Vườn trong phố tình yêu mơ thực long lanh...-VC



 

Vườn trong phố tình yêu mơ thực long lanh...
VƯƠNG CƯỜNG


     
Tôi không nhớ rõ Lưu Quang Vũ viết bài thơ này có phải năm 19 tuổi không cũng như những câu thơ tôi nhớ có đúng nguyên bản không? Nhưng tôi nhớ chắc chắn rằng tôi được đọc bài này trong trang sổ tay của một người bạn nhớ ngay cho đến bây giờ. Có thể chưa đúng với nguyên bản nhưng không hiểu sao mỗi khi tôi trở về nhà thăm mẹ hay nhớ rụng rời người tôi yêu mến hay ngắm nhìn cô dâu chú rể qua cầu trong một sáng xanh nước xanh trời hay khi cúi đầu ngắm gương mặt lần cuối một người có thể không là ruột thịt hay chia tay một ai đó trước buổi đi xa bài thơ vẫn cứ tràn đầy trở về làm tôi ngơ ngác. Hay là tôi đã yêu và gửi tất cả lòng mình về một nơi xa rất xa bằng những gì gần gũi như vui như buồn luôn ám ảnh tôi. Hình ảnh người tôi yêu luôn túc trực trong trái tim nhỏ bé của mình với những liên tưởng có khi mơ hồ có khi rất thực với tất cả những gì tôi đã trải qua. Nhưng tôi cũng biết hình như không phải như vậy vì rằng khi tôi chưa yêu bài thơ cũng đã trở về như thế. Có thể thế này chăng khi chưa yêu nhưng hình ảnh người tôi yêu có gì giông giống sự ngọt ngào như cô gái mảnh vườn  trong bài thơ với những gì thân thương thơ mộng ngay chính trong trái tim mình. Và cứ thế tôi đi và luôn mang theo bài thơ và hình ảnh người yêu trong tâm tưởng. Lưu Quang Vũ đã mất lâu rồi nếu không tôi sẽ gặp anh và nói tôi cảm ơn anh vì bài thơ của anh mà tình yêu trong sáng và mãnh liệt hơn trong tôi. Anh là một thi sỹ tài năng có nhiều bài thơ hay nhưng nếu phải chọn một bài thì tôi chỉ chọn bài này của anh. Tôi cũng nói mặc dù anh là một tác gia kịch bản lớn mà tôi luôn quý mến kính trọng nhưng nếu tôi chỉ được chọn một thì tôi chọn Lưu Quang Vũ nhà thơ thi nhân tôi yêu hơn rất nhiều nhà viết kịch!
     
Sự tinh tế trong mỗi chữ mỗi câu len lỏi trong một tâm hồn trong veo cao đẹp một tình yêu nhẹ nhàng xếp lớp đầy ắp vườn trong phố là nơi hội tụ trọn vẹn mối tình như vậy.
Buổi trưa nắng bầy ong đi kiếm mật
Vào vườn rồi ong chẳng nhớ lối ra
Bầy ong hay là tâm hồn người con trai trong trẻo nồng nàn buổi trưa nắng óng ả đang đắm say trong mảnh vườn yêu kia? Phải say đắm mến yêu tràn đầy niềm tin đến dường nào mà những hình ảnh nào hiện lên cũng vận động xanh êm trong suốt mênh mang tràn đầy hạnh phúc và long lanh nỗi nhớ thế kia.
Vườn em là nơi ngọn gió thường qua
Hoa tím chim kêu bàng thưa lá nắng
Con nhện đi về giăng tơ trắng
Trái tròn căng mập nhựa sinh sôi
     
