Asin không phải là vị tướng ... - VC

Asin không phải là vị tướng của mọi cuộc chiến tranh
VƯƠNG CƯỜNG

     1. Vâng đúng vậy.
Cuộc cách mạng thơ ở nước ta nổ ra và thành công bước đầu từ 1930 -1945. Năm 1917 trên Nam Phong tạp chí đã kêu thơ VN phiền phức luật lệ ràng buộc. Năm 1932 Tình già của Phan Khôi xuất hiện trên Phụ nữ tân văn tự do không theo đường luật. Đó là ngọn gió đầu tiên bắt đầu từ một nhà "cựu học" thổi vào thơ VN tự nhiên phóng khoáng được lớp trẻ và đông đảo bạn đọc đón nhận dù yếu ớt những người cổ học chống đối. Những nhà thơ tuổi đời còn rất trẻ như Lưu Trọng Lư Xuân Diệu Chế Lan Viên Huy Cận...gặp gió mới tạo thành cơn bão. Ngay cả Bích Khê khi xuất hiện trình làng bằng đường luật cũng lập tức theo thơ mới. Thơ mới đã góp phần làm cho thơ gần với trí thức trẻ gần với thiên nhiên cùng với thiên nhiên ngân vang tình yêu. Thơ trở về từ cảm xúc như tiếng hót chú họa my không kìm được khi trăng lên chứ không phải bóp trán nhăn mặt tìm điển tích niêm luật...
      Không bao giờ sự kiện cách mạng ấy là ngẫu nhiên. Lịch sử đã chuẩn bị thai nghén nó từ lâu rồi. Sau khi xâm lược nước ta TD Pháp từng bước thiết lập chế độ cai trị trực tiếp nắm giữ các chức vụ chủ chốt trong bộ máy nhà nước. Từ xã hội phong kiến Việt Nam dần chuyển sang xã hội nửa phong kiến nửa thuộc địa. Chính cái phần nửa thực dân này đã vô tình mở ra cánh cửa cho trí thức VN tiếp xúc với nền văn hóa Pháp pha loãng tính thủ cựu sau lũy tre làng. Thực dân Pháp đã xây dựng nhiều công trình phục vụ cai trị và khai thác thuộc địa trên toàn Đông dương. Lấy một thí dụ: 1885 chuyến tàu đầu tiên chạy từ Sài Gòn đến Mỹ Tho đánh dấu sự ra đời của đường sắt VN. Thời gian từ 1899 đến 1936 Pháp xây xong đường sắt Bắc Nam. Lấy thí dụ này vì quả thật đường sắt chạy tới đâu thì văn minh chạy tới đó nhờ sự giao lưu. Phía sau kinh tế là văn hóa. Kinh tế - xã hội VN bắt đầu có những xáo trộn. Sự tha hóa con người trong cái xã hội như lẽ tự nhiên. Trong đêm đen đó người Việt Nam loay hoay nhìn ngôi sao xa lúc mờ lúc tỏ. Những Tám Bính Xuân tóc đỏ ở thị thành và anh Pha chị Dậu ở nông thôn chỉ 4 năm sau đã thành Chí Phèo và Thị Nở... Sự tha hóa xét một khía cạnh nào đó cũng là bước tiến lên của lịch sử đang tích lũy. Những chính sách của thực dân Pháp lại có tác dụng phái sinh nhờ đó một số người VN được học tập tiếp xúc với một xã hội khác tiến bộ hơn.
Bạn lại bảo tôi đang nói chuyện cách mạng thơ lại dẫn ra toàn chuyện kinh tế - xã hội chứ gì? Tôi nói thật nhiều công trình nghiên cứu thơ hay văn học hình như đều quên điều này làm cho tôi khi đọc không thật thõa mãn vì thiếu đi cơ sở khách quan của nó. Bạn có thấy rằng thơ là tình là cảm của con người được cất lên hay thoát ra từ bối cảnh lịch sử cụ thể trong đó yếu tố đầu tiên là kinh tế - xã hội nguồn gốc của những buồn vui đau khổ hay hạnh phúc. Ngay với nhà thơ mặc dù tôi lấy cái cụ thể Xuân Diệu từng viết: Cơm áo không đùa với khách thơ đó sao?
     
