Tôi rối tóc mình trước bạn tôi...VC

 

Tôi rối tóc mình trước bạn tôi...
( Đọc bài thơ NGHĨA TRANG CHIỀU của THẠCH QUỲ )

      Khi chị Xuân Quỳnh mất anh Thạch Quỳ không về HN đưa tiễn được. Điều này luôn ám ảnh anh. Nhiều lần anh nói với tôi về nỗi buồn đó. Tôi bảo về được là tốt nhưng mình còn cả một đời đối xử với chị ấy cơ mà. Tôi không dám chắc anh Thạch Quỳ có nghe tôi nói không chỉ biết rằng nhiều khi anh nói XQ mất đi với anh là một tổn thất lớn. Một lần ra HN anh Thạch Quỳ về nơi chị XQ yên nghỉ anh đi một mình mà không rủ tôi đi. Bài thơ trên ra đời vào lần đi một mình ấy. Tôi biết anh TQ thường thế vui thì rủ tôi muốn sống tận cùng cảm xúc buồn thường chỉ một mình.
Cỏ xanh gió thổi ngang mồ bạn
bóng chiều sót lại vẫn mình tôi
      Nghĩa trang chiều thật buồn cô lẻ. Chỉ có ba hình ảnh một nấm mồ bạn một tác giả sót lại và một bóng chiều. Chiều ở đây là mút chiều một tấm phông liên tục chuyển nhưng chỉ một màu im lặng mặc dù có gió tạo nên đỉnh cao nhất của nỗi buồn. Người thơ không khóc. Nhưng nỗi lòng rung lên nấc nghẹn lên từng cơn người thơ tự nhủ lòng mình tự bào chữa cho lòng mình tự an ủi với lòng mình. Nhưng càng an ủi càng bào chữa càng tự nhủ thì dường như tất cả đã phản lại người thơ. Đứng trước bạn gần mà xa quá   thời gian trở lại ngày xưa. Thuở ấy hai chữ đó trong buổi chiều tàn càng làm cho không gian và thời gian như xám lại. Câu thơ Thuở ấy trang nghiêm cả nụ cười như một sự bồi hồi pha lẫn sự hối tiếc xót xa có nụ cười mà không làm cho không gian bớt buồn mà như còn buồn hơn. Nhà thơ Xuân Quỳnh không hiện hữu chỉ nấm mồ là hiện hữu thôi. Ấy mà hai người đang trò chuyện với nhau. Nói một mình hay hai mình cũng thế ở họ là một. Nước mắt cũng không nói được gì nữa thương nhớ cũng chẳng còn ý nghĩa gì nữa!
nước mắt hay chi dài thương cảm
thuở ấy trang nghiêm cả nụ cười
      Trong nỗi đau cô đơn ấy nhà thơ nói và nghĩ gì với bạn mình. Khi còn sống những năm được làm bạn của nhau hai người luôn luôn nói với nhau về thơ về đời rất tâm đắc. Chính vì vậy mà giờ đây biết nói với ai vì chữ nghĩa đâu phải nói với ai cũng được. Cái chết đã mang bạn đi tạo ra sự chia cắt giờ chỉ còn nói với một mình thôi. Lòng thơ ngày nào thao thiết chảy giữa hai người như dòng sông chảy giữa hai bờ. Giờ đây đâu còn nữa. Phân vân nên lặng hay nên nói sự giằng xé này trong tâm người thơ cho thấy sự mất mát quá lớn khi bạn tâm đắc đã đi xa. 
      Giờ đây anh Thạch Quỳ dường như rất ít nói thường với tôi anh em hay nói nhiều với nhau. Một lần tôi nói sao daọ này anh ít nói thế. Anh bảo biết hết rồi nên càng biết là không nên nói! Vốn người rất trẻ trong tâm hồn và chín chắn ý nghĩ trước cuộc đời bỗng thấy cần im lặng. Lúc ấy tôi nhớ chị Xuân Quỳnh nếu chị ấy còn liệu anh tôi có nói với chị Xuân Quỳnh như vậy không? Tôi lại nhớ Raxun Gam za tóp: Người ta mất hai năm học nói mất sáu mươi năm học im lặng. 
      Trong tất cả những bạn thơ có lẽ Xuân Quỳnh là người anh Thạch Quỳ yêu quý nhất và ngược lại Xuân Quỳnh cũng quý trọng anh Thạch Quỳ như thế. Tôi hiểu không có chuyện gì hai người không nói với nhau cả riêng chung. Có những khi nói đến một ai đó bao giờ chị Xuân Quỳnh cũng dặn thêm tôi chỉ nói với anh thôi nhé. Những bức thư gửi qua bưu điện hoặc gửi tay cho ai đó đều nặng tình cảm và tin cậy nhau lắm. Chị Xuân Quỳnh là người rất thông minh nhạy cảm đặc biệt và thẳng thắn pha chút hóm hỉnh. Anh Thạch Quỳ hay nói chuyện với tôi về chị Xuân Quỳnh nhất. Trong các câu chuyện đó tôi biết có khi quá ra một chút. Ví như ở nước ta không ai có tâm hồn nhạy cảm bằng Xuân Quỳnh. Dù như thế nào thì ấn tượng của tôi về chị Xuân Quỳnh rất tốt đẹp từ khi còn là cậu học trò trường làng. Năm 1965 hay sao ấy hội