Tôi phải dừng lại nhiều lần để thấm cái kỳ diệu mà thơ mới mang lại được hình ảnh quá quen thuộc không cầu kỳ thêu dệt gần gũi lắm bài thơ như đi từ lòng ta đi ra không phải ta tiếp nhận mà ta thức dậy: 
Một hạt nhỏ mơ hồ trên má
Hơi lạnh nào bàn tay cầm se giá
Đã ai diễn tả mối tình đầu hay đến thế này chưa? Thơ tự nói với lòng mình không phải nóng bỏng nụ hôn không rộn ràng mà se giá ấy vậy mà ta lại thấy nóng lên một tình yêu thơ dại đang len lỏi vào trong trái tim ta không hề lạnh lẽo. Tình yêu cứ tự nhiên như hoa trái hạt sương tiếng chim kêu trong nắng con nhện giăng tơ...Khu vườn tâm tưởng và khu vườn hiện thực không hề có sự xa cách. Tình yêu đầu thấm từng giọt hạnh phúc và nao nao lan toả. Như vô hình mà lại như hữu hình rất gần mà lại rất xa chập chờn mộng ảo tưởng quen mà vẫn lạ tưởng hiểu mà chưa. Tình yêu không thể hiểu rõ như một định lý hay một cái gì cụ thể:
Suốt cuộc đời cũng chẳng hiểu vì sao
Không phải là không hiểu chỉ không hiểu đến tận cùng mà thôi. Chỉ có trái tim yêu cuồng nhiệt mới nhận ra điều đó. Bài thơ ra đời khi đất nước đang ở vào thời kỳ gian khổ nhất của cuộc chiến tranh giành độc lập dân tộc. Nhân lực trong cuộc chiến tranh giành độc lập dân tộc của chúng ta mang trong mình những tình yêu tha thiết như thế. Sức mạnh của những chàng trai trong cuộc chiến ấy được bắt đầu từ tâm hồn tràn ngập tình yêu. Bao nhiêu đôi lứa đã hy sinh cho ngày thắng lợi cuối cùng.
Ngày chiến thắng về không có bóng anh
Em hãy nhìn lên sắc cờ kiêu hãnh
Có anh về ôm ấp ngọn dừa xanh
( Thu Bồn )
     
Hình như trong văn Sô lô Khốp hay XiMôNốp chàng chiễn sỹ trẻ trước khi hy sinh niềm nuối tiếc là chưa được hôn một người con gái. Và sau cái hôn cô y tá người chiến sỹ đó ra đi. Tình yêu cuộc sống trong người chiến sỹ đẹp đến thế. Tôi nhớ Phu xích chúng ta những người cộng sản chúng ta yêu hoà bình vì lẽ đó chúng ta không sợ chiến tranh.
     
Từ tình yêu mảnh vườn trong phố lại liên thông tình yêu đất nước.  Những hình ảnh trong khu vườn ấy đã hướng tới một tình yêu lớn hơn và vì vậy cả hai tôn nhau lên thành cái đẹp cộng hưởng.
Nơi ban đêm vọng lại tiếng còi tàu
Bỗng nhớ xa xôi mọi miền đất nước
Nơi bài hát lên đường ta hẹn ước
Nơi góc vườn anh bỏ quên chùm hoa
     
Tiếng còi tàu bài hát góc vườn chùm hoa bỏ quên...hoà quyện lại trong niềm vui chia tay! Cuộc chia tay cụ thể như không phải chia tay trong tâm tưởng! Mảnh vườn ấy luôn thức dậy trong lòng người chiến sỹ. Từ mảnh vườn yêu gợi nhớ và vươn tới cái xa hơn và cao đẹp hơn hoà vào chân trời và những ngôi sao. Cái đẹp được nâng dần lên bay xa hơn.
Những chân trời màu hồng những chân trời màu tím
Những ngôi sao bàng bạc của màn đêm
Tôi đã đọc rất nhiều lần hiểu mà thật khó cắt nghĩa cái tài hoa cái hay cái đẹp của cánh buồm làn môi. Thời ấy nhiều người lầm tưởng nói đến tình yêu cá nhân như một điều gì đó cấm kỵ.
Thật ra không phải như vậy mà ngược lại.
Se sẽ chứ không cánh buồm bay mất
Qua dịu dàng ẩm ướt của làn môi
     
