm mốc quan trọng trong lịch sử văn học  nhờ phá vỡ hình thức cũ do vậy cuộc sống đã vào thơ nhiều hơn. Do phương pháp tiếp cận bị hạn chế nên thơ mới chỉ dừng lại ở đó. Nhưng hai cuộc kháng chiến chống Pháp Và chống Mỹ thì khác hẳn đời sống vào thơ ồ ạt dường như bất cứ hình ảnh nào cũng tự chảy vào thơ. Nếu so với hai cuộc kháng chiến thì cuộc sống hôm nay phong phú hơn rất nhiều lần. Nhưng văn học vẫn chưa tương xứng. Cuộc thi thơ về Hà Nội lần này cũng đang chứng minh điều đó. Tác động của cuộc sống mới vào tâm tư tình cảm nhà thơ theo nhiều chiều và thơ như là kết quả tối ưu của sự tác động đó phải đi qua chiếc cầu nhận thức. Quả thật cuộc sống hôm nay thật chẳng dễ gì nhận thức vì quá nhiều ngổn ngang hỗn độn. Theo tôi cần phải thay đổi phương pháp và cách cảm nhận cuộc sống sẽ ngăn nắp hơn nội dung hình thức thơ sẽ phong phú hơn. Quá khứ hiện tại và tương lai là liên tục. Chính cuộc sống mới đã sinh ra nhiều ngôn ngữ thơ mới hơn nếu nhà thơ nhận thức được. Ngôn ngữ mới ấy thể hiện nội dung mới bằng một hình thức có cánh tân.

Ngôn ngữ thơ nếu cứ thể hiện như truyền thống  không những không đủ chuyển tải mà còn tạo ra sự nghèo nàn nhàm chán. Cuộc thi này nếu chỉ xét về ngôn ngữ thơ tôi thấy chưa thật phong phú đặc biệt ngôn ngữ mới. Đất thành phố giờ rất đắt vì vậy mà đã xây nhà thì ai cũng biết cần phải xây nhà cao tầng mới tối ưu được. Ngôn ngữ thơ cũng giống như nhà tầng vây. Không phải thơ trẻ mới xây được ngôn ngữ nhà tầng mà chính nhà thơ lớp trước đã xây thành công. Xin lấy một trường hợp: Hoàng Cầm.
Chị lắc đầu trông nắng vãn bên sông
Hay: Chị cười xe chỉ ấm trôn kim
( Lá Diêu bông )
     
Mở rộng không gian và thời gian ép tối đa ngôn ngữ thơ vào thơ. Thơ nay cốt nhạc chứ không chỉ vần. Thơ không cần câu nệ thể loại. Thể loại vốn ra đời sau thơ và biểu hiện của nhận thức thơ thôi. Nhiều khi thể loại đã biến thành cái lồng nhốt thơ. Thơ không chỉ có chừng ấy thể loại mà con người đã biết. Trong dòng chảy thời gian tùy theo điều kiện lịch sử cụ thể mà thể loại cũng thay đổi. Có như vậy mới đủ khả năng chuyên chở các chi tiết thơ mà đời sống cô đặc lại. Hình thức thơ trong cuộc thi này chủ yếu là cũ nhạc điệu vần cũ vì vậy mà tôi vẫn thấy cuộc sống mới hôm nay vào có hạn trong thơ. Do đó chưa phản ánh tốt nhất tình cảm con người khi Thăng Long - Hà Nội đã bước vào 1000 năm tuổi. Tất nhiên thơ không phải là cuộc sống nguyên nghĩa mà là cuộc sống đã nhận thức sau khi đã tác động vào tâm tư tình cảm người viết. Độ sâu sắc của thơ có phần phụ thuộc vào văn hóa người thơ. Người viết có trách nhiệm đại diện cho mọi người nói hộ mọi người về tình cảm của họ với thủ đô yêu dấu. Khi ấy thơ không chỉ phản ánh hiện tại mà còn mơ ước về tương lai không ảo tưởng.
     
Tôi vẫn thấy mong muốn nhiều hơn về sự đột phá trong thơ dự thi về Hà Nội. Cuộc thi chưa kết thúc và đọc những bài thơ dự thi đã cho tôi biết những mong muốn ấy là có cơ sở...

HN ngày 11 - 5 - 2010
VC

More...

Một kỷ niệm nhỏ đêm sinh nhật nhà thơ Hoàng Cầm - VC

By VƯƠNG CƯỜNG


 

Một kỷ niệm nhỏ đêm dự sinh nhật Hoàng Cầm
VƯƠNG CƯỜNG

     
Là công dân sống ở HN rất gần với những nhà thơ lừng danh nhưng tôi không dám đến thăm họ. Nhà thơ nhạc sỹ Văn Cao kể ra là có điều kiện nhất vì tôi với Nghiêm Bằng con trai ông học với nhau tôi đến với con ông chắc là được diện kiến ông. Ngay cả khi tôi viết bài giới thiệu thơ Nghiêm Bằng chính ông đặt bút sửa lại một câu Nghiêm Bằng nói với tôi ông cụ muốn thế. Tôi bảo ông cụ đã nói thì chúng ta chỉ biết vâng lời thôi tôi cũng chưa dám đến lần nào. Khi nhà thơ Xuân Diệu mất ngày đưa tang tôi bỏ việc đến 51 Trần Hưng Đạo để chứng kiến lễ truy điệu ông. Tôi nghe những tiếng khóc và cả những tiếng gào của nhiều người vốn là những nhà thơ nhà văn nổi tiếng trong đó có Chế Lan Viên làm mắt mình cũng đỏ hoe... Đôi khi ngồi với bạn trong quán rượu nào đó không phải vì thích uống rượu mà thích được ngắm các nhà thơ.
     