Kinh tế - xã hội chỉ mới tác động chứ chưa thể có thơ nếu thiếu nhân vật chính của chúng ta. Đó là các nhà thơ. Những người có khả năng đặc biệt tinh tế trước những tác động đó trong tình cảm của mình với mình và với nhiều người. Thật may mắn cho chúng ta ở giai đoạn này có nhiều tài thơ được sản sỉnh ra từ trong bối cảnh lều chõng đã suy tàn và tây học đang lên ngôi. Những nhà thơ - trí thức này đã tiếp xúc với nền văn hóa giáo dục Pháp  không chỉ mang trong mình truyền thống văn hóa dân tộc mà còn biết tiếp thu tinh hoa nhân loại.
     
Không chỉ các nhà thơ hòa mình vào cơn bão lớn mà lịch sử còn tạo ra một lớp bạn đọc mới đòi hỏi và tiếp nhận thơ mới. Tầng lớp bạn đọc này đa số và trước hết những người có học có ảnh hưởng từ nền giáo dục Pháp.Trong số các nhà thơ khăn xếp áo the guốc mộc Xuân Diệu nói như nhà phê bình thơ thiên tài Hoài Thanh xuất hiện với bộ comble ca vát giày tây lộng lẫy ban đầu xa lạ với những người xung quanh nhưng lại rất được lớp trẻ mến mộ. Nếu thiếu đi tầng lớp bạn đọc mới có thể thơ mới chưa được tiếp nhận nồng nhiệt như thế.
     
Các yếu tố như đã có nên thơ mới phát triển cực nhanh người ta tìm đọc nó chứ  thơ  không mất công tìm họ. Đây là lần đầu tiên người đọc với khao khát cái mới đi tìm thơ. Và quả thật thơ đã đáp ứng nhu cầu của họ. Lần đầu tiên tình yêu được bộc bạch dưới nhiều cấp độ với nhiều cung bậc mà trước đó con người khao khát ít thấy trong thơ.
Chiêm nương ơi cười lên đi em hỡi
Cho lòng anh thêm đỡ chút buồn lo
...
Lời chưa dưt bóng đêm đà vụt biến
Tình chưa nồng đã phải sắp phôi pha
Trên trời xanh vừng ô kia đã hiện
Gỡ hồn nàng ra khỏi mảnh hồn ta
( Chế Lan Viên )
Tuy thế giới quan đã được thay đổi nhưng sự thay đổi đó là chưa triệt để. Vì vậy thơ mới chỉ loanh quanh tù túng trong cái tôi không trọn vẹn. Việc bế tắc trong cách nhìn cũng là dễ hiểu.
Tôi có chờ đâu có đợi đâu
Đem chi xuân đến gợi thêm sầu
Với tôi tất cả như vô nghĩa
Tất cả không ngoài nghĩa khổ đau
( Chế Lan Viên )
Hay thất vọng buồn chán mà không cắt nghĩa được cũng là thường tình.
Năm nay xuân trở lại
Người xưa không thấy tới
( Lưu Trọng Lư )
Hôm nay trời nhẹ lên cao
Tôi buồn không hiểu vì sao tôi buồn
( Xuân Diệu )
     
Nói đến cuộc cách mạng thơ giai đoạn này không thể không nhắc tới nhà phê bình văn học thiên tài Hoài Thanh với Thi nhân Việt Nam viết chung với Hoài Chân. Chỉ hơn 10 năm ra đời phát triển lồng lộng ấy cặp mắt thiên tài của Hoài Thanh đã điểm danh thơ và nhà thơ dường như không bỏ sót ai. Từ hàng vạn bài thơ hàng ngàn nhà thơ mà chọn ra tiêu biểu 46 nhà thơ với 169 bài thơ. Thiên tài bởi sự chọn lọc ấy chình xác đến như không có sai số! Nhiều khi tôi cứ nghĩ giả sử không có Thi nhân Việt Nam thì chúng ta tìm hiểu thơ mới ở đâu và mất bao nhiêu thời gian và liệu có đúng không. Thiên tài ở chỗ ông bắt rất chính xác thần thơ từng nhà thơ một mà thời gian chỉ làm một việc là chứng tỏ thôi.
Ông viết: Chưa bao giờ người ta thấy xuất hiện cùng một lần một hồn thơ rộng mở như Thế Lữ mơ màng như Lưu Trọng Lư hùng tráng như Huy Thông trong sáng như Nguyễn Nhước Pháp ảo não như Huy Cận quê mùa như Nguyễn Bính kỳ dị như Chế Lan Viên...và thiết tha rạo rực băn khoăn như Xuân Diệu..." " ...Ta thoát lên tiên cùng Thế Lữ ta phiêu lưu trong trường tình cùng Lưu Trọng Lư ta điên cuồng với Hàn Mặc Tử Chế Lan Viên ta đắm say cùng Xuân Diệu. Nhưng động tiên đã khép tình yêu không bền điên cuồng rồi tỉnh say đắm vẫn bơ vơ. Ta ngẩn ngơ buồn trở vê hồn ta cùng Huy Cận. Cả trời thực trời mộng vẫn nao nao theo hồn ta"...
     