Thơ tinh tế đến dường này thì tự nó thấm vào lòng người đọc người đọc tự mình mà thấm để được chia sẻ được bổ sung cái đẹp cho chính mình. Xa mảnh vườn thì mảnh vườn hiện lên óng ả em trở nên mộng ảo hơn nhiều. Khi ví em với cầu vồng nhưng người đọc lại không hề thấy xa lạ mà lòng như được giải phóng.
Nước da nâu với nụ cười bỡ ngỡ
Em như cầu vồng bảy sắc hiện sau mưa
     
Một tình yêu thanh cao huyền diệu như thế nói sao cho hết được. Tôi thấy hiện lên hai người con trai con gái vừa tạo ra môi trường tình yêu  vừa bị đắm chìm trong môi trường ấy rất khó cắt nghĩa. Sau phút chia tay giờ trước mặt người con trai trước mặt là rừng thẳm đèo cao gian lao mất mát hy sinh...trên con đường thực hiện cái đẹp mà mảnh vườn xưa chỉ hướng năng lượng tình yêu mang lại lớn hơn tất cả những khó khăn gian khổ và cả hy sinh. Có lẽ không có ngôn ngữ nào diễn tả hay hơn chữ rối rít em em...Phút chốc khi xa người con trai nghĩ vậy cũng là thường tình. 
Biết bao điều anh còn chưa nói được
Rối rít trong lòng một nỗi em em
Những câu thơ kết thúc của bài như bỗng thừa ra nhưng đây là tự sự.
Mảnh vườn em vẫn là mảnh vườn xanh
Nơi anh trồng những hàng cây thứ nhất
Nơi ban đầu tình anh ươm tổ mật
Nơi thu sang mây trắng vẫn bay về...
     
Không hề nói đến cái hôn đầu đời cũng không có giận hờn giây lát chỉ có mảnh vườn yêu hiện lên đầy đủ từng lớp trong nỗi nhớ không khắc đậm hình ảnh người con gái trong mảnh vườn em hiện lên bị động vậy mà tình yêu  chảy tràn như ánh trăng êm đềm kỳ lạ mộng ảo đến không ngờ. Càng không nghe tiếng súng không thấy hy sinh hay tiếng hò reo chiến thắng. Chiến thắng nằm sâu trong một tình yêu liên hoàn.  Người đọc tự mà bâng khuâng tự mà trong suốt tự mà nhân lên tự mà đẹp tự mà ngời sáng. Tôi bỗng nhớ màu tím hoa sim của Hữu Loan. Bài thơ như thấy sao viết vậy sự thật trong đời với sự thật trong thơ trùng khít nhau dường không hề sử dụng bất kỳ một thủ pháp nghệ thuật nào thế mà lại sống mãi trong lòng người đọc. Vườn trong phố cũng hao hao kiểu ấy nhưng lại mộng ảo hoá cao hơn. Mộng ảo cao hơn lại gần với hiện thực hơn đó là cái tài không phải nhà thơ nào cũng có. Đó là cái lạ mà dễ chấp nhận nhất trong thơ. Tại sao thế ư? Bởi tình yêu riêng hoà tan trong tình yêu chung vì thế mà tôn nhau có tính độc lập riêng không làm giảm mà làm tăng cái đẹp. Cộng hưởng là sự biểu hiện hai sự vật cùng tần số vận động. Khi cộng hưởng thì vận tốc cũng như gia tốc đều tăng lên đột biến. Trường hợp tình riêng chung trong bài thơ này chính là sự cộng hưởng ấy. Sự tinh tế của một tâm hồn mong manh mới thật sự làm cho mảnh vườn yêu rất gần mà cũng rất xa...mơ thực long lanh...sáng dịu trong lòng người đọc...