Duy nhất một lần tôi anh Nguyễn trọng Tạo và Văn Hải tặng hoa Hoàng Cầm Nguyễn Đình Toán có chụp ảnh này. Số là đêm 22-2 năm 2002 bỗng anh Nguyễn trọng Tạo gọi điện rủ tôi cùng Văn Hải đến Trung tâm văn hóa đông tây đường Nguyễn Chí thanh dự sinh nhật lần thứ 80 của nhà thơ Hoàng Cầm. Tôi mang theo một bó hoa đến thấy rất nhiều người vừa quen vừa lạ và rất nhiều hoa. Ông vẫn thanh thản dung dị nghe những lời chúc mừng và cả những bài thơ ông được ngâm lên qua giọng của những người phụ nữ rất yêu ông. Anh Nguyễn trọng Tạo dẫn chương trình. Không biết có phải chủ ý hay không sau những lời chúc mừng có vẻ như có văn bản của nhiều bạn ông Nguyễn Trọng Tạo giới thiệu một bạn trẻ cũng làm thơ lên phát biểu chúc mừng. Tôi thấy sắc mặt Hoàng Cầm không hề thay đổi. Đến lượt ông đáp lời   ông nói ngắn tôi nhớ câu cái cô này viết bài thơ nào cũng gửi qua hộp thư nhà tôi. Tôi giật mình và thấy một Hoàng Cầm khác thận trọng và sâu xa. Ông không như báo chí đang lăng xê cô nhà thơ này. Có lẽ ông nghĩ thơ đâu phải lăng xê và chắc ông đọc và không biết nói gì khen hay chê lúc này đều không tiện. Thơ tình ông kiêu sa lộng lẫy kín đáo thế cơ mà. Người hiểu được thơ hay chưa chắc gì viết được thơ hay nhưng nhà thơ hiểu thơ hay thì biết được thơ dở. Người con gái đẹp chỉ khi như không thấy mình đẹp vẻ đẹp như tự nhiên mà đẹp.

Hoàng Cầm luôn tự mình bứt phá êm đềm luôn cách tân không tuyên bố có tầm nhìn quá sâu xa. Nhà thơ trẻ kia chỉ biết làm tình làm tội thơ cố buộc vào thơ những điều không phải bao giờ cũng sạch sẽ buộc vào thơ những điều mà bản chất thơ hiền lành không có. Người nguyên thủy cũng biết lấy vỏ cây làm quần áo loài người đã qua biết bao nhiêu lần cách mạng tìm ra những loại vải đẹp nhất để may áo quần và ai cũng mặc áo quần. Riêng nhà thơ này thì cởi truồng cởi truồng từ khi bé đến già cho mọi người chú ý. Cởi truồng mãi hóa ra lại mất thiêng.

Thơ thời nào cũng lụa là không nghiêng ngó...

More...

Chàng ơi điện ngọc bơ vơ quá...VC

By VƯƠNG CƯỜNG




Ảnh Nguyễn Đình Toán
 

Chàng ơi điện ngọc bơ vơ quá...
VƯƠNG CƯỜNG

     
Khi nhà thơ Bên kia sông Đuống vừa ra đi anh Nguyễn Trọng Tạo đã viết bài chuyện tình của Hoàng Cầm tôi thích đoạn qua lời kể của chị chủ quán Lá Diêu bông:

...Thi sỹ Hoàng Cầm phủ dụ chị ta bằng những câu thơ thật sang trọng:"  Kinh Bắc lên men đằm hương vương phi / Hỡi mưa phương Nam bao giờ mưa đi? "
     
Tôi cũng nghe chị Lưu Nga trong cuộc rượu có cả anh Nguyễn trọng Tạo Nguyễn Đình Toán...lúc 3 giờ sáng sau khi cùng dự lễ mừng sinh nhật lần thứ 80 của Hoàng Cầm: " Anh Hoàng Cầm cứ rủ chị về ở với anh..."
     
Bỗng nhiên tôi lại nhớ đến hai câu thơ vào loại hay nhất của Ngân Giang   viết về Trưng Nữ Vương:
Chàng ơi điện ngọc bơ vơ quá
Trăng chếch ngôi trời bóng lẻ soi
     
Tôi lại hình dung khi bà oai hùng cưỡi voi ra trận chỉ huy quân tướng đánh giặc mạnh mẽ biết chừng nào. Ấy mà khi giặc đã tan ngồi vào ngôi Vương người anh hùng ấy trở lại phụ nữ mềm yếu biết bao nhiêu. Và càng mềm yếu càng đẹp! Câu thơ của Ngân Giang cứ da diết trong lòng tôi từ khi đọc được nó đến giờ. Thì ra con người dù là ai trong đời sống tình cảm có khi còn cao hơn cả sự nghiệp! Hay nói cách khác sự nghiệp cùng với đời sống tình cảm sẽ làm người ta cân bằng hơn sáng tạo hơn. Nếu không con người sẽ cô đơn hơn bao giờ hết.
     
Tôi càng thấy vững chắc hơn trong lập luận ấy khi đọc ông Phạm Văn Đồng. Có lẽ ít ai viết hay về Hồ Chí Minh như ông. Hãy nghe ông nói: " Người là người Việt Nam Việt Nam hơn bất kỳ một người Việt Nam nào khác. Người có cặp mắt sáng sáng hơn bất kỳ một cặp mắt nào khác. Người cúi xuống nâng mọi người lên ngang đến tầm Người..." Đó cũng là những biểu hiện ra ngoài của người anh hùng giải phóng dân tộc nhà văn hóa kiệt xuất Việt Nam Hồ Chí Minh. Người anh hùng ấy không chỉ tìm đường cùng đồng chí mình đề ra và lãnh đạo thực hiện thành công đường lối giải phóng dân tộc mình khỏi áp bức nô dịch mà còn có khi tan biến vào thiên nhiên tươi đẹp: Non xa xa nước xa xa... Mặc dù công lao sự nghiệp lịch sử còn ca ngợi không có điểm cuối cùng nhưng trong lòng người anh hùng vĩ đại ấy vẫn rất cô đơn. Hãy đọc lại Phạm Văn Đồng người ở gần với Người nhất: " Chiều chiều sau giờ làm việc tôi nhìn sang Phủ Chủ Tịch thấy Bác ngồi cô đơn quá. Lúc ấy tôi lại ân hận sao ngày trước không lấy vợ cho Bác..."
     