nhà văn cử chị Xuân Quỳnh vào dự đại hội thành lập hội văn học nghệ thuật Nghệ An. Trên đường về bên cạnh đường vào nhà tập thể có bảng viết:" Ai là Quỳ vào Quỳnh gặp!" Anh Thạch Quỳ theo lối vào gõ cửa thấy Xuân Quỳnh đang nằm đọc sách. Anh Thạch Quỳ rụt rè vào ra đều khó quay mặt đi thì nghe: Bỏ cái thói nhà quê ấy đi vào đây! Đấy lần đầu tiên hai người gặp và biết nhau như thế đấy và từ đó trở đi thành đôi bạn thân thiết. Thân thiết đến mức những năm bao cấp chị Quỳnh viết thư cho anh Thạch Quỳ bảo tìm tem gạo gửi ra HN cho chị ấy " bí mật nuôi nhau ".Chị thường gửi áo quần cũ vào cho con anh Thạch Quỳ. Viết xong bài thơ nào chị cũng chép tay gửi vào cho anh Thạch Quỳ.
      Tôi muốn nhắc lại chuyện có tính riêng tư trên để hiểu sự đau xót của anh Thạch Quỳ như thế nào khi đứng trước mộ chị Xuân Quỳnh.
Còn đáng bận tâm cùng chữ nghĩa
hay lòng nên lặng trước buồn vui
      Tất cả những ý nghĩ của người thơ như hỗn loạn một cơn gió thổi qua nhưng không qua được cứ quẩn quanh trên mồ bạn hay là ý nghĩ của cả hai người. Hình ảnh thơ này thật đắt bởi nó diễn tả được cái đầy cái rối loạn cái nhớ thương cái cảm mến bạn mình hòa với thiên nhiên. Cơn gió ấy thật là cơn gió thơ. Gió rối là bên ngoài tóc rối tưởng ngoài mà lại bên trong. Hai câu thơ này trên nền của bóng chiều đã đẩy bài thơ lên tận đỉnh. Nỗi đau trong đã cộng hưởng với nỗi đau ngoài thành nỗi đau không diễn tả được. Tự cảnh mà nói tình tự màu sắc mà nói cảm:
bây giờ gió rối trong màu cỏ
tôi rối tóc mình trước bạn tôi
      Như vừa ra khỏi trận cuồng phong người thơ lại có gì rất tỉnh táo:
Kỷ niệm còn nhắc nữa?
hay dở chuyện qua rồi
Sau khi nhà thơ Xuân Quỳnh mất nhà thơ Thạch Quỳ đã viết:
..." Giao thừa năm 1969 Quỳnh viết cho tôi bức thư dài 16 trang . Tết nhất đã làm cho Quỳnh thêm cô độc " Tôi quằn quại giẫy dụa suốt đêm không chợp mắt được .Bao nhiêu đêm dài dặc . Có hôm tôi đã dậy sờ soạng lục tìm được 12 viên thuốc ngủ "
... Đấy là những năm tháng khát vọng quấy đảo tâm hồn . Mơ ước trở nên khủng hoảng trước hiện thực . " Không có tình yêu không có hạnh phúc không có gì hết ". Mệt mỏi quá Quỳnh nói thế .Chán nản quá lại an ủi : " May ra có thể tin được vào cái do mình làm ra " . Trái tim nhạy cảm đó luôn quằn quại rên xiết trước khát vọng tình yêu hạnh phúc lớn lao . Đó là cội nguồn của tập thơ Gió Lào cát trắng mà sau này nhiều người đánh giá là tập thơ hay nhất của Xuân Quỳnh . Tập thơ ấy ra đời khi tác giả của nó sống tận cùng nỗi đau quằn quại của trái tim mình " .
..." Hơn hai mươi năm bầu bạn tôi có chút ân hận với Quỳnh . Ấy là năm 1980 sau sự việc bài thơ với con tôi ra Hà Nội . Tôi đi thẳng vào cổng hội nhà văn . Từ phía  trong Quỳnh hớn hở chạy ra và vui sướng hét lên :" Từ cõi chết anh trở về chói lọi " . Lúc đó tôi nghiêm mặt lại và nói :" Người ta không đùa như bà đâu !" . Quỳnh bị dội nước lã bất ngờ ỉu xìu như quả bóng hết hơi . Sau này tôi ân hận mãi về hành động đó của mình . Thực ra trước đó những sự kiện phi văn hoá đã quấy nhiễu tôi đến mệt mỏi . Với tấm long độ lượng vốn có từ thế giới bên kia mong bạn tha thứ cho tôi ở thế giới bên này "...
      Tất cả đã qua rồi. Câu thơ đau thắt bóng chiều rơi đời người như không gì quan trọng hết...
cỏ xanh tròn nấm mộ
yên lặng bóng chiều rơi...
      Hình ảnh yên lặng quá sao ta lại không thể lặng yên? Bài thơ không có lời đề tưởng nhớ sao đọc lên vẫn biết tác giả viết cho chị Xuân Quỳnh? Bài thơ tưởng như chỉ nói đến tình cảm riêng với một người bạn đã mất sao khi đọc ta lại thấy cái vô cùng và cả cái vô nghĩa với một đời người. Sao đôi khi phía sau chữ nghĩa và hình ảnh rất buồn lại như chứa một sức sống mạnh liệt? Phải chăng đó là một minh chứng sức mạnh của thơ ca...