Những ngày đầu xuân Canh Dần
VC


Vườn trong phố
LƯU QUANG VŨ

Trong thành phố có một vườn cây mát
Trong triệu người có em của ta
Buổi trưa nắng bầy ong đi kiếm mật
Vào vườn rồi ong chẳng nhớ lối ra

Vườn em là nơi ngọn gió thường qua
Hoa tím chim kêu bàng thưa lá nắng
Con nhện đi về giăng tơ trắng
Trái tròn căng mập nhựa sinh sôi

Nơi ban mai cỏ ướt sương rơi
Một hạt nhỏ mơ hồ trên má
Hơi lạnh nào bàn tay cầm se giá
Suốt cuộc đời cũng chẳng hiểu vì sao

Nơi ban đêm vọng lại tiếng còi tàu
Bỗng nhớ xa xôi mọi miền đất nước
Nơi bài hát lên đường ta hẹn ước
Nơi góc vườn anh bỏ quên chùm hoa

Tán lá rì rào chao động cơn mưa
Quả lại chín khi mùa hoa lại đến
Những chân trời màu hồng những chân trời màu tím
Những ngôi sao bàng bạc của trời đêm

Nơi lá chuối che nghiêng như một cánh buồm
Cánh buồm xanh đi về trong hạnh phúc
Se sẽ chứ không cánh buồm bay mất
Qua dịu dàng ẩm ướt của làn môi

Dưa hấu bổ ra thơm mát ngày dài
Em cũng mát lành như trái dưa mùa hạ
Nước da nâu với miệng cười bỡ ngỡ
Em như cầu vồng bảy sắc hiện sau mưa

Đến bây giờ đánh giặc anh đi xa
Nhìn lại mảnh vườn xưa thấy hẹp
Biết bao điều anh còn chưa nói được
Rối rít trong lòng một nỗi em em

Rừng thẳm đèo cao anh đã vượt lên
Theo tiếng gọi con tàu ngày bé dại
Vườn không níu bước chân anh trở lại
Nhưng lá còn che mát suốt đường anh

Mảnh vườn em vẫn là mảnh vườn xanh
Nơi anh trồng những hàng cây thứ nhất
Nơi ban đầu tình anh ươm tổ mật
Nơi thu sang mây trắng vẫn bay về...

Vương Cường

Đó là em mới gặp xác người thôi còn hồn người thì...chưa hahaha...Cảm ơn BD vừa nhìn thấy mà chưa diễn đạt được hồn anh! Chúc tết tiếp!

bachduong57

Anh ạ! Em yêu thơ Lưu Quang Vũ và Xuân Quỳnh. Những lúc nhàn rỗi em hay lôi ra đọc. "Vườn trong phố" là một trong những bài thơ em rất thích nhưng để hiểu sâu sắc về nó thì em phải cảm ơn những con chữ qua bài bình này của anh đấy. Nếu như em chưa gặp anh em sẽ lầm tưởng đây là cảm nghĩ của một chàng trai đang ở độ tuổi khác. Nhưng nghĩ lại thì "Tình yêu không có tuổi" anh nhỉ. Chúc mừng anh nhé.

Vương Cường

Đây là bài thơ TT rất thích từ lâu lắm rồi.Giờ được đọc "Vườn trong phố mơ thực long lanh..."Càng thấy yêu hơn bài thơ này!Cảm ơn anh VC đã cho TT những rung động "Long lanh "khi gặp lại bài thơ.
Chúc anh một năm mới an lành vui vẻ và nhiều thành tựu nhé!
Thân quý !
--------------
Chúc cái nữa đã! Chúc năm mới cái gì cũng mới hahaha...
Thơ lạ thế đấy có khả năng xuyên thủng thời gian và không gian bằng sự giản dị đến tinh quái! Tinh quái mà rất hiền! Nếu nhớ sai thì xin lỗi tất cả mọi người đặc biệt thắp hương cúi đầu xin tác giả tha thứ!

thanhthuy1959

@Anh Vương Cường !

Đây là bài thơ TT rất thích từ lâu lắm rồi.Giờ được đọc "Vườn trong phố mơ thực long lanh..."Càng thấy yêu hơn bài thơ này!Cảm ơn anh VC đã cho TT những rung động "Long lanh "khi gặp lại bài thơ.
Chúc anh một năm mới an lành vui vẻ và nhiều thành tựu nhé!
Thân quý !