Chuyện ngoài bài thơ Về Nghệ An thăm con của nhà thơ Bằng Việt - VƯƠNG CƯỜNG

      Chiều qua  ngồi cà fê với nhà thơ Bằng Việt Chủ tịch hội đồng thơ Hội nhà văn Việt nam cùng mấy người bạn. Tôi có đọc lại mấy bài thơ của anh tôi cũng đã mấy lần nhắc câu thơ: Vết phân trâu miết đều ngôn ngữ xấu xí đã vào thơ tự nhiên đến nỗi không ai thấy khó chịu. Tôi nghĩ với bài thơ này không cần nhắc lại những cái hay cái nhuyễn và từng chi tiết đều rất thơ   tình cha con thời kháng chiến tôi muốn nói thêm vài điều mới biết về bài thơ này ngoài thơ.
      Trước đây chúng ta gặp đầu đề: Về hoả tuyến thăm con viết và in lần đầu năm 1966 nhà thơ BV nói tên ấy do nhà thơ Trinh Đường đặt lại. Tôi nói anh TĐ có cái nhạy cảm riêng khi sửa đầu đề. BV cũng đồng ý. Nay anh BV lại trở về với bản đầu tiên Về Nghệ An thăm con. Có lẽ bạn cũng như tôi đã bất ngờ khi biết BV chưa từng đến Nghệ An khi viết bài thơ này. Cho thấy khả năng lắng nghe và trí tưởng tượng quan trọng biết chừng nào với nhà thơ. Anh tưởng tượng và tôi là người Nghệ An không hề thấy có khe hở nào.
Bài thơ viết tặng người bạn Thái Nguyên Trinh cùng cơ quan với BV hay thay mặt bạn nói với con bạn. Đó là chuyện bình thường. Nhưng bạn hãy chú ý hình ảnh cháu bé tương đồng với hình ảnh con ong con ong ấy chuyên cần nhẫn nãi lớn khôn hơn trước tuổi thế nào chỉ trừ chuyện học không giỏi! Bài thơ này đã theo chân con ong ấy đi mãi và em luôn thấy mình chưa xứng đáng với những gì nhà thơ ca ngợi. Cô bé đã viết thư cho nhà thơ BV. Và rồi con ong ấy đã quyết tâm. Mang hết khả năng và nghị lực vào học tập. Từ học sinh kém trở thành giỏi  em thì đậu vào đại học và đã trở thành giảng viên đại học một trường kinh tế ở Hà Nội.
      Nhà thơ BV kể một lần trong nhà hát lớn đêm nhạc cổ điển giờ giải lao một cô gái khoảng ngoài 20 tuổi xinh đẹp và hiện đại đến xin phỏng vấn ông. Điều đáng chú ý là cô gái xưng cháu và goi BV bằng ông. Như có linh cảm nhưng chưa rõ rệt BV nghe cô gái phóng viên tự giới thiệu cháu là cháu ngoại ông Trinh con mẹ X...(con ong- tôi vừa nói). Thì ra cháu vừa du học từ Úc về thi vào làm ở VTC.
Một bài thơ tác giả có 3 đời người thân thật cũng chẳng nhiều. Tôi nghĩ vì sự khích lệ mà còn biến một gia đình bình thường thành gia đình trí thức nối tiếp được trong điều kiện hiện nay kể cũng không nhiều!

VC

Về Nghệ An thăm con
Tặng Thái Nguyên Trinh
BẰNG VIỆT

Bầy ong ngoan của con
Những cánh tơ thơ bé
Bộng ong bào mỏng thế
Vết phân trâu miết đều
Mảnh vườn khi nắng xế
Nghe ong rù rì kêu!

Con đường ra bến sông
Mỗi ngày bom lại thả
Vẫn tiếng súng phòng không
Nổ rền theo vách đá
Vụ chiêm mùa vất vả
Mùi cơm thơm cứ thơm!

Ôi nùn rơm nùn rơm
Sợi vàng vương mái tóc
Con che rơm đi học
Vai nhấp nhô đường xa
Em chơi cùng trẻ xóm
Bầy ong coi giữ nhà.