Thiên tài ở chỗ ông còn chỉ ra mặc dù chưa rõ rệt cái bế tắc trong thơ mới vì chính ông cũng còn bế tắc!Thiên tài còn ở chỗ bỏ qua tất cả những khái niệm khung hay sách vở liên qua để đưa ra ý kiến riêng mình bằng công thức " lấy hồn mình để hiểu hồn người ". Sau này có nhiều nhà chữ nghĩa không hiểu được cứ tưởng ông ít lý luận!
     
Tôi không có số liệu nhưng vẫn nói võ đoán một cách chắc chắn rằng tất cả các nhà thơ hiện đang đăng đàn hôm nay ít nhiều cùng lớn lên nhờ thơ mới. Ở cái thời xuân sắc say mê nhất của họ đều đọc trộm thi nhân Việt Nam và vô tình hay hữu ý đều bị thơ mới dắt họ đi vào và thơ họ nở rộ trong dòng thơ Việt Nam hiện đại. Cái vĩ đại của cuộc cách mạng thơ mới còn ở chỗ tham gia đào tạo các nhà thơ! 
     Các nhà thơ hiện đại quá may mắn hơn những nhà sáng tạo ra thơ mới nhờ thời đại mang lại cho họ một thế giới quan hoàn hảo hơn từ sau 1945. Vì thế vẫn trên nền tảng âm vang thơ mới họ tiếp cận trức tiếp cuộc sống và cuộc cách mạng khác cuộc cách mạng ngôn ngữ thơ đã được họ hoàn thành. Dường như không có chi tiết đời sống thực nào không vào trong thơ họ. Thơ mới nếu như đã vượt qua phong hoa tuyết nguyệt nhưng vẫn chưa đưa được ngôn ngữ sát đời sống thực vào thơ.  Con cò trong thơ Xuân Diệu ít có liên quan với đời sống thực lắm. Phải đợi đến gậy tầm vông đánh pháp thì ngôn ngữ đời sống thực mới ồ ạt vào thơ mang đến cho thơ một vẻ đẹp hồng hào khỏe mạnh. Này nhé:
Chúng tôi đi nắng mưa sờn mép ba lô
Tháng năm bạn cùng thôn xóm
Ngồi lại lưng đèo
Nằm bên dốc nắng
Kỳ hộ lưng nhau bên bờ cát trắng
Quờ chân tìm hơi ấm đêm mưa
...
Có mẹ già bắt rận cho những đứa con xa
Trăng lên tập hợp hát vang nhà
( Nhớ - Hòng Nguyên )
Này nhé cua dam ếch cũng vào thơ:
Chị ơi đem dúi ra ngoài ruộng
Kiếm ít tôm cua chút của đồng
( Bộ đội về làng - Hồ Tế )
Cái xắc mây anh mang
Em cắp mo cơm nếp
Lúa níu anh trật giép
Anh cúi sửa vội vàng
Rẽ cách đồng tạt ngang
Đến bờ ni anh bảo....
( Thăm lúa - Trần Hữu thung )
Bộng ong bào gọn ghẽ
Vết phân trâu miết đều
Mảng tường khi nắng xế
Nghe ong rù rì kêu
( Bằng Việt )
Bạn ơi kỳ lưng quờ chân bắt rận cua tôm kẻ ôm người nách níu trật cúi sửa tạt ngang phân trâu...làm sao có được ở thời đầu cách mạng thơ mới phải không?
Tôi cũng biết người con gái khi trang điểm có đánh thêm cái nốt ruồi giả đúng chỗ cũng làm cho khuôn mắt xinh đẹp ấy bỗng đẹp hơn nhiều. Nhưng nói tận cùng thì cái đẹp ấy cũng phải mang từ ngoài vào. Thơ mới nhìn cái đẹp thường có thêm cái bên ngoài làm trang sức. Như thế chừng mực nào đó cũng thiếu tự tin rồi:
Dịu dàng cô gái sông Hương
Giữ hờ mép áo làm duyên qua đường.
( Nguyễn Bính )
Cô gái sông Hương còn phải nghiêng nghiêng vành nón dáng chờ ai. Nhưng thơ chống Mỹ thì khác cái đẹp được thoát ra từ chính cái đẹp bên trong. Hãy lấy một câu:
Cạnh cái giếng có bom từ trường
Em không rửa ngủ ngày chân lấm
( Phạm Tiến Duật )
Cô gái thanh niên xung phong trong thơ Phạm Tiến Duật phạm hai điều cấm kỵ truyền thống không rửa mặt và ngủ ngày! Ngủ ngày từ lâu như một khái quát về cái chưa đẹp của phụ nữ. Nhưng ở đây trong điều kiện đặc biệt lại làm cho cô đẹp hơn nhiều.
     