HN 21-5-2010
VC

 

NGHĨA TRANG CHIỀU                     
THẠCH QUỲ

Cỏ xanh gió thổi ngang mồ bạn
bóng chiều sót lại vẫn mình tôi
nước mắt hay chi dài thương cảm
thuở ấy trang nghiêm cả nụ cười

Còn đáng bận tâm cùng chữ nghĩa
hay lòng nên lặng trước buồn vui
bây giờ gió rối trong màu cỏ
tôi rối tóc mình trước bạn tôi

Kỷ niệm còn nhắc nữa?
hay dở chuyện qua rồi
cỏ xanh tròn nấm mộ
yên lặng bóng chiều rơi...

Vương Cường

Cảm ơn anh ĐT nhiều chúc gặp nhiều măy mắn nhé!

Đức Tiên

cảm nhận

bây giờ gió rối trong màu cỏ
tôi rối tóc mình trước bạn tôi
----------------
Thạch Quỳ có những câu thơ tài hoa chúc anh vui !

Vương Cường

Thân gửi Hoài Vân

Ừ nhỉ đã chuẩn bị rồi lại chưa đưa vào...
" Khen cho con mắt tinh đời " ...
Cảm ơn sự nhắc nhở và hành động chép giúp chúc những ngày cuối tuần ít nóng gặp nhiều niềm vui!

Hoài Vân

NGHĨA TRANG CHIỀU
THẠCH QUỲ

Cỏ xanh gió thổi ngang mồ bạn
bóng chiều sót lại vẫn mình tôi
nước mắt hay chi dài thương cảm
thuở ấy trang nghiêm cả nụ cười

Còn đáng bận tâm cùng chữ nghĩa
hay lòng nên lặng trước buồn vui
bây giờ gió rối trong màu cỏ
tôi rối tóc mình trước bạn tôi

Kỷ niệm còn nhắc nữa?
hay dở chuyện qua rồi
cỏ xanh tròn nấm mộ
yên lặng bóng chiều rơi...

(thiếu bài thơ thì đọc bài bình không vào chép lại giúp anh Vi xi)