Xem ra thì từ người anh hùng với sự nghiệp kết thành lịch sử hay với người bình thường không kể gì nam hay nữ thì tình yêu mái ấm gia đình vẫn là một mơ ước giản dị mà vĩ đại lắm. Ai thiếu thì không tránh khỏi nỗi cô đơn. Riêng nhà thơ thì nỗi cô đơn còn khủng khiếp hơn nhiều. Với nhà thơ Bên kia sông Đuống  khi đọc những dòng này tôi vẫn bùi ngùi: " Khi đã vào tuổi bát thập ông vẫn cảm thấy thèm một bàn tay của người bạn đời chăm sóc từ ốm đau đến khi trò chuyện. Ông nói: " Giá như khuy áo đứt có người đơm màn thủng có người vá thì ấm cúng biết bao. Người xưa nói " Con nuôi cha không bằng bà nuôi ông" thật thấm thía". Chính vì vậy mà thơ ông vẫn trẻ mãi nỗi đam mê và khao khát tình yêu..."
    
Và tôi hiểu khi ông có và khi không còn thì trái tim thơ vẫn được nuôi dưỡng bằng sự khát khao nguồn cội của những bài thơ tình hay nhất...

More...

Làng quê tôi - VC

By VƯƠNG CƯỜNG


 

Làng quê tôi

VƯƠNG CƯỜNG


      Làng tôi là làng thuần nông như cách nói hiện nay bởi ngoài làm ruộng ra không hề có ngành nghề thủ công nào cả.
Phải đến mấy chục năm tôi mới được ở nhà mình một tuần. Có lần nhà thơ Vương Trọng nói với tôi chú ở Hà Nội thời gian gấp ba lần ở quê. Vậy mà những gì chú viết được lại bắt đầu từ quê. Nhìn cái gì ở quê mình cũng đẹp mặc dù lý trí biết quê mình không có Đền Ngọc Sơn cầu Thê húc...Anh Thạch Quỳ cũng có lần nói với tôi tuổi thơ ở quê thật quan trọng khi kỷ niệm tuổi thơ vơi đi cũng là khi viết khó. Những gì anh viết được cũng nhờ những ngày chăn trâu cắt cỏ bắt ong hái sim trên đỉnh núi Quỳ. 


Hoa trong vườn nhà tôi

     
Bây giờ tôi đang trở lại quê tôi sau nhiều năm xa cách. Trên con đường vào làng những câu thơ của chú Vương Trọng cứ tràn về theo mỗi bước chân và nước mắt tôi đã rơi tự nhiên:
Khi mắt tôi khép lại cái nhìn
Hãy đưa tôi về nơi sinh nở
Làng tôi nhỏ lối vào làng cũng nhỏ
Ô tô về phải dừng lại đường quan....
     
Không biết vì sao ở quê tôi đường ô tô chạy cứ gọi là đường quan. Bạn đọc có thể yêu nhiều câu thơ bài thơ khác...bởi thơ Vương Trọng đã bay lên suốt mấy chục năm qua. Nhưng với tôi những câu thơ chú Vương trọng viết về quê mình làm tôi xúc động nhất. Đây là bài thơ chú Vương Trọng viết để tưởng nhớ Mẹ người tôi gọi bằng Bà:
Con lang thang vất vưởng giữa đời thường
Đâu cũng sống không đâu thành quê được
Còn quê mẹ cuối chân trời tít tắp
Con ít về từ ngày mẹ ra đi...
     
Tưởng như chẳng có gì cao xa chữ nghĩa mới mẻ mà xoáy vào lòng tôi suốt bao năm rồi như mới hôm qua. Đây là hình ảnh chị dâu người tôi gọi là mự ( thím ):
Nghĩ mà thương lắm chị dâu
Chiều mưa gạo hết mẹ đau cuối giường
Em ngồi đôi mắt nhòa sương
Nón tơi cắp rá ngang vườn chị đi
     
Đó là những hiện thực không hề tô vẽ những năm họ Vương tôi rơi vào khủng hoảng do một sự sai lầm lịch sử. Chú Vương Trọng qua thơ mà nổi tiếng nhưng ai biết được 10 tuổi chú mới được đi học lớp một. Anh Thạch Quỳ nói với tôi nếu tình cảnh kéo dài có thể chú mù chữ! Nhiều khi sự thật đơn giản mà ai biết được vì nó như không còn vì khi đi học chú là người học thông minh nhất từ khi còn là trẻ con đến khi học đại học tổng hợp khoa toán. Chú Vương Trọng đặc biệt giỏi toán và ngoại ngữ. Tôi thường bị núp dưới cái bóng của chú. Khi trong cuộc gặp bạn bè nhất là các nhà văn nhà thơ tôi thường được ghi chú thêm khi giới thiệu cháu Vương Trọng em Thạch Quỳ đấy. Mặc dù bị hai cái bóng đó che khuất nhưng tôi không buồn và chừng mực nào có tự hào một chút. Tôi cố gắng để không bị dợp.