Thơ chống Mỹ đã đẩy thơ mới lên đến mức hoàn chỉnh nhờ thế giới quan và phương pháp luận khoa học hoàn thiện làm cho các nhà thơ nhìn thấy được nhiều hơn cuộc sống vận động vào thơ dễ dàng hơn. Ra Xun Gam Za tốp nói người mù có tài nhìn thấy nhiều hơn người sáng mắt bất tài chính là khẳng định thêm phương pháp nhìn nhận và sáng tác đấy. Tại sao thơ chống Mỹ lại làm được việc vĩ đại thế? Ngoài phương pháp như đã nói còn có lý do khác nữa. Cuộc chiến tranh giành độc lập dân tộc đã khai thác triệt để tinh thần yêu nước vốn có trong mỗi người dân mất nước đã quá lâu. Cuộc chiến tranh nào dường như cũng chỉ có một mục đích chiến thắng. Nhưng vì chúng ta thuộc vào những người mang gươm đi giữ nước nên đúng lúc thời đại ủng hộ ta nên chiến thẳng chỉ là còn thời gian thôi. Mặt khác nếu nói gọn lại thơ chính là tình là cảm của con người với thiên nhiên đất nước con người vì vậy mà sự gặp nhau trùng khít nhau giữa tình cảm nhà thơ với tình cảm nhân dân là một tất yếu. Nhà thơ nói hộ mình và cũng là nói hộ tình cảm cho nhân dân. Tình cẩm yêu nước đã dâng cao nhà thơ được trời cho năng khiếu vì vậy chưa cần nhón chân thì đã bắt gặp thơ Thơ ấy là tình cảm của chung! Nhà thơ đại diện viết ra cho mọi người đọc. Người ta ôm đài bán dẫn chờ nghe thơ. Người ta đến hiệu sách hay bạn bè để tìm thơ. Thơ trở thành món ăn không thể thiếu. Trong lịch sử văn học VN có lẽ đây là thời lạ nhất.
Nhà thơ cũng là người lính vừa cầm súng lại vừa cầm bút. Cảm xúc của cả một dân tộc dâng tràn chảy vào những cái đầu giàu tưởng tượng đầy màu sắc đầy nhạc điệu của nhà thơ và anh ta không chỉ viết mà không hề có đòi hỏi nào khác. Họ reo lên khi thấy thơ mình trên mặt báo. Lao động của họ là loại lao động tự giác cao nhất. Mấy khi chủ quan và khách quan gặp nhau và ôm nhau như thế trong lịc sử?
     
Nhưng rồi cao trào ấy cũng trôi qua dù mất 30 năm.30 năm rất dài với bao nhiêu đau thương máu và nước mắt kết thúc trong tiếng hát khải hoàn. Nhưng với lich sử nó chỉ là cái chớp mắt. Lời bài hát của nhạc sỹ Hoàng Hà: Ta đi trong muôn ánh sao vàng...vừa dứt không còn tiếng súng cả dân tộc này núi sông đã nối liền con người đã hân hoan đoàn tụ. Khi ấy nhìn vào bếp nhà có gì quá lãnh lẽo khói leo lét uể oải bay lên. Thì ra lịch sử loài người đâu phải chỉ là lịch sử chiến tranh. Đó chỉ là giai đoạn đặc biệt của lịch sử không mong muốn...
( Còn nữa )

longge009

boots

ugg sandalsis the most famous brand offering people ugg sandals boots classy wool footwear today. Rather than applying luxurious but heavy embellishments designers ugg boots opt for simple & smooth surfaces this time. ugg wool is used both inside uggs and outside. Interior part ensures UGG Australia warmth softness and elasticity. Feet are offered with a dry and snug space even in freezing climate. Exposed sheepskin adds touches of elegance on the boots and your appearance.

Vương Cường

Chào em gần mà xa quá xa đến mức cả năm dù cố ý cũng chẳng thấy mặt nhau. ĐT mở suốt xem có em nào gọi không nhất là nhóm nào đó rủ đi uống bia thì quá hay. Sao lại tắt dt?