Buổi chiều đi học về
Bà con đông đủ cả
Bầy ông ơi bầy ong
Bây cần cù dưới lá
Lâu cha chẳng về thăm
Mật ông màu óng quá!

Cha về rồi đây con
Cha nhìn con bỡ ngỡ:
Con đan lá nguỵ Trang
Con che đèn đánh lửa
Con đưa em xuống hầm
Biết xoay lưng chắn cửa
Ai dạy con bao giờ
Mà quá chừng ý tứ
Ôi con tôi con tôi!

Tháng bảy ong bay đi
Chuồn chuồn chao trên sóng
Nhớ mùa đông rất dài
Nhớ mùa thu rất rộng
Bao lâu cha vắng nhà
Bao lâu con đã sống
Bao đêm ngoài biển động
Pháo sáng xanh vườn sau
Trăng mài mòn guốc võng
Giặc rít ngang trên đầu...

Nhưng con vẫn học đều
Mỗi năm lên một lớp
Cha vẫn đọc thư con
Chữ dần già cứng cáp
Cha về mà kinh ngạc
Thấy con còn bé không!

Cha ôm con rưng rưng
Mừng vui lòng nghẹn cả...
Con đường ra bến sông
Mỗi ngày bom lại thả
Nhưng cần cù dưới lá
Bầy ong bay rộn rã
Mùi cơm thơm cứ thơm!

1966

Vương Cường

Thân gửi HĐQ tôi có vào SG nhưng đã không gọi ông. Biết chưa phải với ông nên ông thông came nhé. Mọi việc buồn vui rồi cũng qua. Tôi nghe ông nói dường như không viết nữa tôi buồn chút xíu đó. Đã từ rất lâu tôi quan tâm câu: Vết phân trâu miết đều vì chi tiết đời sống trần trịu anh BV đưa hồn nhiên vào thơ thấy thích. Một bước tiến trong việc đưa ngôn ngữ đời sống thực vào thơ hay đến bất ngờ.
Hôm tôi có nói cho BV nghe về những hạn chế trong văn học VN được mọi người đồng tình. Riêng thơ chắc có lẽ cuộc cách mạng ngôn ngữ sẽ làm thay đổi diện mạo thơ ta. Ngôn ngữ thể hiện sẽ cao hơn bằng việc nén chặt hơn nữa trong thơ. Ngôn ngữ nhà tầng sẽ làm thay đổi thơ. Thơ đã vượt qua đại chúng đến với thơ bác học hơn không dễ dại hiểu ngay như trước.
Chúc ông đã vượt thì vượt tiếp đi xa hơn nữa nhé!

HĐQ

Chào Vương Cường!
Bộng ong bào mỏng thế
Vết phân trâu miết đều

---------

Thế là lại có cái để chạm vào nhau rồi!
Thật kính nể Bằng Việt quá. Vài lần đọc bài thơ này (Về hỏa tuyến) mà không để ý đến chi tiết ấy.
Tôi bỗng nhận thấy ngoài mình ra còn có ông này biết đến cái "bí quyết" của mật ong.
Hồi nhỏ bọn trẻ chúng tôi đã có cuộc tranh cãi tóe khói về đề tài "Phân (đúng ra là cứt) sạch hay bẩn?".
Và nhờ có "thùng ong" mà cho đến giờ vẫn bất phân thắng bại!
Chúc một ngày tốt lành.

Vương Cường

Đúng là đoạn hay nhất anh Tạo ạ. Tôi vừa về khi đoàn sang Pnongpênh tôi làm hộ chiếu công vụ chưa xong nên không đi. Về lại bị cảm chút. Chuyến đi cũng vui anh ạ.

nguyentrongtao

Đây là đoạn thơ hay nhất của bài thơ nên nhiều người thuộc:

Tháng bảy ong bay đi
Chuồn chuồn chao trên sóng
Nhớ mùa đông rất dài
Nhớ mùa thu rất rộng
Bao lâu cha vắng nhà
Bao lâu con đã sống
Bao đêm ngoài biển động
Pháo sáng xanh vườn sau
Trăng mài mòn guốc võng
Giặc rít ngang trên đầu...

VC về rồi? Vui chứ? Hẹn gặp lại.