Cây trầu khi làm nhà tôi để lại

     
Từ xa tôi đã nhìn thấy núi Quỳ nơi thuở nhỏ không ai trong làng tôi không có kỷ niệm ở đây. Và tôi biết trên mọi nẻo đường đất nước dù làm gì ở cương vị nào thì núi Quỳ luôn nằm trong trái tim người làng tôi.
Núi Quỳ bé sao mà nhiều đá thế ?
Tuổi chăn bò hốc đá trú mưa
Hoa chổi rụng dưới cánh ong vò vẽ
Đá trắng phơi đầy trời nắng trưa 
     
Chỉ đọc mấy câu thơ này cũng đủ thấy thơ anh Thạch Quỳ có hai yếu tố đan dệt nên tuổi thơ quê tôi và tâm hồn đá rắn. Nhiều người cứ tưởng anh Thạch Quỳ cứng rắn ngang ngang nhưng tôi biết họ đã nhầm. Người đơn giản thường chỉ thấy bề ngoài và hình ảnh bề ngoài của anh Thạch Quỳ làm nhiều người tưởng thế. Nhưng thật ra không ai tôi biết lại mềm mỏng và phong phú trong tâm hồn như anh. Khi gặp nhau thường tôi với anh Thạch Quỳ nói chuyện đến sáng. Một tâm hồn lồng lộng những kiến thức huy hoàng và một cách nhìn biện chứng!

Vẫn là quê tôi vẫn chiều chiều trên cánh đồng làng anh Thạch Quỳ đi hóng gió:
Nước trong veo con cá quả no mồi
Lượn đủng đỉnh chào thăm từng gốc lúa
Con cá ngửi vết chân bùn bỡ ngỡ
Nổi mắt tròn ngơ ngác nhận ra tôi
     
Bạn thấy đấy tình quê trong thơ anh Thạch Quỳ sống động và thơ mộng biết bao. Chính từ làng quê tôi trời xanh quê tôi đã nuôi lớn một tâm hồn cao đẹp nhen nhóm ngọn lửa tình yêu mãi mãi đến bây giờ. Thơ anh Thạch Quỳ là sự mềm mại đặc việt vì chan chứa cảm xúc:
Trời ta xanh mắt ai mà chẳng thấy!
Vốn rất xanh từ cái tiết mùa thu
Một sớm mây hừng một chiều gió dậy
Một bầu trời thanh sắc lẫn trong thơ 
      Làng tôi đấy một làng quê bình thường chẳng có gì thu hút bạn nhiều đâu. Ấy vậy mà là nơi sinh ra những hồn thơ đặc sản. Có người nói sở dĩ quê tôi làng tôi có nhiều người làm thơ vì trong kháng chiến chống Pháp làng tôi là vùng tự do. Các nhà văn nhà thơ nhạc sỹ nổi tiếng nhất Việt Nam như Chế Lan Viên Lưu trọng Lư Xuân Diệu Thanh Tịnh Nguyễn văn Tý... đã đến ở và chuyền ngọn lửa tình yêu văn học cho lớp thiếu niên trong đó có Vương Trọng và Thạch Quỳ. Tôi nghĩ cũng không sai. Nhưng ai biết bố chú Vương Trọng từng dắt tay cac con dạo trong làng và đọc Truyện Kiều hay Chinh phụ ngâm bằng chữ hán và chú Vương Trọng mới biết đi đã thuộc làu làu không biết khi ấy chú có hiểu không? Người sinh ra chú Vương Trọng chỉ biết đọc sách và ngâm thơ chứ không biết làm việc gì như những nông dân quê tôi. Tôi chỉ nhớ được một câu khi ông sắp ra đi mãi mãi thế này:
Từ trần biệt đáo nhất thân vinh
Có lẽ ít có câu thơ nào mà tình thương yêu con người quên cả mình đi như thế. Hay như ông tôi dắt anh Thạch Quỳ mới biết nói đã đọc thơ cho bạn ông đều là những người chỉ biết chữ nghĩa. Trước khi mất ông tôi gọi mẹ tôi lại và đọc:
Còn trời còn nước còn non
Còn em quả phúc cũng tròn như gương
Bài thơ ấy ông tôi chỉ đọc một lần cho mẹ tôi nghe và giờ gần một trăm tuổi mẹ tôi vẫn đọc cho tôi nghe. Nhiều người anh em trong họ tôi có trí nhớ và tâm hồn đặc biệt. Theo anh Thạch Quỳ thì người tạo ra niềm yêu đặc biệt thơ trực tiếp cho các anh là chú Vương Trâm ( Anh chú Vương Trọng ). Tôi có cảm giác không có nhà thơ bài thơ hay nào mà chú không biết. Chú cứ thuộc lòng hàng trăm hàng ngàn bài thơ đông tây kim cổ...Giọng đọc mê hồn của chú đã thu hút tôi khi còn bé tẹo. Một người chú khác là Vương Đơủ người nghe thơ qua đài tiếng nói Việt Nam là thuộc liền khi giọng nghệ sỹ ngâm thơ vừa dứt nhất là thơ anh em. 


Chú Vương Đơủ

     
Bây giờ chúng ta mới có ngày nguyên tiêu dành cho thơ. Nhưng họ tôi đã có ngày ấy có lẽ cách đây ngót nửa thế kỷ. Đêm 14 tháng giêng họ tôi đã 250 năm tế tổ. Trong những đêm như thế khi việc tế tổ đã xong thường đến chương trình đọc thơ. Nói chương trình có vẻ không đúng vì thường như tự phát và tự nhiên không hề có sự chuẩn bị nào. Đặc biệt khi chú Vương Trọng về nhà trong ngày ấy. Những đêm thơ như vậy không chỉ anh em trong họ mà có khi kéo cả người ở xa hàng cây số đến nghe.
     