HA

Bài này công phu quá Anh a.
Anh hôm trước DT cho em. Em đang dạy. Sau điện lại mấy lần ko được. Dạo này nhà thơ cất dt kỹ thế.

Vương Cường

Nói công trình cho oai thế thôi chứ chẳng có gì là mới cả đâu. Viết cho vui chứ có ai tài trợ đâu haha... Cái đích đến của anh là thơ hiện nay. Còn quá trình kia là cho có vể logic thôi. Tóm tắt như kiểu luận án ấy chỉ 24 trang nhưng mệt hơn cả mấy trăm trang. Vì chỉ còn mình nữa thôi chứ mọi người đã đi ra ngoài rồi. Cảm ơn nhé!

kl

Anh VC kính quý!
Không nói hơn được nữa chẳng biết nói sao mệt quá rồi.
Càng mệt thì viết càng hay vì đầu tư vào chuyên đề này càng sâu sắc nên mới mệt KL có làm đề tài có liên quan với chuyên đề này của anh đó là NHỮNG BƯỚC THĂNG TRẦM CỦA THƠ MỚI đấy anh ạ! và KL cũng bắt đầu từ bài thơ TÌNH GIÀ của PHAN KHÔI
Đúng là nghiên cứu văn học rất mệt có mệt vì nghiên cứu thì bài bài viết mới hay ạ!
Chúc anh ( dù có mệt ) nhưng viết thật tốt nhé !
KL rất tâm đắc với CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU THƠ TỪ 1930 ĐẾN NAY này của anh !
Kính chúc anh vui khỏe viết khỏe !

Vương Cường

Chào anh ĐT thực ra tôi tóm tắt nên cũng làm mất đi nhiều chi tiết quan trọng. Thôi đành thế vậy chúc anh khỏe nhé!

Đức Tiên

cảm nhận

Mọt bài viết thật công phu có sức thu hút lớn chúc mừng anh !

Vương Cường

Chào bạn KL thật quá khó khăn cho tôi khi phải làm một việc quá sức vì nói là bài viết nhưng thật ra là một công trình nghiên cứu thơ từ 1930 đến nay. Không gian và thời gian đều dài rộng nên số trang cũng rộng dài!!!!! Nhưng blogs bleo nhà mình đâu tải hết với số trang quá lớn này việc tóm tắt đã làm mất đi nhiều điều thú vị với tôi. Nhưng như xem phim cứ nhớ cốt chuyện là coi như mình hiểu phim rồi vậy.
Nói tóm tắt lại thế này tôi muốn phân tích thơ mới sự cách mạng và hạn chế. Đóng góp thơ chống Pháp và Mỹ cái hoàn thiện thơ mới và thơ hiện nay như thế nào và sao chưa thấy roc chân dung. Tôi không cho rằng Asin là vị tướng mọi cuộc chiến tranh. Thơ của mỗi thời sẽ có khác. Khi cuộc sống vận động theo quy luật của nó thơ là cái phản ánh cũng sẽ thay đổi theo. Sự thay đổi này luôn luôn cái bất biến. Không nói hơn được nữa chẳng biết nói sao mệt quá rồi. Chúc KL vui nhé!

kl

Kính anh Vương Cường !

Năm 1932 Tình già của Phan Khôi xuất hiện trên Phụ nữ tân văn tự do không theo đường luật. Đó là ngọn gió đầu tiên bắt đầu từ một nhà "cựu học" thổi vào thơ VN tự nhiên phóng khoáng được lớp trẻ và đông đảo bạn đọc đón nhận dù yếu ớt những người cổ học chống đối. Những nhà thơ tuổi đời còn rất trẻ như Lưu Trọng Lư Xuân Diệu Chế Lan Viên Huy Cận...gặp gió mới tạo thành cơn bão. Ngay cả Bích Khê khi xuất hiện trình làng bằng đường luật cũng lập tức theo thơ mới. Thơ mới đã góp phần làm cho thơ gần với trí thức trẻ gần với thiên nhiên cùng với thiên nhiên ngân vang tình yêu. Thơ trở về từ cảm xúc như tiếng hót chú họa my không kìm được khi trăng lên chứ không phải bóp trán nhăn mặt tìm điển tích niêm luật.
....................
Đúng là tiến sĩ VC bên 360 plus rồi !
Bài viết rất hay rất thu hút người đọc nhất là bạn đọc KL này đây ạ!
Ngày xưa KL thi tốt Nghiệp Đại Học viết về đề tài này đây ạ!
KL sang thăm anh đọc bài viết hay KL rất thích cho KL mang về trang blogs khác đọc nhé!
Chúc anh an vui !
Kính qý!