Vậy là tôi đã về làng sau miên man một chút về làng quê mình. Chú Vương Long cũng là một nhà thơ có lần tôi đã giới thiệu  mời tôi lên nhà uống rượu. Nói vậy thôi chứ anh em tôi có ai biết uống rượu đâu. Ngay cả người được tiếng uống rượu như anh Thạch Quỳ cũng chỉ uống vui thôi. Trên bàn đủ thức nhắm tôi chú Vương Long và chú Vương Đơủ ( Nguyễn Ngọc Đơủ ) ngồi uống. Nhâm nhi một chút lại đọc thơ! Anh em tôi có cái lạ là gặp nhau chỉ đọc thơ rất ít nói chuyện làm ăn hay chuyện đời linh tinh đâu đó. Chú Vương Long đọc cho tôi nghe một bài thơ vừa viết khi đi chùa Hương. Đọc hết người này đến người khác tác giả này đến tác giả kia tôi có đọc vài bài trên vnweblogs!


Chú Vương Long

     
Suốt tuần anh em gặp nhau cứ vậy thời gian được đo bằng số lượng các bài thơ. Tôi có mang về mấy cuốn thơ Đám mây hình thiếu phụ ai cũng mừng. Chú Vương Sâm ( anh chú Vương Trọng ) khi mời tôi uống rượu có hỏi cháu nghiện rượu à? Vì trong bài Hà Linh viết làm chú tưởng tôi nghiện rượu. Tôi bảo cháu có nghiện đâu đây là anh bạn viết cho vui thôi. Chú bảo thế mà chú cứ tưởng cháu nghiện rượu. Chú đọc các bài tôi viết trên báo Văn Nghệ và tập thơ tôi rồi nói chúc mừng cháu năm qua làm được nhiều việc.
Tôi lại ra đi và như bao lần luôn luôn mong ngày trở lại với làng quê yêu dấu của tôi.


Những người thân đến thăm mẹ tôi



HN 30-3-2010
VC

More...

Đi xe Buýt - VC

By VƯƠNG CƯỜNG

 

Đi xe Buýt
VƯƠNG CƯỜNG

     
Ở Hà Nội cũng lâu rồi thế mà tôi chưa đi xe buýt bao giờ! Mấy hôm sau việc ra đi của thằng cháu quá đột ngột tôi lại cảm thấy không đi xe máy được. Thế là tôi đi xe buýt. Con trai bảo bố ra bến xe ngay cạnh nhà mình tìm xe số 28 lên xe sẽ đến cơ quan bố đấy. Thế là dậy sớm hơn ra bến xe. Đi sớm thấy toàn sinh viên đi học. Nhảy lên xe mất chừng 30 phút đến cơ quan. Thấy cũng tiện định bụng sẽ đi xe buýt một thời gian dài cho tâm lý ổn định trở lại sẽ đi xe máy còn la cà được. Khi về tôi ra sớm bến xe gần cơ quan. Chưa thấy xe đến. Thấy mấy ông trải bàn cờ ra hè đường tôi cũng ngồi xuống xem. Tôi biết đánh cờ nhưng chưa bao giờ cầm quân cả. Ngồi xem quên mất xe đến 2 lần rồi đi. Khi tôi biết chỉ thấy phía sau xe. Thế là đứng dậy quyết chờ. Chờ lại thấy lâu. Quay sang ngồi hàng nước nhâm nhi chén trà hút điếu thuốc vệ đường. Lần này thì mắt không rời bến xe.
     
Ngồi quán nước nghe nhiều chuyện đời lắm. Một chị chừng xấp xỉ 40 khoe với bạn mày ơi công an bắt được thằng Hùng nhà tao rồi! Loáng thoáng biết thằng con cô này nghiện nặng về bắt mẹ mỗi ngày đưa tiền hút hít khoảng 100.000đ. Lại nghe tôi chẳng bao giờ đi xe đường dài vì đa số lái xe nghiện nên nhiều tai nạn lắm...Xe đến. Thế là lên xe. Vừa lên một cậu sinh viên đã lễ phép đứng dậy nhường ghế. Một hành động thật đẹp như mấy chục năm về trước mình cũng làm như vậy khi đi tàu điện bờ Hồ. Nhưng chợt thoáng buồn! Ồ mình trong mắt các bạn trẻ đã già lắm rồi nên cần sự giúp đỡ! Thì đúng rồi con trai út đã lấy vợ cơ mà. Nhiều khi cũng vô tình quên mất tuổi tác sao khi nào cũng thấy mình còn...trẻ!
Đến Cầu Giấy mời bà con xuống xe quay đầu ở đây. Lại xuống. Lại lên xe. Biết xe số 28 chạy qua bến cạnh nhà mình tôi vẫn hỏi xe có qua Gò Đống Đa không anh? Không xe chạy theo đường mới sang Kim Liên! Lại xuống ở Kim Liên. Đi bộ tìm bến xe đi về Gò Đống Đa. Lẽ ra đi một chặng thì mình đi đến ba chặng! Về đến nhà mất hơn một tiếng đồng hồ.
     
Tôi bảo con trai mua cho bố cái xe ga để bố đi làm. Con tôi bảo để đến chủ nhật này con mua cho bố. Thật tình xe đang thừa mà phải mua xe mới bởi vì cái xe tôi thường đi lại bị tai nạn nên công an còn giữ. Con tôi bảo khi công an trả lại con bán ngay không mang về nhà nữa bố ạ. Tôi cũng thấy thế. Còn cái xe để cho cháu đi 4 năm nay còn dựng góc nhà. Tôi không muốn đi xe ấy. Con tôi lại gọi cho bạn nói bán xe này. Chao ôi chiếc xe quen thuộc với mình bây giờ người ta chỉ mua khoảng 2-3 triệu đồng vì xe cũ! Tôi bảo con mang về quê khi nào mình về thì lấy đi không bán làm gì nữa. Con tôi cũng thấy thế.
     
Lần đầu đi xe buýt gặp nhiều vui buồn và lại trở lại đi xe máy vì tâm lý đã tạm ổn.

More...

Trời cũng...thường thôi...-VC

By VƯƠNG CƯỜNG




 

Trời cũng thường thôi...
VƯƠNG CƯỜNG


     
Cứ tết thế này thì thích thật. Sao một năm không làm mấy cái tết cho vui nhỉ. Ví dụ như cần có cái tết trù bị giữa năm chẳng hạn. Thế mới biết người đề xuất xưa cho thượng đế ký duyệt vẫn còn xa với thực tế phát triển lắm! Này bạn nhé sau mấy cái vụ tắc đường Hà Nội trở về với thời nguyên thuỷ của nó. Hà Nôi trở về thật sâu tôi có cảm giác thời cụ Lý Công Uẩn. Trời thanh thản và đất không hề ồn ào vội vã gì. Đêm cứ thế nhẹ nhàng đưa mọi người vào dần giấc ngủ trong mưa xuân mà không ảnh hưởng đến nhau. Nhiều khi thức giấc tôi không biết mình đang còn ở thời nào của mình nữa hình như thời hoa niên. Sao nhiều mộng mơ thế. Sao mong cho sáng nhanh để còn chạy ra đường dưới làn mưa bụi Bữa ấy mưa xuân phơi phới bay...
     
Phục trời! Chẳng cần hô hào thành phố xanh sạch đẹp chẳng cần chiến lược phát triển bền vững... Trời điều hành một loáng Hà Nội ra Hà Nội ngay! Trời chỉ ưa cái mới thôi. Này nhé thấy hạ giới chuẩn bị đón tết bằng cả hàng hàng dãy dãy hoa đào quất còn phá cả rừng đào bất kỳ ở đâu kể cả bên Lào. Khác ngôn ngữ nên biết nói làm sao cho những cái đầu ngộ nhận kia tỉnh lại? Cuộc đời làm trời đã cho trời bài học: Không đưa cái quân tử để đối xử với loại người không có cái quân tử! Nghĩ vậy trời đưa bài hạ sách! Cho Hà Nôi nắng hơn 30 độ mấy ngày liền! Thế là tất cả hoa đào nở rần rần! Tất cả quất héo rũ! Tuy vậy Người đâu biết thâm ý của trời. Thế mà Trời cứ tưởng Người biết! Trời chờ Người tìm cách thoát ra cái cũ nhàm. 
       
Trời bình thản ngồi xuống ghế vàng...xem phim! Chao ôi một cô sinh viên về tết gặp người cựu sinh viên cũng về tết mang theo con nhỏ...Giật mình nhớ đến nồi cá kho quên tắt bếp! Gửi con cho cô sinh viên chạy xuống gọi điện thoại cho chồng! Tàu chạy mẹ con lạc nhau... Bịa ra mâu thuẩn rồi tự mình nghĩ ra hàng loạt cách xử lý mâu thuẫn kéo cả công an lập chuyên án...Thế là cũng phim à?! Luẩn quẩn xa rời thực tiễn quá chủ quan làm nghệ thuật...
     
Tròi giận tiếc thời gian đứng vụt dậy ra ngoài. Biết nói với ai bây giờ? Khác ngôn ngữ thì ai nghe đây? Đang nghĩ vậy lại thấy ồn ào Nam Tào Bắc Đẩu lại gọi vào xem Gặp nhau cuối năm...Người nó đưa cả chuyện Trời. Không sợ khuyến khích nó đưa chuyện nghệ thuật cần ghi lại những bước đi của lich sử...
     
Ngồi xuống hàng mấy phút Trời lại gặp ông tắc tỵ! Loay hoay mãi cũng chẳng biết ý định ông muốn nói gì. Kéo dài cái vô duyên vô dáng làm cũ hơn cái đã cũ...Nhiều câu thoại ngô nghê đàng rằng là cười... Tào Mạt mất đã mấy năm rồi nhỉ... Trời lại đứng dậy ra ngoài biết nói với ai.

Giận đâu giải quyết được gì hả trời.
      Tôi sợ điều này có thể trời chưa chắc đã biết tận cùng cũng có lỗi của trời. Vì trời đã thiếu trách nhiệm khi sinh Người ít cho họ khả năng sáng tạo. Khi cuộc sống phát triển bình thường thì chưa thấy hết nhược điểm này nhưng khi cuộc sống có bước ngoặt thì cứ theo quán tính sáng tạo như cũ...Thành ra tắc tỵ t
ắc tỵ cũng từ Trời.
      Trời cũng... thường thôi...

More...

Ngày ông Táo về trời...VC

By VƯƠNG CƯỜNG




 

Ngày ông Táo về trời
VƯƠNG CƯỜNG
     
Vừa mở mắt đi ra xem phố xá Hà Nội tết nhất ra sao. Đã thấy đào quất ngược xuôi trên đường Nguyễn Lương Bằng. Lâu rồi nhà tôi không thích quất có gì như sự lặp lại nhàm chán quen thuộc quá như những câu thơ lục bát! Hay là rất khó. Mấy năm trước chưa đến tết ông em cùng cơ quan đã đưa đến một cây quất to sai quả đủ cả xanh chín nụ hoa lá non lá già...nhiều tầng. Hỏi ra mới biết cậu đặt mua từ lâu trong vườn. Cây quất đứng ngay vị trí đẹp nhất trong nhà. Mỗi khi có khách ai cũng trầm trồ đẹp quá tứ quý nhé! Tôi cũng thấy vui vui đến giờ vẫn thấy lòng cậu em mình thật rộng. Hắn bảo anh bận ít quan tâm em phải trang bị cho anh để tết khách anh đến chơi cho đỡ trống! Năm sau ông con rể lại mang về cây quất như thế. Tôi bảo ngay với Trường năm nay anh có quất rồi nhé! ( Sợ nó lại mang về cây nữa ). Thế là mấy năm liền được ngắm quất Dolly. Tôi vốn không thích những bài những câu thơ phảng phất ai đó thiếu đi sự cá tính giọng điệu riêng. Tôi không thích quất có lẽ vì thế!     
      Đang ngắm người và tết đi bỗng điện thoại vang lên. Nghe tiếng đầu bên kia tôi bảo ngay Em à Lan phải không? Bạn đã có cảm giác khi cách mấy năm gọi điện cho ai đó không mấy nhớ mà lại gọi đúng tên chưa? Một tiếng cười một sự xúc động vang nóng cả điện thoại. Thầy! Trời! Thầy còn nhớ cả tên em ư? Phục thầy! Phục thầy quá! Tôi bảo vì nghe tiếng! Lan cuống quýt cả lên. Thầy ơi đêm qua em chờ cho mau sáng để gọi cho thầy. Gì mà ghê thế em? Em đọc tập thơ Em đàn bà của chú Nguyễn trọng Tạo thấy có bài thầy giới thiệu bài thơ Ru trắng. Em nói thật khi chưa đọc bài thầy em chưa thấy bài thơ hay. Đọc thêm sự hướng dẫn của thầy em ngẫm nghĩ thấy bài thơ hay quá thầy ạ. Em rất thích tập thơ này của chú Nguyễn Trọng Tạo. Tập thơ hay nhất trong năm mà em được đọc. Tôi bảo thầy còn có cả bài giới thiệu tập thơ đó trên Văn nghệ tết dương lịch. Em phải mua ngay thầy ạ. Có thể không còn nữa đâu. Tôi còn có tờ vừa được toạ soạn cho nếu em cần tôi gửi cho em! Cảm ơn thầy nhưng em sẽ đến nhà thầy xin nhé! Ừ ừ...!
     
Laị điện thoại. Anh ơi em bỏ được chồng rồi! Một tin vui? Nghe qua giọng nói thì biết chủ nhân đang vui như thế nào. Tôi hình dung một người đi lạc vào trong khu rừng mất hướng càng đi càng không có lối ra. Đang hoang mang bỗng thấy cửa rừng ánh sáng hắt ra từ phía có mặt trời đang rơi xuống phía núi xa. Có thể chưa biết đường về nhưng đã ra khỏi khu rừng sẽ định vị lại phương hướng để tiếp tục đi. Tôi bảo bỏ được chồng mà như một chiến công thế. Chiến công chứ sao. Thậm chí chiến công lớn nhất trong đời. Từ đây em không thể có chiến công nào lớn hơn nữa đâu. Trời! Tôi làm sao biết được những đêm ngày bạn tôi đã sống bên chồng ra sao. Sau này mới biết ngày chỉ có 24 giờ chồng bạn tôi đã say xỉn mất khoảng 20 giờ rồi! 4 giờ còn lại là cãi nhau với vợ. Thỉnh thoảng lại ôn bài võ thuật học được khi còn bé. Tôi vẫn nghe tiếng khóc đầu giây bên kia. Khi ấy lòng tôi cũng cảm thấy thương bạn quá một người chịu thương chịu khó tưởng bằng tấm lòng bao dung và làm hết mình vì chồng con mà biến cải chồng ngày càng đi xa với sự bình thường của một con người. Chẳng biết sao tôi nói như máy chúc mừng chúc mừng!!!!
      Đang nói điện thoại lại báo chuông máy hai sim mà! Anh ơi em nhớ anh quá hà! Chết thật ai mà nhớ mình thế nhỉ. Mình có biết ai đâu. Những bài thơ anh viết cho em em xúc động quá. Em hạnh phúc quá! Chết chết bạn quên năm nay là năm Hổ à? Này em trong thơ tôi em chẳng có cái móng tay nào đâu. Định nói thế thì biết ngay là không nên nói. Nếu làm thơ mà có một cô nào nhận viết cho họ cũng hay chứ sao. Họ có ác ý gì đâu. Nhưng thơ tôi có chủ riêng mà người chủ tưởng tượng chỉ có người tưởng tượng ấy biết vì khi viết xong bao giờ tôi cũng đọc cho người ấy nghe. Nhưng chưa bao giờ tôi nói anh viết cho em đấy! Nói thế hoá ra tôi làm thơ cho một người à. Nhưng thẳm sâu tôi và bạn tôi đều biết cảm xúc tôi có được là từ đâu. Anh ơi khi in xong tập mới em sẽ lấy 100 cuốn đó nghe! Ô là là 100 cuốn! Tôi chưa biết trả lời sao về sự nhầm lẫn đáng yêu này thì điện thoại lại đổ vang.
- Nè anh! Anh biết hôm nay là ngày gì không? Ngày tiễn ông Táo về trời. Đúng đúng em mời anh đi nhậu! A ha đi nhậu đi nhậu. Đang chán đây. Ca dao các cụ chắc cũng từng gặp hoàn cảnh như mình đây. Buồn tình chảng muốn nói ra / muốn đi ăn cỗ chẳng ma nào mời...Hahaha...mình may mắn hơn các cụ đi thôi đi thôi...
      Đang ăn cùng bạn lại điện thoại này ông quan trọng ơi tôi đã chuẩn bị xong mời ngài về cúng nhé! Tôi mà cúng được thì tôi chẳng cần ông nha...thế là ngày  ông Táo về trời kết thúc...!

VC

More...

Vài cảm nhận Việt Phương ngoài thơ - VC

By VƯƠNG CƯỜNG

 



Vài cảm nhận Việt Phương ngoài thơ

VƯƠNG CƯỜNG

     
Thật ra tôi không quen anh Việt Phương. Khi tập Cửa mở ra đời tôi đang là sinh viên năm thứ nhất. Nhờ một người bạn cho xem tôi đọc qua và nhớ được một số bài số câu. Nhiều câu thơ mang tính triết học nhưng có lẽ không hợp với thời ấy. Đó là thời  điểm cuộc kháng chiến chống Mỹ đang ở cao trào ác liệt nhất và chiến thắng đã cho thấy gần lắm rồi. Người tổ chức lãnh đạo dẫn tới mọi thắng lợi của cách mạng VN không thể nói khác được đó là ĐCS VN. Thơ Việt Phương thời ấy có câu: Khi không còn Đảng nữa tất cả sẽ là tình yêu. Về lý luận đó là một mệnh đề chính xác. Nhưng lúc ấy không phải ai cũng đủ lý luận hiểu đúng câu thơ ấy. Đó là câu thơ hay nhưng không hợp nhận thức chung. Ngoài sự kiện tập Cửa mở trên văn đàn còn xôn xao sự kiện Lý Phương Liên với một loạt bài thơ trong đó có bài Nghe ru Kiều trong đêm.
     
Sau này cứ nghe tập thơ Cửa mở bị thu hồi tác giả bị kiểm điểm thực hư như thế nào thì tôi không biết chính xác. Thế rồi mọi việc trôi qua tôi gần như không được đọc thơ Viết Phương đến vài chục năm. Người thư ký của cố thủ tướng Phạm Văn Đồng vẫn công việc quan trọng và âm thầm như thế. ( Cho đến khi cố thủ tướng Phạm Văn Đồng mất thì mỗi sáng anh mới dừng lại một công việc theo anh gần như suốt đời 15 phút anh thông báo cho cố thủ tướng Phạm Văn Đồng tình hình trong nước và thế giới mà anh tóm tắt qua nhiều sách báo nhiều thứ tiếng khác nhau...)
     
Cho đến khi chúng tôi làm quản lý và nghiên cứu khoa học thực tiến đặt ra cần bổ sung những kiến thức và tầm nhìn mới khi đất nước đã bước sang kinh tế thị trường Để nắm chắc và đúng đắn thực tiễn mới và phức tạp chúng tôi mới một số nhà nghiên cứu nghe ý kiến của họ với tất cả mong muốn nói hết sự thật và phân tích lý giải sự thật của thời đại mới. Vấn đề lý luận gốc rất cần được nghiên cứu thấu đáo hơn. Thực tiễn cho thấy cần chỉ ra bản chất khoa học của những quan điểm nghiên cứu để thấy được vấn đề nào trong quan điểm lý luận đúng sai phù hợp hoặc không phù hợp thậm chí sai cần gạt bỏ. Đó là những năm tháng làm việc nghiêm túc.
     
Người được mời nói nhiều nhất cho nhóm nhỏ chúng tôi nghe là anh Việt Phương. Khi tôi còn sinh viên đã nghe tiếng anh là người trình bày các vấn đề lý luận rất hay. Vì vậy không bỏ sót buổi làm việc nào với anh. Đôi khi cao hứng sau giờ nghỉ anh còn đọc thơ vừa viết. Những bài thơ tâm huyết và mong manh hy vọng điều gì xa hơn.
     
Trong một lần 6 ngày nghe anh liên tục về những vấn đề không dễ của lý luận tôi lắng nghe và ghi chép lại. Tôi cũng bất ngờ vì anh nói lạ hơn nhiều người và có tính khái quát cao. Anh nhắc đến nhiều nhà lý luận lừng danh trên thế giói trong nhiều thế kỷ. Tôi cảm thấy sự vững vàng sắc sảo đặc biệt tỏa ra từ cách trình bày của anh. Anh khẳng định lý luận Mác là học thuyết dở dang vỡ vạc giữa chừng. Nếu không có Ph. Ăng ghen thì những tác phẩm quan trọng bậc nhất của Mác đã chưa thể ra đời. Anh bảo học thuyết Mác nhiều tầng nhiều nghĩa nhiều biến động nhưng hướng chủ đạo là nhất quán. Nó vừa dễ hiểu vừa cao siêu bí ẩn. Nó giản dị nhưng nếu hiểu thô kệch sai lạc dễ cho là kinh thánh. Một lý luận không khép kín không tự đủ luôn hoài nghi tự hoài nghi kế thừa tranh luận quyết liệt và triệt để. Thâu hóa từ thực tế và thực tiễn. Lý luận gắn với hành động lý luận bằng hành động lý luận trong hoạt động. Anh bảo quan trọng nhất trong lý luận Mác là cuộc sống. Lý luận ấy không chỉ giải thích mà còn cải tạo thế giới. Trong buổi nói chuyện anh còn cho biết Mác bị bệnh đau phổi đau răng gan điếc  tai ung thư và đau mắt...
     
Khi nói đến Bác Hồ và các đồng chí lãnh đạo khác đầy thuyết phục vì không chỉ tài năng mà còn cuộc sống thường ngày. Anh nói đời sống thường ngày của Bác Hồ các đồng chí Lê Duẩn Phạm Văn Đồng...không được như nhà tôi bây giờ! ( năm 2007 ).
    
Anh nói tư tưởng Hồ Chí Minh là bình thường sau khi qua cao siêu; giản dị sau khi qua phức tạp; khiêm nhường sau khi đã biết mình; Người thanh thản ung dung sau khi từng trải. Những rắc rối cầu kỳ giản đơn tầm thường hóa không thể đến được tư tưởng Hồ Chí Minh.
    
Anh Việt Phương nói rất nhiều và rất hay việc vận dụng các học thuyết Mác và tư tưởng Hồ Chí Minh trong thực tiễn Việt Nam nhưng tôi không thể diễn tả hết ở đây.
   
Tôi thường hay để ý xem hình ảnh nhà thơ Việt Phương ra sao. Thú thật khi trình bày những vấn đề khó của lý luận tôi dường như không thấy bóng dáng nhà thơ Việt Phương! Chỉ khi giải lao đôi khi tôi vẫn bắt gặp cái xa xăm trong đôi mắt sáng ấy...

( Bài viết nhỏ này chưa được anh Việt Phương xem qua )

More...